Εκεί όπου στο παρελθόν κυριαρχούσαν αναφορές σε «υπερπροσλήψεις», «βελτιστοποίηση» ή «αναδιάρθρωση», πλέον η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) παρουσιάζεται ως ο βασικός λόγος περικοπών προσωπικού.
Μεγάλες εταιρείες όπως η Meta, η Amazon, η Google, αλλά και μικρότερες όπως η Pinterest και η Atlassian, συνδέουν ανοιχτά τις απολύσεις με τις δυνατότητες της ΤΝ. Η βασική τους θέση είναι ότι τα νέα εργαλεία επιτρέπουν την εκτέλεση ίδιου ή και μεγαλύτερου όγκου εργασίας με λιγότερους εργαζομένους.
Ο επικεφαλής της Meta, Mark Zuckerberg, έχει δηλώσει ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα μεταμορφώσει ριζικά την εργασία, ενώ η εταιρεία έχει ήδη προχωρήσει σε εκατοντάδες απολύσεις, διατηρώντας παράλληλα επενδύσεις σε τομείς υψηλής προτεραιότητας. Αντίστοιχα, ο Jack Dorsey υποστήριξε ότι μικρότερες ομάδες, εξοπλισμένες με εργαλεία ΤΝ, μπορούν να είναι πιο αποδοτικές, προαναγγέλλοντας δραστική μείωση προσωπικού.
Πέρα από την επικοινωνιακή διάσταση, υπάρχουν και ουσιαστικοί λόγοι πίσω από αυτή τη μετατόπιση. Πρώτον, η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη αρχίσει να αυξάνει την παραγωγικότητα, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η ανάπτυξη λογισμικού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, έως και το 75% του κώδικα μπορεί να παράγεται με τη βοήθεια ΤΝ, γεγονός που μειώνει την ανάγκη για ανθρώπινο δυναμικό σε συγκεκριμένες ειδικότητες.
Δεύτερον, η επίκληση της ΤΝ λειτουργεί και ως στρατηγική επικοινωνίας. Η αναφορά σε τεχνολογική πρόοδο είναι πιο εύπεπτη για την κοινή γνώμη και τους εργαζομένους από την απλή επίκληση μείωσης κόστους ή αύξησης κερδοφορίας. Με άλλα λόγια, η ΤΝ προσφέρει ένα αφήγημα που καθιστά τις απολύσεις λιγότερο πολιτικά και κοινωνικά επιβαρυντικές.
Ωστόσο, καθοριστικός παράγοντας είναι και το κόστος των ίδιων των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη. Οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες σχεδιάζουν να επενδύσουν συνολικά περίπου 650 δισ. δολάρια σε ΤΝ μέσα στο επόμενο έτος. Υπό αυτές τις συνθήκες, η μείωση προσωπικού αποτελεί έναν τρόπο εξισορρόπησης των δαπανών και απελευθέρωσης κεφαλαίων για μελλοντική ανάπτυξη.
Οι διοικήσεις επιχειρούν επίσης να καθησυχάσουν τους επενδυτές, οι οποίοι ανησυχούν για το υψηλό κόστος αυτών των επενδύσεων. Οι απολύσεις λειτουργούν ως ένδειξη «πειθαρχίας» και ελέγχου των δαπανών, ακόμη και αν η εξοικονόμηση πόρων είναι σχετικά μικρή σε σύγκριση με τα συνολικά επενδυτικά σχέδια.
Συνολικά, η σύνδεση απολύσεων με την τεχνητή νοημοσύνη αντανακλά έναν συνδυασμό πραγματικών τεχνολογικών αλλαγών, οικονομικών πιέσεων και επικοινωνιακής στρατηγικής. Αν και η ΤΝ πράγματι μετασχηματίζει την παραγωγικότητα και τη φύση της εργασίας, η επίκλησή της ως βασικής αιτίας για περικοπές προσωπικού αποκρύπτει βαθύτερες δομικές αλλαγές στο επιχειρηματικό μοντέλο των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών.
