Αν και το ακριβές ύψος των ποσών και οι πρακτικές λεπτομέρειες παραμένουν ασαφή, Αμερικανοί αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων και σύμβουλοι του Λευκού Οίκου, έχουν συζητήσει ποσά που κυμαίνονται από 10.000 έως 100.000 δολάρια ανά κάτοικο, όπως ανέφεραν στο Reuters δύο από τις πηγές, οι οποίες ζήτησαν ανωνυμία λόγω της ευαισθησίας του θέματος. Η ιδέα της άμεσης οικονομικής ενίσχυσης των κατοίκων της Γροιλανδίας –μιας αυτόνομης περιοχής της Δανίας– προσφέρει μία εξήγηση για το πώς οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να «αγοράσουν» το νησί των περίπου 57.000 κατοίκων, παρά τις επανειλημμένες διαβεβαιώσεις από Κοπεγχάγη και Νουούκ ότι η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση.
Η τακτική αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο φάσμα σεναρίων που εξετάζονται στον Λευκό Οίκο για την απόκτηση της Γροιλανδίας, μεταξύ των οποίων και η πιθανή χρήση στρατιωτικής ισχύος. Ωστόσο, μια τέτοια προσέγγιση ενέχει τον κίνδυνο να εκληφθεί ως υπερβολικά συναλλακτική ή ακόμη και προσβλητική για έναν πληθυσμό που εδώ και χρόνια συζητά το ενδεχόμενο ανεξαρτησίας και την οικονομική του εξάρτηση από τη Δανία.
«Φτάνει πια… Τέλος στις φαντασιώσεις περί προσάρτησης», έγραψε ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, σε ανάρτησή του στο Facebook την Κυριακή, μετά τις νέες δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ότι η Ουάσιγκτον χρειάζεται να αποκτήσει το νησί.
Ευρωπαϊκές αντιδράσεις
Η ηγεσία στη Δανία αλλά και σε ολόκληρη την Ευρώπη αντέδρασε με έντονη δυσαρέσκεια στις δηλώσεις Τραμπ και άλλων αξιωματούχων του Λευκού Οίκου που υποστήριξαν τις τελευταίες ημέρες ότι οι ΗΠΑ έχουν δικαίωμα στη Γροιλανδία, ιδίως δεδομένου ότι ΗΠΑ και Δανία είναι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ και δεσμεύονται από κοινή αμυντική συμφωνία.
Την Τρίτη, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Πολωνία, η Ισπανία, η Βρετανία και η Δανία εξέδωσαν κοινή δήλωση, στην οποία υπογραμμίζεται ότι μόνο η Γροιλανδία και η Δανία μπορούν να αποφασίζουν για τις μεταξύ τους σχέσεις.
Ερωτηθείς για τις συζητήσεις περί αγοράς του νησιού και το ενδεχόμενο άμεσων πληρωμών προς τους κατοίκους, ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε το Reuters σε δηλώσεις της εκπροσώπου Τύπου Καρολάιν Λέβιτ και του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Η Λέβιτ αναγνώρισε ότι ο Τραμπ και οι σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας «εξετάζουν πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια πιθανή αγορά». Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι την επόμενη εβδομάδα θα συναντηθεί στην Ουάσιγκτον με τον Δανό ομόλογό του για να συζητήσουν το θέμα της Γροιλανδίας. Η πρεσβεία της Δανίας αρνήθηκε να σχολιάσει, ενώ το γραφείο εκπροσώπησης της Γροιλανδίας στην Ουάσιγκτον δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα.
Οι συζητήσεις γίνονται πιο σοβαρές
Ο Τραμπ εδώ και χρόνια υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αποκτήσουν τη Γροιλανδία, επικαλούμενος, μεταξύ άλλων, τον ορυκτό πλούτο της, που είναι κρίσιμος για προηγμένες στρατιωτικές εφαρμογές. Έχει επίσης δηλώσει ότι το δυτικό ημισφαίριο θα πρέπει συνολικά να βρίσκεται υπό την γεωπολιτική επιρροή της Ουάσιγκτον.
Παρότι εσωτερικές συζητήσεις για το πώς θα μπορούσε να «καταληφθεί» η Γροιλανδία διεξάγονται μεταξύ των συνεργατών του Τραμπ ήδη πριν από την ανάληψη της προεδρίας του πριν από έναν χρόνο, οι πηγές αναφέρουν ότι το θέμα απέκτησε νέα δυναμική μετά την αιφνιδιαστική σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο το Σαββατοκύριακο, σε επιχείρηση των ΗΠΑ. Σύμφωνα με μία πηγή, στελέχη του Λευκού Οίκου επιθυμούν να αξιοποιήσουν τη «φόρα» αυτής της επιχείρησης για την προώθηση και άλλων μακροχρόνιων γεωπολιτικών στόχων του Τραμπ.
«Χρειαζόμαστε τη Γροιλανδία από την άποψη της εθνικής ασφάλειας, και η Δανία δεν θα μπορέσει να το διαχειριστεί», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους στο Air Force One την Κυριακή. «Είναι εξαιρετικά στρατηγικής σημασίας».
Μία από τις πηγές ανέφερε ότι οι συζητήσεις για εφάπαξ πληρωμές δεν είναι καινούργιες, αλλά τις τελευταίες ημέρες έχουν γίνει πιο σοβαρές, με το σενάριο των 100.000 δολαρίων ανά κάτοικο –που θα αντιστοιχούσε σε συνολικό ποσό σχεδόν 6 δισ. δολαρίων– να εξετάζεται πλέον πιο έντονα.
Παραμένουν, ωστόσο, πολλές ασάφειες: πότε και πώς θα καταβάλλονταν τα χρήματα, τι ακριβώς θα αναμενόταν από τους κατοίκους της Γροιλανδίας σε αντάλλαγμα και ποια θα ήταν η νομική βάση μιας τέτοιας κίνησης. Ο Λευκός Οίκος έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης, αν και αξιωματούχοι δηλώνουν ότι προτιμούν την αγορά ή μια διπλωματική λύση.
Συμφωνία Ελεύθερης Σύνδεσης ως εναλλακτική
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται είναι και η σύναψη μιας Συμφωνίας Ελεύθερης Σύνδεσης (Compact of Free Association – COFA), όπως ανέφερε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου. Παρόμοιες συμφωνίες έχουν συναφθεί μόνο με τα νησιωτικά κράτη της Μικρονησίας, των Νήσων Μάρσαλ και του Παλάου και προβλέπουν, μεταξύ άλλων, παροχή βασικών υπηρεσιών από τις ΗΠΑ, όπως ταχυδρομείο και στρατιωτική προστασία. Σε αντάλλαγμα, ο αμερικανικός στρατός έχει ελεύθερη πρόσβαση και το εμπόριο με τις ΗΠΑ είναι σε μεγάλο βαθμό αδασμολόγητο.
Για να προχωρήσει ένα τέτοιο σενάριο, η Γροιλανδία θα έπρεπε πρώτα να αποσχιστεί από τη Δανία. Θεωρητικά, οι πληρωμές θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως κίνητρο για να ψηφίσουν οι Γροιλανδοί υπέρ της ανεξαρτησίας ή υπέρ μιας COFA μετά από σχετικό δημοψήφισμα.
