Υπενθυμίζεται ότι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, εμφανίστηκε σε διάγγελμά του το Σάββατο (4/10) αισιόδοξος πως «όλοι οι όμηροι — ζωντανοί ή νεκροί — θα επιστραφούν στο Ισραήλ» εντός της εβραϊκής εορτής του Σουκότ (6-13 Οκτωβρίου), ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πιέζει δημόσια για άμεση εφαρμογή του νέου ειρηνευτικού του σχεδίου.
Οι συνομιλίες του Καΐρου και οι τελευταίες επιθέσεις
Παρά το διπλωματικό κλίμα που επιχειρείται να καλλιεργηθεί, οι ισραηλινές επιθέσεις συνεχίστηκαν το Σάββατο (4/10) σε ολόκληρη τη Λωρίδα της Γάζας, με τουλάχιστον 70 νεκρούς, σύμφωνα με το Al Jazeera. Οι βομβαρδισμοί έπληξαν κυρίως την πόλη της Γάζας, όπου ο λιμός έχει μετατραπεί σε μόνιμη απειλή, ενώ ανάμεσα στα θύματα βρίσκονται και παιδιά από το στρατόπεδο προσφύγων του αλ-Μαουάσι — μιας περιοχής που το Ισραήλ είχε χαρακτηρίσει «ανθρωπιστική ζώνη».
Οι ισραηλινές δυνάμεις υποστηρίζουν ότι οι επιθέσεις στοχεύουν θέσεις της Χαμάς, ωστόσο η ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα έχει λάβει δραματικές διαστάσεις: περισσότερα από 66.000 θύματα, εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένοι και δεκάδες νοσοκομεία εκτός λειτουργίας, σύμφωνα με παλαιστινιακές πηγές.
Στο Κάιρο, την ισραηλινή ομάδα εκπροσωπούν ο υπουργός Στρατηγικών Υποθέσεων Ρον Ντέρμερ, ο διαπραγματευτής για το ζήτημα των ομήρων Γκαλ Χιρς, ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής Οφίρ Φαλκ και ανώτατα στελέχη των υπηρεσιών ασφαλείας Σιν Μπετ και Μοσάντ. Από αμερικανικής πλευράς, ο Τραμπ έχει αποστείλει τον Τζάρεντ Κούσνερ και τον Στιβ Γουίτκοφ, προκειμένου να επιβλέψουν την πρόοδο των συνομιλιών.
Το ειρηνευτικό σχέδιο Τραμπ: «Board of Peace» με επικεφαλής τον Τόνι Μπλερ
Στο επίκεντρο βρίσκεται το νέο σχέδιο 20 σημείων του προέδρου των ΗΠΑ, το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει «ιστορική ευκαιρία για τον τερματισμό του πολέμου». Το σχέδιο προβλέπει μεταξύ άλλων:
- Τερματισμό των εχθροπραξιών και παράδοση των όπλων με αντάλλαγμα γενική αμνηστία.
- Αποκλεισμό της Χαμάς από τη μελλοντική διοίκηση της Γάζας, με στόχο την αποστρατιωτικοποίηση της περιοχής.
- Δημιουργία ενός “Board of Peace”, ενός διεθνούς συμβουλίου ανοικοδόμησης υπό την εποπτεία του Τραμπ και με επικεφαλής τον πρώην Βρετανό πρωθυπουργό Τόνι Μπλερ.
Αν και το σχέδιο δεν αναφέρει ρητά τη λύση των δύο κρατών, κάνει λόγο για μια παλαιστινιακή διοίκηση με διεθνή στήριξη, ανοίγοντας τον δρόμο για μελλοντική κρατική υπόσταση.
Η Χαμάς, από την πλευρά της, αποδέχεται καταρχήν το πλαίσιο ειρήνης και την απελευθέρωση των ομήρων, αλλά απορρίπτει τη συμμετοχή του Μπλερ, καθώς και τον πλήρη αφοπλισμό της. Παρά ταύτα, η ταχύτητα της απάντησής της προκάλεσε έκπληξη στους αναλυτές, καθώς φαίνεται ότι η πίεση Τραμπ –ο οποίος προειδοποίησε ότι «η κόλαση θα έρθει στη Γάζα» αν δεν υπάρξει συμφωνία – λειτούργησε καταλυτικά.
