Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η συγκεκριμένη έκθεση, εξαιτίας της εμπορίας νοθευμένων αλκοολούχων ποτών, η ελληνική αγορά χάνει ετησίως μέχρι και 49 εκατομμύρια ευρώ και τουλάχιστον 200 θέσεις εργασίας. Σε ποσοστά, αυτό σημαίνει πως οι πωλήσεις πέφτουν ετησίως από 7,12% έως 9,8%, ενώ οι απώλειες στις θέσεις εργασίας αντιστοιχούν στο 5,3% του συνόλου του κλάδου.
Με βάση τα νούμερα αυτά, η Ελλάδα βρίσκεται μέσα στο top 10 των χωρών που επηρεάζονται περισσότερο από την πώληση νοθευμένων ποτών, κατακτώντας την 7η θέση. Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η Λιθουανία, με ετήσιες απώλειες πωλήσεων γύρω στο 17,7%, ενώ τελευταία έρχεται η Ρουμανία με απώλειες ίσες με 7,06%.
Στην χώρα μας, 282 προϊόντα είναι καταχωρισμένα ως γεωγραφικές ενδείξεις, με τα συστήματα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ) και Εγγυημένων Παραδοσιακών Ιδιοτυπιών Προϊόντων (ΕΠΙΠ) να αποτελούν βασικά εργαλεία για τη διασφάλιση της ποιότητας και της αυθεντικότητας των προϊόντων.
Τα νοθευμένα ποτά, ωστόσο, δεν υπόκεινται σε κανέναν επίσημο έλεγχο, αλλά παράγονται σε παράνομα εργαστήρια και διακινούνται δίχως να λαμβάνεται υπόψη η νομοθεσία περί παραγωγής και διάθεσης αλκοολούχων ποτών. Σύμφωνα με τα στατιστικά, στην Ελλάδα τουλάχιστον το 10% των ποτών που καταναλώνονται είναι «μπόμπες». Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία του 2023 που είχαν δημοσιευθεί κατόπιν σχετικού ελέγχου. Σύμφωνα με αυτά, σε έλεγχο 2.667 δειγμάτων, βρέθηκαν 259 μη κανονικά δείγματα και 43 μη κανονικά και μη ασφαλή ταυτόχρονα.
Η παραγωγή τους, όπως είχε εξηγήσει στο παρελθόν ο καθηγητής Αναλυτικής Χημείας, Νίκος Θωμαΐδης, βασίζεται στην προσθήκη φθηνών πρόσθετων ουσιών αλλά ταυτόχρονα δυνάμει τοξικών, προκειμένου να μιμηθούν τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά των αυθεντικών ποτών. Μάλιστα, δεν είναι σπάνιο οι απομιμήσεις ποτών να περιέχουν και ουσίες λιγότερο βλαβερές για τον οργανισμό, οι οποίες όμως ίσως επιφέρουν αλλοιώσεις στη γεύση του ποτού. Τέτοιες ουσίες μπορεί να είναι το νερό για την αραίωση των ποτών, καθώς και χρωστικές ή αρωματικές ουσίες για λόγους εμφάνισης.
Και τα τρόφιμα «κρύβουν» εκπλήξεις
Το 2023, μετά από εργαστηριακό έλεγχο 1.265 δειγμάτων, βρέθηκαν 51 μη κανονικά δείγματα (ποσοστό 4%), 6 μη κανονικά νοθευμένα (ποσοστό 0,5%) και 21 μη κανονικά – μη ασφαλή (ποσοστό 1.7%). Εν τω μεταξύ, η ανάλυση 80 δειγμάτων ως προς τα υλικά συσκευασίας που έρχονται σε επαφή με το τρόφιμο αποκάλυψε 7 μη κανονικά δείγματα, τα οποία θα μπορούσαν να είναι επικίνδυνα.
Τι γίνεται σε ευρωπαϊκή κλίμακα
Στην Ευρώπη, τα κρασιά αντιπροσωπεύουν το 54% της συνολικής κατανάλωσης προϊόντων με γεωγραφική ένδειξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτα σε πρακτικές παραποίησης.
Εκτός από τα κρασιά, ιδιαίτερα ευάλωτο είναι και το ελαιόλαδο, η μπύρα, το κρέας, το τυρί και τα γαλακτοκομικά.
Το ηλεκτρονικό εμπόριο «σύμμαχος» της παραποίησης
Η Europol υπογραμμίζει ότι το ηλεκτρονικό εμπόριο έχει προσφέρει στους απομιμητές νέους τρόπους διανομής παραποιημένων τροφίμων, καθιστώντας όλο και πιο δύσκολο για τους καταναλωτές να αναγνωρίσουν τα αυθεντικά προϊόντα.
Έτσι, προϊόντα με παραποιημένη ετικέτα και συσκευασία μπορούν να φτάσουν στην πόρτα του ανυποψίαστου αγοραστή τους, ο οποίος πολλές φορές συνειδητοποιεί την απάτη μόνον αφού τα πάρει στα χέρια του.
Στα ποτά, δε, η έκθεση SOCTA 2021 δείχνει ότι οι παραποιητές συχνά επαναχρησιμοποιούν αυθεντικές φιάλες ή εκτυπώνουν πλαστές ετικέτες και τις τοποθετούν σε άδειες φιάλες, καθιστώντας πιο δύσκολο για τους καταναλωτές και τις αρχές να διακρίνουν τα νόμιμα από τα παραποιημένα προϊόντα.
Ο συνολικός οικονομικός αντίκτυπος
Σύμφωνα με τα στοιχεία του EUIPO, ο τομέας των οίνων και των οινοπνευματωδών ποτών ήταν ένας από τους τομείς που επλήγησαν περισσότερο από την παραποίηση κατά την περίοδο 2013-2017. Συνολικά, 2.289 εκατομμύρια ευρώ χάθηκαν σε πωλήσεις και σχεδόν 5.700 θέσεις εργασίας καταστράφηκαν ετησίως στην ΕΕ λόγω της παραποίησης. Η απώλεια φόρων από τα προϊόντα αυτά ήταν επίσης σημαντική, καθώς ανήλθε σε 2.068 εκατομμύρια ευρώ. Η Κίνα και η Τουρκία ήταν μεταξύ των χωρών προέλευσης που αναφέρθηκαν συχνότερα για παραποιημένα τρόφιμα και ποτά που κατασχέθηκαν στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ το 2019 και το 2020.
