Όπως είχε αναφέρει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης τρεις μήνες ενοικίου θα επιστραφούν το 2026 σε 50.000 εκπαιδευτικούς, νοσηλευτές και γιατρούς που εργάζονται εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με τον Προϋπολογισμό. Συγκεκριμένα, το μέτρο της επιστροφής του διπλού ενοικίου είχε ανακοινωθεί ότι ήταν με αναδρομική ισχύ, σύμφωνα και κανονικά οι 50.000 δικαιούχοι θα έπρεπε να λάβουν ένα επιπλέον ενοίκιο έως το τέλος Μαρτίου και δύο ενοίκια τον Νοέμβριο, μαζί με τους υπόλοιπους δικαιούχους. Ήδη, το χρονοδιάγραμμα έχει καθυστέρηση κι έτσι το πρώτο ενοίκιο αναμένεται να δοθεί μέχρι το καλοκαίρι.
Ουσιαστικά είναι μια κίνηση για να αντιμετωπιστεί το μεγάλο βάρος που καλούνται να σηκώσουν περίπου 50.000 γιατροί, νοσηλευτές και εκπαιδευτικοί που υπηρετούν στην περιφέρεια, μέσω του μέτρου της επιστροφής ενοικίου.
Μέτρο στην κατεύθυνση της προσφοράς
Πάντως και πάλι, όπως και στο “Σπιτι μου 2” το μέτρο κινείται στην κατεύθυνση της ζήτησης κι όχι της προσφοράς που είναι το μεγάλο ζήτημα.
Στο φόντο αυτό στο 11ο Delphi Economic Forum, ο Γιάννης Μπίτζης (EY-Parthenon) τόνισε την ανάγκη για:
- Αύξηση της προσφοράς κατοικιών
- Αξιοποίηση ανενεργού αποθέματος
- Δημιουργία μόνιμων μηχανισμών κοινωνικής κατοικίας
Κεντρική πρόταση αποτελεί η σύσταση ενός ενιαίου φορέα στεγαστικής πολιτικής και ενός ειδικού ταμείου για τη χρηματοδότηση και ανάπτυξη προσιτών κατοικιών.
Πιο συγκεκριμένα, ερωτώμενος για μοντέλα στέγασης τα οποία έχουν εφαρμοστεί στο εξωτερικό, ο κ. Μπίτζης τόνισε ότι, διεθνώς, δεν υπάρχει «μαγική συνταγή» με εγγυημένα αποτελέσματα για το στεγαστικό ζήτημα. Τα πιο επιτυχημένα μοντέλα, όπως σημείωσε, στηρίζονται σε έναν συνδυασμό πολιτικών και, πιο συγκεκριμένα, στην αύξηση της προσφοράς νέων κατοικιών, στην ενεργοποίηση ανενεργού ή υποαξιοποιημένου αποθέματος και στην ανάπτυξη μόνιμων μηχανισμών, που έχουν την αρμοδιότητα, αλλά και την ικανότητα, να διαχειρίζονται, να ανανεώνουν και να επεκτείνουν το απόθεμα κατοικιών, με συνέπεια, στον χρόνο.
Αναφερόμενος στην ελληνική πραγματικότητα, ο κ. Μπίτζης σημείωσε ότι, δεν υπάρχει ακόμα τέτοια αγορά στην Ελλάδα, όμως έχουν γίνει πολύ σοβαρά βήματα τα τελευταία χρόνια, με την ίδρυση του ΥΚΟΙΣΟ και την προσθήκη νέων μέτρων. Υποστήριξε, ακόμη, πως «απαιτείται λειτουργική εφαρμογή μίας ολοκληρωμένης στρατηγικής», υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ανάπτυξη ενός εθνικού συστήματος που θα αυξάνει γρήγορα την προσφορά, ενώ, παράλληλα, θα δημιουργεί μόνιμο απόθεμα κοινωνικής και προσιτής κατοικίας. Μεταξύ άλλων, έκανε λόγο για την ανάγκη ενός «Ενιαίου Φορέα Εφαρμογής Στεγαστικής Πολιτικής», με ρόλο κεντρικού συντονισμού, ανάλυσης της αγοράς, ιεράρχησης αναγκών και παρακολούθησης της υλοποίησης.
