Αρκετά κράτη-μέλη της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Γαλλία και η Γερμανία, φέρονται να εξετάζουν τη χρήση «αντιεξαναγκαστικών» μέτρων κατά των ΗΠΑ, σε περίπτωση που η Ένωση δεν καταλήξει σε εμπορική συμφωνία με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσαν Ευρωπαίοι διπλωμάτες στο Reuters αυτή την εβδομάδα.
Τα μέτρα θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν περιορισμό της πρόσβασης των αμερικανικών προμηθευτών στην ευρωπαϊκή αγορά, αποκλείοντάς τους από δημόσιους διαγωνισμούς στην Ένωση, καθώς και την επιβολή περιορισμών στις εξαγωγές και εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, και τον περιορισμό άμεσων ξένων επενδύσεων στην περιοχή, όπως μεταδίδει το CNBC.
Η στιγμή για την ενεργοποίηση αυτού που χαρακτηρίζεται ως το «εμπορικό μπαζούκα» της ΕΕ ίσως πλησιάζει, καθώς η εμπορική διένεξη με την κυβέρνηση Τραμπ φτάνει σε κρίσιμο σημείο.
Τα υπάρχοντα δεδομένα – Δασμός 30% από 1/8
Σύμφωνα με τα υπάρχοντα δεδομένα, ο Λευκός Οίκος δηλώνει ότι θα επιβάλει δασμούς 30% στις εισαγωγές της ΕΕ στις ΗΠΑ από την 1η Αυγούστου, εάν δεν υπάρξει συμφωνία έως τότε. Αν και έχει αναφερθεί πως η προθεσμία είναι δεσμευτική, σημειώνεται ότι οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να συνεχιστούν και μετά από αυτήν την ημερομηνία.
Τι είναι το ACI;
Οι σχέσεις ΗΠΑ–ΕΕ βρίσκονται σε χαμηλό επίπεδο, καθώς ο Τραμπ έχει επανειλημμένα κατηγορήσει την ΕΕ για αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, λόγω του διαρκούς εμπορικού της πλεονάσματος στο εμπόριο αγαθών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το συνολικό εμπόριο μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ ανήλθε σε 1,68 τρισεκατομμύρια ευρώ (1,97 τρισ. δολάρια) το 2024. Ενώ η ΕΕ είχε πλεόνασμα στο εμπόριο αγαθών, κατέγραψε έλλειμμα στις υπηρεσίες. Συνολικά, λαμβάνοντας υπόψη και αγαθά και υπηρεσίες, το εμπορικό πλεόνασμα της ΕΕ έναντι των ΗΠΑ ανήλθε στα περίπου 50 δισ. ευρώ πέρυσι.
Καθώς απειλείται η επιβολή νέων δασμών 30% από τον Τραμπ, η ΕΕ εξετάζει τις επιλογές της, μεταξύ των οποίων και αντίμετρα με στόχο αμερικανικά προϊόντα, αλλά και το ισχυρό «Μέσο κατά του Εξαναγκασμού» (ACI), το οποίο δημιουργήθηκε το 2023 αλλά δεν έχει ακόμα χρησιμοποιηθεί.
Το ACI έχει σχεδιαστεί για να λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι σε «οικονομικό εξαναγκασμό» τρίτων χωρών που επιχειρούν με τέτοιες πρακτικές να επηρεάσουν την πολιτική της ΕΕ και οι οποίες μπορούν να πλήξουν το εμπόριο και τις επενδύσεις στην Ένωση.
Βασικός στόχος η αποτροπή
Ο βασικός στόχος του ACI είναι η «αποτροπή», σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ωστόσο, «αν μια τρίτη χώρα καταφύγει σε εξαναγκασμό», το εργαλείο αυτό επιτρέπει στην Ένωση να απαντήσει, «όπου είναι δυνατόν μέσω διαλόγου και διαπραγμάτευσης, αλλά και – όπου χρειάζεται – μέσω ανταποδοτικών μέτρων».
Αυτά τα μέτρα — με στόχο «πάντοτε να οδηγήσουν στη λήξη του εξαναγκασμού» — μπορούν να ξεπερνούν τους αντισταθμιστικούς δασμούς, και να περιλαμβάνουν περιορισμούς στις εισαγωγές και εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, καθώς και στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τις άμεσες ξένες επενδύσεις.
Επιπλέον, τα «αντιεξαναγκαστικά» μέτρα δίνουν τη δυνατότητα στην ΕΕ να επιβάλει περιορισμούς στην πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, κυρίως σε δημόσιες συμβάσεις, καθώς και στον τομέα πωλήσεων τροφίμων και χημικών προϊόντων από Αμερικανούς προμηθευτές.
Ποιοι κλάδοι των ΗΠΑ θα μπορούσαν να πληγούν
Η χρήση του εργαλείου θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει τομείς υπηρεσιών στους οποίους οι ΗΠΑ έχουν πλεόνασμα έναντι της ΕΕ, σύμφωνα με το Reuters, όπως ψηφιακές υπηρεσίες από εταιρείες όπως οι Amazon, Microsoft, Netflix ή Uber.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι τα μέτρα της ΕΕ πρέπει να είναι «ανάλογα με τη ζημία που καλούνται να αντιμετωπίσουν, στοχευμένα και προσωρινά», και να ισχύουν όσο διαρκεί ο εξαναγκασμός.
Πώς μπορεί να ενεργοποιηθεί
Η ενεργοποίηση του ACI απαιτεί χρόνο, καθώς η Επιτροπή πρέπει να διερευνήσει τις ενδεχόμενες περιπτώσεις εξαναγκασμού, πριν ζητήσει από τα κράτη-μέλη να επιβεβαιώσουν τα ευρήματά της. Στη συνέχεια, απαιτείται ειδική πλειοψηφία (τουλάχιστον 15 από τα 27 κράτη-μέλη) για την υιοθέτηση των μέτρων. Πριν εφαρμοστούν, η Επιτροπή θα επιχειρήσει διάλογο με τη χώρα που θεωρεί υπεύθυνη για τον εξαναγκασμό ώστε να επιλυθεί η διαφορά.
