Συγκεκριμένα, με τροπολογία που κατατέθηκε στο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών θεσπίζεται ένα αυστηρό πλαίσιο υποχρεώσεων και ελέγχων, με στόχο η Φορολογική Διοίκηση να αποκτήσει πλήρη εικόνα για την πραγματική χρήση κάθε ακινήτου. Η νέα βάση δεδομένων θα αξιοποιηθεί, μεταξύ άλλων, για τον εντοπισμό περιπτώσεων παράνομης είσπραξης κρατικών ενισχύσεων και επιδομάτων, όπως το επίδομα ενοικίου.
Την ίδια ώρα, ανοίγει ο δρόμος για σημαντικές αλλαγές στον υπολογισμό του ΕΝΦΙΑ, καθώς από το 2027 ο φόρος θα προσδιορίζεται και με βάση τα στοιχεία της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, αποτυπώνοντας την πραγματική επιφάνεια των ακινήτων.
Οι νέες υποχρεώσεις και τα πρόστιμα
Αναλυτικά, η νέα ρύθμιση καθιστά υποχρεωτική την έγκαιρη δήλωση της χρήσης των ακινήτων από ιδιοκτήτες, εκμισθωτές και παραχωρούντες, ενώ μισθωτές και παραχωρησιούχοι αναλαμβάνουν την ευθύνη για την ακρίβεια των στοιχείων που δηλώνουν, ιδιαίτερα όταν αυτά συνδέονται με τη χορήγηση επιδομάτων ή άλλων οικονομικών ενισχύσεων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις περιπτώσεις μίσθωσης ή δωρεάν παραχώρησης ακινήτων, όπου προβλέπονται συγκεκριμένες κυρώσεις:
• Πρόστιμο 500 ευρώ για μη υποβολή δήλωσης χρήσης
Σε περίπτωση εκμίσθωσης ή δωρεάν παραχώρησης ακινήτου, ο υπόχρεος οφείλει να δηλώσει τη χρήση του στο Μ.Ι.Δ.Α. Εάν η δήλωση δεν υποβληθεί εντός τριών μηνών από την έναρξη της μίσθωσης ή της παραχώρησης, επιβάλλεται πρόστιμο 500 ευρώ. Η κύρωση αφορά κυρίως ιδιοκτήτες, εκμισθωτές και παραχωρούντες που παραλείπουν να ενημερώσουν το Μητρώο.
• Πρόστιμο 500 ευρώ και στις δηλώσεις που συνδέονται με αγροτικές ενισχύσεις
Για τις περιπτώσεις που σχετίζονται με την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης, η ενημέρωση του Μ.Ι.Δ.Α. πρέπει να πραγματοποιείται εντός δύο μηνών από την έναρξη της σχετικής προθεσμίας. Η μη τήρηση της προθεσμίας συνεπάγεται επίσης πρόστιμο 500 ευρώ.
• Πρόστιμο 1.000 ευρώ για ανακριβείς δηλώσεις που οδηγούν σε επιδοτήσεις
Η βαρύτερη κύρωση προβλέπεται για μισθωτές ή παραχωρησιούχους που δηλώνουν ψευδή ή ανακριβή στοιχεία και τα χρησιμοποιούν για τη λήψη επιδομάτων, ενισχύσεων ή επιδοτήσεων. Στις περιπτώσεις αυτές το πρόστιμο ανέρχεται σε 1.000 ευρώ, καθώς η ανακριβής δήλωση συνδέεται με οικονομικό όφελος από το Δημόσιο. Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται και παροχές που σχετίζονται με την κατοικία, όπως η επιστροφή ή επιδότηση ενοικίου.
• Πρόστιμο 100 ευρώ για ανακρίβειες χωρίς οικονομικό όφελος
Όταν η δήλωση χρήσης περιλαμβάνει λανθασμένα στοιχεία, χωρίς όμως να έχει χρησιμοποιηθεί για τη χορήγηση επιδότησης ή ενίσχυσης, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ.
Υποχρεωτική η υποβολή Ε9 πριν από τη δήλωση χρήσης
Η τροπολογία προβλέπει ότι πριν από οποιαδήποτε δήλωση χρήσης στο Μ.Ι.Δ.Α. θα πρέπει να έχει προηγηθεί η υποβολή και ενημέρωση της δήλωσης στοιχείων ακινήτων (Ε9). Με άλλα λόγια, η καταχώριση της χρήσης ενός ακινήτου προϋποθέτει ότι τα βασικά στοιχεία του έχουν ήδη δηλωθεί και επικαιροποιηθεί στη φορολογική διοίκηση.
ΕΝΦΙΑ με βάση την πραγματική επιφάνεια από το 2027
Σημαντικές αλλαγές έρχονται και στον τρόπο υπολογισμού του ΕΝΦΙΑ. Από το 2027 και μετά, στον προσδιορισμό του φόρου θα λαμβάνονται υπόψη και τα στοιχεία της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, ώστε η φορολόγηση να βασίζεται στην πραγματική επιφάνεια των κτισμάτων.
Σήμερα, ο ΕΝΦΙΑ υπολογίζεται με βάση στοιχεία που προκύπτουν από το Κτηματολόγιο, τους τίτλους κτήσης ή τις οικοδομικές άδειες. Με το νέο καθεστώς, εφόσον από την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου προκύπτει μικρότερη επιφάνεια από εκείνη που αναγράφεται στα υφιστάμενα έγγραφα, για τον υπολογισμό του φόρου θα λαμβάνεται υπόψη η πραγματική – και μικρότερη – επιφάνεια.
Παράλληλα, ξεκαθαρίζεται ότι δηλώσεις Ε9 και πράξεις προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ που έχουν ήδη υποβληθεί ή εκδοθεί έως την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου δεν θα θεωρούνται ανακριβείς, ούτε θα επιβάλλονται κυρώσεις στις περιπτώσεις όπου η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου εμφανίζει μικρότερη επιφάνεια. Το ίδιο ισχύει και για τα πιστοποιητικά ΕΝΦΙΑ που έχουν εκδοθεί ή θα εκδοθούν βάσει των υφιστάμενων δηλώσεων.
