Οι χώρες επεσήμαναν ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής εντείνουν τους κινδύνους σε περιοχές συγκρούσεων, με τις ευάλωτες ομάδες, όπως οι γυναίκες, τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με αναπηρίες, να πλήττονται δυσανάλογα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, δέκα από τις δώδεκα χώρες που αντιμετωπίζουν τις σοβαρότερες περιβαλλοντικές απειλές βρίσκονται σε κατάσταση πολέμου. Επιπλέον, το 70% των κρατών που θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτα στην κλιματική κρίση συγκαταλέγονται και στα πιο ασταθή παγκοσμίως, γεγονός που δημιουργεί επικίνδυνες αλληλεπικαλύψεις μεταξύ ενόπλων συγκρούσεων, εκτοπισμού πληθυσμών και περιβαλλοντικής υποβάθμισης.
Στην κοινή δήλωση αναφέρεται ότι εκτιμάται ότι κάθε χρόνο, περίπου 20 εκατομμύρια άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις εστίες τους λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων και κλιματικών κινδύνων, με αποτέλεσμα την εμφάνιση διαρκώς μεταβαλλόμενων και σύνθετων αναγκών προστασίας.
Όπως αναφέρει το ΑΠΕ - ΜΠΕ, η κοινή δήλωση τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι φυσικές καταστροφές, όπως οι πλημμύρες, μπορούν να διακόψουν τη σχολική εκπαίδευση και να αυξήσουν τον κίνδυνο στρατολόγησης ανηλίκων από ένοπλες ομάδες. Οι γυναίκες και τα κορίτσια, ιδίως, εκτίθενται σε αυξημένους κινδύνους, όπως περιορισμένη πρόσβαση σε τρόφιμα, υγειονομική περίθαλψη και βασικές υπηρεσίες, καθώς και μεγαλύτερη πιθανότητα να υποστούν έμφυλη βία σε καταστάσεις κρίσης.
Τονίστηκε ακόμα ότι οι ειρηνευτικές αποστολές του ΟΗΕ, που επιχειρούν σε περιοχές με έντονες περιβαλλοντικές επιπτώσεις, βρίσκονται αντιμέτωπες με νέες, σύνθετες προκλήσεις. Αυτό καθιστά επιτακτική την ανάγκη για ευέλικτες, περιβαλλοντικά ευαίσθητες στρατηγικές, καθώς και για ενίσχυση των μηχανισμών έγκαιρης προειδοποίησης.
Οι συμμετέχουσες χώρες απηύθυναν έκκληση για την υιοθέτηση ολοκληρωμένων προσεγγίσεων, προσαρμοσμένων στις συνθήκες σύγκρουσης, που θα ενισχύουν την ανθεκτικότητα των κοινοτήτων, θα αντιμετωπίζουν τα βαθύτερα αίτια της βίας και θα ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις ανάγκες των πιο ευάλωτων πληθυσμών.
Όπως υπογραμμίστηκε, τέτοιες ολιστικές στρατηγικές είναι κρίσιμες όχι μόνο για την προστασία των αμάχων στο παρόν, αλλά και για την προετοιμασία απέναντι στις αυξανόμενες προκλήσεις του μέλλοντος.
Την δήλωση εκφώνησε ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης.
Aκολουθεί η Κοινή Δήλωση:
«Σήμερα, το Συμβούλιο Ασφαλείας συνεδριάζει σε Ανοικτή Συζήτηση για την Προστασία των Αμάχων. Η Δανία, η Γαλλία, η Γουιάνα, ο Παναμάς, η Δημοκρατία της Κορέας, η Σιέρα Λεόνε, η Σλοβενία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η πατρίδα μου, η Ελλάδα, στέκονται σήμερα ενώπιον σας για να στοχαστούν γύρω από την προστασία των αμάχων υπό το πρίσμα της επείγουσας παγκόσμιας κλιματικής κρίσης και των ένοπλων συγκρούσεων.
Η κλιματική αλλαγή, οι συγκρούσεις και η προστασία των αμάχων είναι βαθιά αλληλένδετες. Οι επιπτώσεις που σχετίζονται με το κλίμα συνεχίζουν να επιδεινώνουν τον κίνδυνο συγκρούσεων, να τις πυροδοτούν και να τις παρατείνουν, καθώς και εντείνουν την ευάλωτη κατάσταση των αμάχων, ιδίως όσων ζουν σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις. Παράλληλα, επηρεάζουν τον χαρακτήρα και την ένταση των κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι άμαχοι, επιβαρύνοντας επιπλέον τις δυνατότητες των κρατικών δυνάμεων ασφαλείας και άλλων εντεταλμένων φορέων, συμπεριλαμβανομένων των ειρηνευτικών επιχειρήσεων του ΟΗΕ.
