Η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Νορβηγία έκαναν επίσημα το βήμα πέρυσι τον Μάιο, ελπίζοντας να ασκήσουν διπλωματική πίεση για να εξασφαλίσουν μια εκεχειρία στη Γάζα. Ανακοίνωσαν διαδοχικά ότι αναγνωρίζουν την Παλαιστίνη σύμφωνα με τα σύνορα πριν από το 1967, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ.
«Αυτή η αναγνώριση δεν είναι εναντίον κανενός, δεν είναι εναντίον του ισραηλινού λαού», αλλά «είναι μια πράξη υπέρ της ειρήνης, της δικαιοσύνης και της ηθικής συνέπειας», είχε δηλώσει ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, στις 22 Μαΐου του 2024, αιτιολογώντας την απόφαση «σταθμό» των πρώτων δυτικών χωρών να ανγνωρίσουν την Παλαιστίνη και εν μέσω σφροδρών αντιδράσεων από το Ισράηλ.
Προς το παρόν, οι εκπρόσωποι της Παλαιστίνης έχουν περιορισμένα δικαιώματα συμμετοχής στις δραστηριότητες του ΟΗΕ, ενώ η περιοχή αναγνωρίζεται, επίσης, από διάφορους διεθνείς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένου του Αραβικού Συνδέσμου.
Από πολλούς υποστηρίζεται ότι η αναγνώριση θα ήταν μία συμβολική χειρονομία, αλλά θα απαιτούσε πρώτα να απαντηθούν ερωτήματα σχετικά με την ηγεσία και την έκταση ενός παλαιστινιακού κράτους.
Μιλώντας στο BBC την περασμένη εβδομάδα, ο πρώην επικεφαλής του Υπουργείου Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Λόρδος ΜακΝτόναλντ, υποστήριξε ότι η ίδια η αναγνώριση «δεν αποφέρει πολλά», προσθέτοντας ότι θα θυμώσει Ισραηλινούς και Αμερικανούς, αφήνοντας πολλά ζητήματα ανοιχτά και αναπάντητα.
Θα αλλάξει τις ισορροπίες η απόφαση Μακρόν;
Η Γαλλία, που ακόμη δεν αναγνωρίζει το κράτος της Παλαιστίνης, θα το πράξει, σύμφωνα με ανακοίνωση του Εμανουέλ Μακρόν, στη Γενική Συνδιάσκεψη του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο. Το ίδιο δήλωσε εχθές (29/7) ότι θα κάνει και ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, εκτός εάν το Ισραήλ συμμορφωθεί, εισακούσει τις διεθνείς εκκλήσεις και σταματήσει την αιματοχυσία στη Γάζα.
«Είχα και άλλους συναδέλφους στο τηλέφωνο και είμαι βέβαιος ότι δεν θα είμαστε οι μόνοι που θα αναγνωρίσουν την Παλαιστίνη τον Σεπτέμβριο», δήλωσε στο CNN ανώτερος αξιωματούχος της γαλλικής προεδρίας την Πέμπτη μετά την ανακοίνωση του Μακρόν.
Εχθές (29/7), πάντως, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, επιβεβαίωσε τα λεγόμενα του ΜκΝτόναλντ, υποστηρίζοντας ότι η πρόθεση του Μακρόν να αναγνωρίσει παλαιστινιακό κράτος «είναι σαν να παραχωρείς τη νίκη στους Ναζί μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο» και σημειώνοντας ότι εάν γίνει αυτό «σβήνει κάθε ελπίδα να εγκαταλείψει η Χαμάς» τον πόλεμο, αφού της δίνει μία «πραγματική ευκαιρία να δηλώσει ότι νίκησε».
Ο Χάκαμπι επανέλαβε, μάλιστα, το τραμπικό αφήγημα, λέγοντας ότι ο λαός της Παλαιστίνης θα μπορούσε να εγκατασταθεί σε γειτονικές χώρες, όπως στη Συρία, την Ιορδανία ή την Αίγυπτο, ενώ ειρηνεύτηκε τον Μακρόν, γράφοντας στο Χ:
«Μπορώ να σας αποκαλύψω σε αποκλειστικότητα ότι η Γαλλία θα προτείνει την Κυανή Ακτή [για την εγκατάσταση των Παλαιστινίων], το νέο κράτος θα αποκαλείται Φρανκεστίνη».