Ο κ. Μπίτζης ανέδειξε, επίσης, τη σημασία ενός εξειδικευμένου «Ταμείου-Θεματοφύλακα» για τη διαχείριση και ανακύκλωση χρηματοδοτικών πόρων, και τη δημιουργία μόνιμου αποθέματος κοινωνικής/προσιτής κατοικίας, καθώς και την ανάγκη για τοπικές δομές εφαρμογής, δεδομένου ότι οι ανάγκες κατοικίας διαφοροποιούνται σημαντικά ανά περιοχή. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε, δε, στον κρίσιμο ρόλο του εξειδικευμένου «Ταμείου-Θεματοφύλακα» στα πρότυπα των “social housing revolving funds” που λειτουργούν σε χώρες με επιτυχημένα μοντέλα, που δρα ως καταλύτης στη δημιουργία της αγοράς, στο “de-risking” των έργων, στην ανάπτυξη αξιοπιστίας για τους επενδυτές, και στην «αξιοποίηση εξειδικευμένης τεχνογνωσίας».
Ερωτώμενος για έργα που μπορούν να προσελκύσουν επενδυτές, ο Εταίρος της EY-Parthenon υπογράμμισε ότι «το κλειδί είναι η βελτίωση της οικονομικής εξίσωσης ενός έργου μέσω στήριξης, σταδιακής ωρίμανσης και απομείωσης του κινδύνου». Για να κινητοποιηθούν επενδύσεις, το ελληνικό μοντέλο – όπως είπε – χρειάζεται να μειώσει το κόστος γης, με αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων, να προσφέρει πολεοδομικό όφελος, να επιταχύνει τις αδειοδοτήσεις και να ενισχύσει την προβλεψιμότητα των cash flows. «Αν ήμουν επενδυτής, θα εξέταζα την Ελλάδα στρατηγικά, για ανάπτυξη ώριμων ακινήτων, με καθαρές δομές έργου, απλοποιημένες διαδικασίες, πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ουσιαστικό επιμερισμό κινδύνων», σημείωσε.
Μιλώντας για τους άμεσους στόχους που πρέπει να τεθούν, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το στεγαστικό ζήτημα, ο κ. Μπίτζης σχολίασε: «Στα επόμενα δύο χρόνια, θα ήθελα να δούμε τη μετάβαση από τα υφιστάμενα μέτρα, σε έναν μόνιμο μηχανισμό κλιμάκωσης της υλοποίησης. Αυτό σημαίνει την ανάπτυξη του νέου ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής, μαζί με το Εξειδικευμένο Ταμείο-Θεματοφύλακα, το οποίο θα αντλεί, θα διαχειρίζεται και θα ανακυκλώνει ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους, ώστε να κινητοποιεί επενδύσεις για την ανάπτυξη μόνιμου κοινωνικού/προσιτού αποθέματος κατοικιών». Και, κατέληξε ότι «είναι θέμα επιτάχυνσης της ωρίμανσης της αγοράς».
Η ρύθμιση
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό τις επόμενες ημέρες αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή η σχετική διάταξη που θα προβλέπει την αναδρομική καταβολή ενός μηνιαίου ενοικίου για το 2024, με την πρώτη πληρωμή να τοποθετείται έως τις αρχές του καλοκαιριού. Παράλληλα, τον Νοέμβριο του 2026 προβλέπεται η χορήγηση δύο ενοικίων, τα οποία θα αφορούν τη δαπάνη του έτους 2025.
Το μέτρο
Με βάση το σχεδιασμό, δικαιούχοι του μέτρου θα είναι γιατροί, νοσηλευτές και εκπαιδευτικοί που μισθώνουν κατοικία μακριά από τον τόπο μόνιμης διαμονής τους, με εξαίρεση όσους υπηρετούν στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη. Συνολικά, μέσα στο έτος προβλέπεται η καταβολή τριών ενοικίων ανά δικαιούχο εργαζόμενο ώστε να αντιμετωπίσει το ζήτημα της στέγης.
Με βάση τα όσα έχουν ανακοινωθεί, η καταβολή θα πραγματοποιηθεί χωρίς εισοδηματικά κριτήρια, προκειμένου το μέτρο να λειτουργήσει ως κίνητρο παραμονής και προσέλκυσης προσωπικού στις εν λόγω περιοχές. Το ύψος της επιστροφής υπολογίζεται με βάση το γενικό πλαίσιο που ισχύει για την επιστροφή ενός ενοικίου από τον περασμένο Νοέμβριο που τέθηκε για πρώτη φορά σε εφαρμογή.
Έτσι, το ανώτατο ποσό για κύρια κατοικία ανέρχεται στα 800 ευρώ, με προσαύξηση 50 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο. Παράλληλα, το ποσό της κάθε επιστροφής δεν μπορεί να υπερβαίνει το 1/12 της συνολικής ετήσιας δαπάνης μίσθωσης που έχει δηλωθεί στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων ώστε να διασφαλίζεται ότι η ενίσχυση ανταποκρίνεται στο πραγματικό μηνιαίο ενοίκιο.