Δέκα από τις δώδεκα χώρες που αντιμετωπίζουν τις σοβαρότερες οικολογικές απειλές βρίσκονται σε κατάσταση σύγκρουσης, ενώ το 70% των χωρών που είναι ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή είναι και οι πλέον εύθραυστες. Το βάρος πέφτει βαρύτερα στις πιο ευάλωτες κοινότητες, που δυσκολεύονται να προστατευθούν από αυτές τις πολυεπίπεδες και διασταυρούμενες απειλές.
Με περίπου 20 εκατομμύρια ανθρώπους να εκτοπίζονται εσωτερικά κάθε χρόνο λόγω κλιματικών κινδύνων, ο σύνδεσμος μεταξύ συγκρούσεων, εκτοπισμού και κλιματικής αλλαγής δημιουργεί συνεχώς μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα προστασίας. Η ευαλωτότητα που αντιμετωπίζουν οι εκτοπισμένοι άμαχοι τόσο κατά τη μετακίνηση τους όσο και στις κοινότητες υποδοχής απαιτούν αντίστοιχα ευέλικτες προσπάθειες προστασίας.
Οι επιπτώσεις από σοβαρές πλημμύρες, για παράδειγμα, μπορούν να διακόψουν την πρόσβαση στην εκπαίδευση, αφήνοντας παιδιά και νέους περισσότερο εκτεθειμένους σε στρατολόγηση και εκμετάλλευση από ένοπλες ομάδες. Επιπλέον, τα ηλικιωμένα άτομα και τα άτομα με αναπηρίες αντιμετωπίζουν μοναδικές προκλήσεις στην κινητικότητα και στην επιβίωση σε περιοχές που πλήττονται από το κλίμα, ιδιαίτερα εκεί όπου υπολείπεται η βασική υποδομή και οι υποστηρικτικές υπηρεσίες. Οι γυναίκες και τα κορίτσια πλήττονται επίσης δυσανάλογα.
Οι υφιστάμενες ανισότητες περιορίζουν την πρόσβαση τους σε πόρους όπως τρόφιμα, νερό, γη και κατάλληλη στέγαση. Σε πολλά πλαίσια, οι γυναίκες και τα κορίτσια είναι πιο πιθανό να εκτεθούν σε κινδύνους και απώλειες που προκαλούνται από καταστροφές, έχουν λιγότερες δυνατότητες προσαρμογής σε μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες και αναγκάζονται να διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις για να συλλέξουν νερό και καυσόξυλα, εκθέτοντας τον εαυτό τους σε αυξημένο κίνδυνο επίθεσης, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής και έμφυλης βίας.
Οι περισσότερες ειρηνευτικές επιχειρήσεις του ΟΗΕ με εντολή για την προστασία των αμάχων επιχειρούν σε περιοχές που πλήττονται σοβαρά από την κλιματική αλλαγή. Οι αποστολές αυτές αντιμετωπίζουν αυξανόμενες δυσκολίες στην υλοποίηση των στρατηγικών τους για προστασία, εξαιτίας απρόβλεπτων περιβαλλοντικών συνθηκών - όπως πλημμύρες, κατολισθήσεις, ξηρασίες, ερημοποίηση και επιδημίες - που επιδεινώνουν τις υφιστάμενες συγκρούσεις και τη βία και περιπλέκουν τις ειρηνευτικές προσπάθειες. Για να ανταποκριθούν στην εντολή προστασίας, οι ειρηνευτικές προσπάθειες πρέπει να εξελιχθούν ώστε να εξασφαλίσουν πιο ευέλικτες, ευαίσθητες στο κλίμα και ανθεκτικές στρατηγικές, καθώς και μηχανισμούς έγκαιρης προειδοποίησης που να μπορούν να προβλέπουν και να ανταποκρίνονται σε αυτές τις προκλήσεις. Οφείλουν να είναι έτοιμες να προβλέψουν τον αντίκτυπο που μπορούν να έχουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα στην ικανότητα τους να εκτελέσουν βασικές εντολές, περιλαμβανομένης της προστασίας των αμάχων.
Οφείλουμε να δώσουμε προτεραιότητα σε ολοκληρωμένες, ευαίσθητες στις συγκρούσεις στρατηγικές που ενισχύουν την ανθεκτικότητα των κοινοτήτων, αντιμετωπίζουν τα βαθύτερα αίτια των συγκρούσεων, ενισχύουν την ικανότητα προσαρμογής και ανταποκρίνονται στις ανάγκες προστασίας και βοήθειας των πλέον ευάλωτων πληθυσμών. Με αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο βελτιώνουμε την αντιμετώπιση των σημερινών προκλήσεων προστασίας που φέρνει η κλιματική αλλαγή, αλλά και προετοιμαζόμαστε καλύτερα για εκείνες του αύριο».