Παράλληλα, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «απορρίπτουν κατηγορηματικά» την πρόταση του προέδρου Μακρόν, χαρακτηρίζοντας την ως μία «απερίσκεπτη» κίνηση που εξυπηρετεί μόνο την προπαγάνδα της Χαμάς και είναι «ένα χαστούκι στο πρόσωπο των θυμάτων της 7ης Οκτωβρίου».
Νωρίτερα, οι ΗΠΑ είχαν διαμηνύσει, δια του εκπροσώπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Τόμι Πίγκοτ, ότι δεν πρόκειται να λάβουν μέρος στη διεθνή συνδιάσκεψη του ΟΗΕ την επόμενη εβδομάδα, όπου θα συζητηθεί η λύση των δύο κρατών.
Πρόταση της Βρετανίας για αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους – Τέσσερα βασικά σημεία
- Το Ηνωμένο Βασίλειο θα αναγνωρίσει το παλαιστινιακό κράτος τον Σεπτέμβριο, δήλωσε η κυβέρνηση, εκτός εάν ληφθούν «ουσιαστικά» μέτρα από το Ισραήλ για να τερματιστεί η «απαίσια» κατάσταση στη Γάζα
- Στη συνέντευξη Τύπου, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δήλωσε ότι ο στόχος παραμένει ένα «ασφαλές και προστατευμένο» Ισραήλ παράλληλα με ένα «βιώσιμο και κυρίαρχο» παλαιστινιακό κράτος.
- Ερωτηθείς σχετικά με το χρονοδιάγραμμα, ο Στάρμερ είπε ότι ο πρωταρχικός στόχος της βρετανικής κυβέρνησης είναι η κατάσταση στη Γάζα να βελτιωθεί άμεσα, πράγμα που, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει την απελευθέρωση των ομήρων και την άρση των περιορισμών στην είσοδο της ανθρωπιστικής βοήθειας.
- Δήλωσε, επίσης, ότι αυτή ήταν μια «μακροχρόνια» πολιτική των Εργατικών και αποτελούσε μέρος ενός ειρηνευτικού σχεδίου πάνω στο οποίο η κυβέρνηση εργάζεται εδώ και καιρό.
Η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα δεν ευθυγραμμίζεται με τις ευρωπαϊκές χώρες που έχουν αναγνωρίσει το παλαιστινιακό κράτος ή με όσες ετοιμάζονται να το πράξουν.
Στην Αθήνα λειτουργεί Διπλωματική Αντιπροσωπεία της Παλαιστίνης και, από το 2010 και έπειτα, ο Παλαιστίνιος Πρέσβης παρουσιάζει τα διαπιστευτήριά του απευθείας στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας αντί για τον Υπουργό Εξωτερικών. Σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών για τις διμερείς σχέσεις, αυτή η πρακτική αποτελεί «συμβολική ένδειξη του εξαιρετικού επιπέδου των σχέσεων ανάμεσα στις δύο πλευρές».
Οι διπλωματικές υποθέσεις που αφορούν την Παλαιστίνη χειρίζονται από το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στα Ιεροσόλυμα. Στην πνευματική δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων υπάγονται και τα Παλαιστινιακά Εδάφη, με σημαντικό αριθμό Ορθόδοξων Χριστιανών.
Η Ελλάδα, παραμένοντας προσηλωμένη στα Ψηφίσματα του Σ.Α. του ΟΗΕ, υποστηρίζει σταθερά τη λύση των δύο κρατών, με πρωτεύουσα του παλαιστινιακού κράτους στην ανατολική Ιερουσαλήμ και στα σύνορα προ του 1967.
Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι σήμερα προέχει η άμεση διακοπή των εχθροπραξιών, η απελευθέρωση των ομήρων και η απρόσκοπτη διοχέτευση ανθρωπιστικής βοήθειας, ενώ η αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους εντάσσεται σε μία εν εξελίξει διαδικασία στο πλαίσιο συνολικής λύσης στο Μεσανατολικό.
Η ιστορία της αναγνώρισης της Παλαιστίνης
Στις 15 Νοεμβρίου 1988, κατά τη διάρκεια των πρώτων χρόνων της πρώτης Ιντιφάντα, ο Γιάσερ Αραφάτ, τότε ηγέτης της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης, προχώρησε στην ανακήρυξη της Παλαιστίνης ως ανεξάρτητου κράτους, ορίζοντας την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσά του.
Μετά την ανακήρυξη, πάνω από 80 χώρες έσπευσαν να αναγνωρίσουν την Παλαιστίνη, με ιδιαίτερη στήριξη από τον λεγόμενο Παγκόσμιο Νότο – περιλαμβανομένων κρατών της Αφρικής, της Ασίας, της Λατινικής Αμερικής και του αραβικού κόσμου.
Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες που αναγνώρισαν την Παλαιστίνη την περίοδο εκείνη ανήκαν στο πρώην σοβιετικό μπλοκ.
Αργότερα, στις 13 Σεπτεμβρίου 1993, πραγματοποιήθηκαν για πρώτη φορά άμεσες συνομιλίες μεταξύ Ισραηλινών και Παλαιστινίων, οι οποίες οδήγησαν στις Συμφωνίες του Όσλο. Οι συμφωνίες αυτές προέβλεπαν την παλαιστινιακή αυτοδιάθεση με τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους δίπλα στο Ισραήλ — κάτι που τελικά δεν υλοποιήθηκε.
Στο τέλος της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές του 1990, σχεδόν 20 κράτη αναγνώρισαν την Παλαιστίνη, ενώ την περίοδο 2000–2010 ακολούθησαν άλλες 12 χώρες, κυρίως από την Αφρική και τη Νότια Αμερική.
Έως το 2011, σχεδόν το σύνολο των αφρικανικών χωρών —με εξαίρεση την Ερυθραία και το Καμερούν— είχαν αναγνωρίσει το παλαιστινιακό κράτος.
Το 2012, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε, με ψήφους 138 υπέρ, 9 κατά και 41 αποχές, την αναβάθμιση του καθεστώτος της Παλαιστίνης σε «κράτος-παρατηρητή μη μέλος». Δύο χρόνια αργότερα, η Σουηδία έγινε το πρώτο κράτος της Δυτικής Ευρώπης που αναγνώρισε επίσημα την Παλαιστίνη
Το 2024, μετά την αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους από Νορβηγία, Ιρλανδία και Ισπανία, βάσει των συνόρων πριν το 1967, η Σλοβενία έγινε η τελευταία ευρωπαϊκή χώρα που αναγνώρισε το παλαιστινιακό κράτος, ενώ άλλες χώρες, όπως η Μάλτα και το Βέλγιο, συζητούν το εάν και πότε θα πρέπει να προχωρήσουν στην ίδια κίνηση.
Με εξαίρεση τις τελευταίες ανακοινώσεις του Μακρόν και του Στάρμερ, καμία άλλη χώρα των G7 (Καναδάς, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία, Βρετανία, ΗΠΑ) δεν έχει δηλώσει μέχρι σήμερα πως προτίθεται να προβεί σε επίσημη αναγνώριση. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι, σχολιάζοντας την ανακοίνωση Μακρόν, δήλωσε: «Τάσσομαι απόλυτα υπέρ ενός παλαιστινιακού κράτους, δεν είμαι υπέρ της αναγνώρισης του πριν από την διαδικασία συγκρότησής του», σημειώνοντας ότι μία αναγνώριση «στα χαρτία» κινδυνεύει να επιδεινώσει την κατάσταση, δείχνοντας ότι το πρόβλημα λύθηκε, χωρίς να έχει ουσιαστικά λυθεί.