Βασική προϋπόθεση είναι η μισθωμένη κατοικία να βρίσκεται εντός της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας όπου υπηρετεί ο δικαιούχος, ώστε η ενίσχυση να συνδέεται άμεσα με την πραγματική ανάγκη στέγασης στον τόπο εργασίας. Το ποσό της κάθε επιστροφής δεν θα μπορεί να υπερβεί τα 800 ευρώ, εκτός εάν ο ενοικιαστής βαρύνεται και με εξαρτώμενα τέκνα, οπότε για κάθε ένα από τα τέκνα αυτά θα δικαιούται επιπλέον ανώτατο όριο επιστροφής 50 ευρώ.
Όμως για να φτάσει να εισπράξει ένας ενοικιαστής το ανώτατο ποσό της παροχής, δηλαδή τα 800 ευρώ συν 50 ευρώ για κάθε εξαρτώμενο τέκνο, θα πρέπει το μηνιαίο ενοίκιο κύριας κατοικίας που κατέβαλλε στη διάρκεια του 2024 ή του 2025 να υπερέβαινε τα 800 ευρώ και επιπλέον οι καταβολές να γίνονταν και τους 12 μήνες του έτους.
Αν υπήρξαν περισσότερες από μία διαδοχικές μισθώσεις, το ποσό της ενίσχυσης υπολογίζεται με βάση το άθροισμα των καταβληθέντων μισθωμάτων.
Πώς θα γίνουν οι πληρωμές
Για να γίνει η τριπλή επιστροφή του ενοικίου, θα πρέπει:
• Να έχει υποβληθεί στην ΑΑΔΕ η Δήλωση Πληροφοριακών Στοιχείων Μίσθωσης («Μισθωτήριο») για το ακίνητο.
• Να έχει δηλωθεί ο αριθμός της δήλωσης αυτής στη φορολογική δήλωση φορολογικού έτους 2024 (έντυπο Ε1, Πίνακας 6) για την αναδρομική είσπραξη της ενίσχυσης για το 2024 καθώς και στη φορολογική δήλωση φορολογικού έτους 2025 που θα έχει υποβληθεί μέχρι τον Ιούλιο του 2026 για την είσπραξη της διπλής ενίσχυσης τον ερχόμενο Νοέμβριο. Σε περίπτωση τροποποίησης της μίσθωσης, αρκεί να έχει δηλωθεί ο αριθμός της τελευταίας δήλωσης μίσθωσης.
• Εάν δεν έχει δηλωθεί ο αριθμός του μισθωτηρίου στο Ε1, η Α.Α.Δ.Ε. θα διενεργήσει διασταυρωτικό έλεγχο και εφόσον από τα στοιχεία της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος του μισθωτή και την ενεργή δήλωση πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης που έχει υποβληθεί στην ΑΑΔΕ, τα στοιχεία μίσθωσης ταυτοποιούνται μέσω του δηλωθέντος αριθμού παροχής ρεύματος, η ενίσχυση θα καταβάλλεται κανονικά. Το ποσό της ενίσχυσης που θα καταβληθεί σε κάθε δικαιούχο θα υπολογιστεί με βάση το μέγιστο ποσό μεταξύ αυτού που έχει συμφωνηθεί συμβατικά (βάσει της ενεργούς δήλωσης πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης που έχει υποβληθεί στην ΑΑΔΕ) και του ποσού που έχει δηλωθεί από τους εκμισθωτές στη δήλωση φορολογίας εισοδήματός τους.
Ηλεκτρονική πληρωμή
Υπενθυμίζεται ότι με πρόσφατη τροπολογία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΥΠΕΘΟ), η υποχρεωτική ηλεκτρονική πληρωμή των ενοικίων (κατοικιών και επαγγελματικών χώρων) μετατέθηκε για την 1η Οκτωβρίου 2026. Τα ενοίκια θα πρέπει να καταβάλλονται υποχρεωτικά μέσω τραπεζικού λογαριασμού (έμβασμα, κάρτα, e-banking).
Η πληρωμή με μετρητά στο …χέρι δεν θα θεωρείται φορολογικά έγκυρη, πράγμα που σημαίνει ότι ο ιδιοκτήτης δεν θα μπορεί να αποδείξει την είσπραξη σε περίπτωση ελέγχου, και ο ενοικιαστής δεν θα μπορεί να κατοχυρώσει το ενοίκιο ως δαπάνη. Απ’ την άλλη οι ιδιοκτήτες ακινήτων κινδυνεύουν να χάσουν την αυτόματη έκπτωση 5% (για δαπάνες επισκευής/συντήρησης) στο φορολογητέο εισόδημα από ενοίκια, εάν δεν τα εισπράττουν αποκλειστικά μέσω τραπεζικού λογαριασμού.
