Από πουθενά όμως δεν προκύπτει ότι το βασικό πρόβλημα είναι το Μνημόνιο. Το πρόβλημα που μας οδήγησε εδώ που είμαστε ήταν ότι κάθε χρόνο δανειζόμασταν, κυρίως από το εξωτερικό (με αποκορύφωμα το 2009, όταν ο προϋπολογισμός «μπήκε μέσα» 36 δισεκατομμύρια). Και, ξαφνικά, λόγω της κρίσης, τα δανεικά τελείωσαν. Κανείς δεν μας έδινε φράγκο τον προηγούμενο Απρίλιο, γιατί πίστευαν ότι δεν είμαστε αρκετά φερέγγυοι για να τα επιστρέψουμε. Υπενθυμίζω επίσης ότι η οικονομία μας είχε μπει σε ύφεση πριν το Μνημόνιο και επομένως δεν μπορούσαμε να μπαλώσουμε την κατάσταση.
Με το Μνημόνιο μας δόθηκαν κάποια δανεικά εκτάκτως, με την προϋπόθεση ότι θα μηδενίσουμε το έλλειμμα, ώστε να μπορέσουμε να αποκαταστήσουμε τις συναλλαγές μας με τις διεθνείς αγορές. Οι τρόποι με τους οποίους θα μειώσουμε το έλλειμμα είναι δική μας υπόθεση. Για κάθε μέτρο που περιγράφεται στο Μνημόνιο, υπάρχει και η υποσημείωση ότι μπορεί να αντικατασταθεί με άλλο μέτρο, αρκεί τα χρήματα που θα μαζευτούν ή θα εξοικονομηθούν να είναι τα ίδια. Έτσι, αν για παράδειγμα ανακαλυφθεί ένα τεράστιο κοίτασμα πετρελαίου στη Σέριφο, ή αν βρούμε σεντούκια με χρυσάφι στα χωράφια μας, η Τρόικα δεν θα έχει κανένα πρόβλημα να μας επιτρέψει να αποκαταστήσουμε τα δώρα εορτών των δημοσίων υπαλλήλων. Αρκεί να πάρει αυτή τα λεφτά της πίσω. Μήπως περιμένατε να μας τα χαρίσουν κιόλας;
Μάλιστα, η Τρόικα έχει πολλές φορές επισημάνει ότι η τακτική της υποεκτέλεσης του προϋπολογισμού (δηλαδή της εσωτερικής στάσης πληρωμών), προκειμένου να βγουν τα νούμερα, αντί να βελτιωθεί η λειτουργικότητα των μηχανισμών καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, είναι απαράδεκτη. Όπως επίσης έχει επικρίνει και την άνιση κατανομή των βαρών της προσαρμογής. Με άλλα λόγια, τα βέλη μας για το σημερινό χάος θα πρέπει να στρέφονται εναντίον της δικής μας κυβέρνησης, όχι της Τρόικας των ξένων. Και η περιοριστική πολιτική που ασκείται με το Μνημόνιο δεν μπορεί να συγκρίνεται με την χαλαρή πολιτική του 2008, απλούστατα διότι το 2008 δανεικά υπήρχαν, ενώ τώρα δεν υπάρχουν (τουλάχιστον για την Ελλάδα).