Επιπλέον, ο Αμερικανός πρόεδρος, σε χθεσινή του ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, δήλωσε ότι «δεν θα ανεχθεί καθυστερήσεις» και χαιρέτισε την «προσωρινή αναστολή των ισραηλινών βομβαρδισμών», θεωρώντας την ένδειξη καλής θέλησης για την υλοποίηση της συμφωνίας.
Η κατάσταση στη Γάζα
Σημειώνεται ακόμη ότι η ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα είναι απελπιστική. Παλαιστινιακές πηγές κάνουν λόγο για τουλάχιστον 66.000 νεκρούς από την αρχή του πολέμου, ανάμεσά τους μεγάλος αριθμός αμάχων, καθώς για 500.000 ανθρώπους που δεν έχουν πρόσβαση σε τροφή. Το Ισραήλ κατηγορείται για εγκλήματα πολέμου στην περιοχή, ακόμη και για γενοκτονία. Εκκρεμεί επίσης ένταλμα σύλληψης του Μπενιαμίν Νετανιάχου για εγκλήματα πολέμου.
Οι προκλήσεις του Νετανιάχου και το εύθραυστο παράθυρο ειρήνης
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε τηλεοπτικό διάγγελμα το βράδυ του Σαββάτου, ευχαρίστησε τον «αγαπητό φίλο» του, Ντόναλντ Τραμπ, και ανακοίνωσε ότι έχει δώσει εντολή στην ισραηλινή ομάδα να μεταβεί στο Κάιρο για να ρυθμίσει τις τεχνικές λεπτομέρειες της συμφωνίας.
«Αντί να απομονωθεί το Ισραήλ, θα απομονωθεί η Χαμάς», είπε χαρακτηριστικά, τονίζοντας ότι η «συνδυασμένη στρατιωτική και διπλωματική πίεση» οδήγησε τη Χαμάς στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Το σχέδιο προβλέπει δύο φάσεις: πρώτον, την απελευθέρωση όλων των ομήρων και την αναδιάταξη των ισραηλινών στρατευμάτων, και δεύτερον, τον αφοπλισμό και την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας — είτε μέσω συμφωνίας είτε, αν χρειαστεί, με στρατιωτικά μέσα.
Ωστόσο, η πορεία προς την ειρήνη δεν είναι δεδομένη. Εσωτερικά, ο Νετανιάχου δέχεται ισχυρές πιέσεις από τους ακροδεξιούς εταίρους του που απορρίπτουν κάθε συνεννόηση με τη Χαμάς, ενώ η ισραηλινή κοινή γνώμη παραμένει βαθιά διχασμένη. Στο διεθνές επίπεδο, εκκρεμεί ένταλμα σύλληψης εις βάρος του στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, ενώ χώρες της Ευρώπης εντείνουν τις αναγνωρίσεις του παλαιστινιακού κράτους.
Παρά τις ενστάσεις, διπλωματικοί κύκλοι εκτιμούν ότι το σχέδιο Τραμπ συνιστά την πιο ρεαλιστική ευκαιρία ειρήνης εδώ και δεκαετίες. Η απελευθέρωση των ομήρων, η σταδιακή αποκλιμάκωση και η διεθνής επιτήρηση της Γάζας ίσως ανοίξουν τον δρόμο για μια νέα εποχή στη Μέση Ανατολή – αν, βέβαια, οι εύθραυστες ισορροπίες δεν καταρρεύσουν κάτω από το βάρος της δυσπιστίας και των πολιτικών αντιθέσεων.
Για πρώτη φορά μετά από δύο χρόνια σκληρού πολέμου, η λέξη «ειρήνη» δεν ακούγεται πια ως ουτοπία, αλλά ως πιθανό σενάριο. Το αν θα γίνει πραγματικότητα, θα κριθεί μέσα στις επόμενες ημέρες στα διπλωματικά δωμάτια του Καΐρου.
