Υπενθυμίζεται ότι η εισβολή στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου 2021 από φανατισμένους οπαδούς του Τραμπ – τον σκληρό πυρήνα των MAGA – στηρίχθηκε στους αβάσιμους ισχυρισμούς του τότε και νυν προέδρου ότι οι προεδρικές εκλογές του 2020, οι οποίες ανέδειξαν νικητή τον Δημοκρατικό Τζο Μπάιντεν, είχαν νοθευθεί και «κλαπεί». Οι κατηγορίες αυτές δεν συνοδεύτηκαν ποτέ από αποδεικτικά στοιχεία και κατέρρευσαν τόσο στα αρμόδια δικαστήρια όσο και πολιτικά, με Δημοκρατικούς αλλά και αρκετούς Ρεπουμπλικανούς αξιωματούχους να αποστασιοποιούνται.
Παράλληλα, ο Τραμπ υποστήριξε ότι ο τότε αντιπρόεδρος Μάικ Πενς διέθετε τη συνταγματική δυνατότητα να ακυρώσει την επικύρωση του εκλογικού αποτελέσματος. Μόνο που ο ισχυρισμός αυτός δεν προκύπτει από καμία πρόβλεψη του αμερικανικού Συντάγματος. Ο Πενς αρνήθηκε να κάνει το χαρτίρι στον Τραμπ κι επομένως δεν αποτελεί έκπληξη ότι ο Ρεπουμπλικανός δεν τον επέλεξε ξανά ως running mate όταν διεκδίκησε με επιτυχία την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο στις εκλογές του 2024.
Ο Μαδούρο και τα ναρκωτικά
Ανάλογη λογική παρατηρείται και στην προσέγγιση του Τραμπ απέναντι στη Βενεζουέλα. Ο Αμερικανός πρόεδρος δηλώνει επισήμως ότι στόχος του ήταν η σύλληψη και η παραπομπή του δικτάτορα Νικολάς Μαδούρο σε δίκη με κατηγορίες για εμπόριο κοκαΐνης. Στο αφήγημα αυτό, ωστόσο, δεν φαίνεται να παίζει ρόλο το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος της διακίνησης κοκαΐνης από τη Βενεζουέλα κατευθύνεται προς την Ευρώπη, ούτε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα ναρκωτικών στις ΗΠΑ αφορά τη φαιντανύλη, για το οποίο θα έπρεπε να επιδιώξει διακρατικές διαβουλεύσεις, κυρίως με το Μεξικό και την Κίνα.
Επιπλέον, η επιδίωξη της «αρπαγής» ή της απομάκρυνσης του Μαδούρο δεν στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο, το οποίο ο Τραμπ είτε επιλέγει συνειδητά να αγνοεί είτε προσαρμόζει κατά το δοκούν στα πολιτικά του συμφέροντα. Αντιθέτως, εδράζεται σε μία απλοϊκή και διαστρεβλωμένη αφήγηση της πραγματικότητας, με πρόφαση την οποία επιδιώκεται η ανασύσταση μιας νέου τύπου αμερικανικής ηγεμονίας στο Δυτικό Ημισφαίριο.
Το κοινό μοτίβο
Και στις δύο περιπτώσεις – Καπιτώλιο και Βενεζουέλα – αποτυπώνεται καθαρά ο ίδιος τρόπος άσκησης πολιτικής: απουσία θεσμικών ορίων, όξυνση της πόλωσης και συστηματική διαστρέβλωση των δεδομένων. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι μετά την πρώτη του θητεία στον Λευκό Οίκο, σειρά κορυφαίων πρώην συνεργατών του αποστασιοποιήθηκαν δημόσια, χαρακτηρίζοντάς τον ακατάλληλο για την προεδρία των ΗΠΑ. Ενδεικτικά αναφέρονται ο προαναφερθείς πρώην αντιπρόεδρος Μάικ Πενς, ο πρώην σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Τζον Μπόλτον, ο πρώην οικονομικός σύμβουλος Γκάρι Κον, ενώ και ο πρώτος υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησής του, Ρεξ Τίλερσον, έχει μιλήσει για προβληματική και απρόβλεπτη συμπεριφορά του προέδρου των ΗΠΑ.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι ακόμη η αυξανόμενη επιρροή των ψηφιακών πλατφορμών και οι στενές σχέσεις του Τραμπ με τους λεγόμενους «τεχνο-ολιγάρχες». Η ενδυνάμωση αυτών των κέντρων ισχύος δημιουργεί νέους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς, αλλά και πρόσφορο έδαφος για τη μαζική διάδοση παραπλανητικών πληροφοριών – όπως τις παραπάνω – και την περαιτέρω κοινωνική πόλωση.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο το σύστημα θεσμικών αντίβαρων που χαρακτηρίζει τις σύγχρονες δημοκρατίες θα αποδειχθεί επαρκές για να ανακόψει αυτή την πορεία. Το βλέμμα στρέφεται πλέον στις ενδιάμεσες εκλογές που θα διεξαχθούν εντός του έτους και θα μπορούσαν να αλλάξουν τις ισορροπίες σε Κογκρέσο και Γερουσία υπέρ των Δημοκρατικών.