Να προσθέσω εδώ ότι χάρη στο Μνημόνιο, έγινε για πρώτη φορά μία σοβαρή προσπάθεια καταγραφής της κατάστασης που επικρατεί. Όπως μου υπενθύμισε χθες καλός συνάδελφος, μέχρι και πριν το Μνημόνιο, όχι μόνο χρωστούσαμε παντού, αλλά δεν ξέραμε και που χρωστούσαμε. Ο περίφημος «λογιστικός έλεγχος» του χρέους που ζητάει η αριστερά, έχει ήδη ξεκινήσει χάρη στο Μνημόνιο. Με την υποχρεωτική δημοσίευση αναλυτικών ισολογισμών, υποχρεώσεων και ελλειμμάτων, από δήμους, νοσοκομεία, δημόσιους φορείς – αυτόν τον αχταρμά που συνηθίζαμε να αποκαλούμε «γενική κυβέρνηση, ενώ στην πραγματικότητα γνωρίζαμε ότι πρόκειται περί «γενικής ακυβερνησίας». Πριν το Μνημόνιο δεν γνωρίζαμε καν πόσους φορείς και νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου έχουμε, πόσους υπαλλήλους μισθοδοτεί το κράτος (!!), απολύτως τίποτα. Όσο υπήρχαν δανεικά, αυτό το μπάχαλο δεν μας ενοχλούσε. Μας βόλευε κιόλας. Τώρα που τελείωσαν, είναι απολύτως αναγκαίο να γνωρίζουμε ποιος μας τρώει πόσα, ποιος έφαγε και ποιους θέλουμε να συνεχίσουμε να χρηματοδοτούμε.
Όσο λοιπόν το μνημόνιο δεν είναι το πρόβλημα, άλλο τόσο η αναδιάρθρωση δεν είναι πανάκεια. Διότι πολλοί δεν φαίνεται να έχουν καταλάβει ότι ακόμη και πάμε σε αναδιάρθρωση με «κούρεμα», το μνημόνιο αναγκαστικά θα συνεχίσει να εφαρμόζεται – όποια κυβέρνηση και να έχουμε. Και αυτό γιατί ειδικά μετά από μία αναδιάρθρωση, θα πρέπει να τα φέρουμε «ίσα βάρκα ίσα νερά». Άρα το έλλειμμα θα πρέπει να μηδενιστεί και μάλιστα άμεσα. Απλώς, θα μειωθεί το μέγεθος της δημοσιονομικής προσπάθειας που θα πρέπει να καταβληθεί (χάρη στη μείωση των τοκοχρεολυσίων κατά 3% του ΑΕΠ περίπου ετησίως, μετά από ένα κούρεμα της τάξης του 50%). Η μείωση του μεγέθους της προσαρμογής όμως θα αντισταθμιστεί από την ταχύτητα με την οποία θα πρέπει να μηδενιστεί το έλλειμμα μετά από μία αναδιάρθρωση. Το μακροπρόθεσμο βάρος λοιπόν θα ελαφρυνθεί, αλλά το μνημόνιο δεν ακυρώνεται από μία αναδιάρθρωση. Είναι προϋπόθεση της αναδιάρθρωσης, όπως έγραφα από την πρώτη στιγμή που ξεκίνησε αυτή η στήλη.
Όσοι περιμένουν λοιπόν ότι μετά από μία αναδιάρθρωση οι τράπεζες θα ξαναρχίσουν να δανείζουν αφειδώς, είναι βέβαιο ότι θα απογοητευτούν (μάλλον το αντίθετο θα συμβεί, λόγω του πλήγματος που θα δεχθούν). Οι εργολάβοι και οι εκδότες που ελπίζουν σε επαναφορά της κρατικής διαφήμισης και της κρατικοδίαιτης ανάπτυξης μετά από μία αναδιάρθρωση, είναι επίσης απολύτως βέβαιο ότι θα απογοητευτούν. Οι προϋπολογισμοί από εδώ και στο εξής θα είναι ισοσκελισμένοι, όχι επειδή το θέλουν οι πολιτικοί μας, αλλά επειδή δεν θα μπορούμε να κάνουμε αλλιώς. Όσοι περιμένουν προσλήψεις για το παιδί τους στο δημόσιο, μετά από μία αναδιάρθρωση, και αυτοί θα απογοητευτούν, διότι το κράτος-Άγιος Ελεήμων όπως το γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, χρεοκόπησε.
Με αναδιάρθρωση ή χωρίς, από εδώ και πέρα θα ζούμε αενάως σε καθεστώς Μνημονίου. Όπως ζουν και οι πολίτες όλων των άλλων ανεπτυγμένων κρατών εδώ, εδώ και πολλές- πολλές δεκαετίες. Αυτό που εμείς αποκαλούμε μνημόνιο, για άλλους λέγεται «συντεταγμένη πολιτεία».