Ήδη από τις 28 Ιουνίου 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε τη νομοθετική της πρόταση για τη νέα Οδηγία για τις υπηρεσίες πληρωμών (Payment Services Directive III/PSD3), η οποία συνοδεύεται από έναν σχετικό Κανονισμό (Payment Services Regulation/PSR). Τα δύο κείμενα τέθηκαν κατόπιν προς διαπραγμάτευση μεταξύ των ενωσιακών συννομοθετών (δηλαδή, του Συμβουλίου της ΕΕ και του Ευρωκοινοβουλίου) στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας της ΕΕ. Το διαπραγματευτικό απότοκο των συννομοθετών δημοσιεύτηκε στις 23 Απριλίου 2026 και θα υιοθετηθεί επισήμως εντός του 2026, με τους νέους κανόνες να τίθενται σε εφαρμογή καταρχήν 21 μήνες μετά τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.
Η πιο βασική επερχόμενη αλλαγή είναι δομική και αρχιτεκτονικής υφής – για πρώτη φορά, εισάγεται ένας Κανονισμός για τις υπηρεσίες πληρωμών στην έννομη τάξη της ΕΕ, ο PSR, ο οποίος θα είναι άμεσα εφαρμοστέος στα κράτη μέλη και θα διέπει τις υποχρεώσεις παροχής πληροφόρησης από πελάτες, την εκτέλεση πληρωμών και την ταυτοποίηση πελατών. Από την άλλη, η PSD3 θα προβλέπει τους οργανωτικούς κανόνες και τις αρχές για την αδειοδότηση και τη λειτουργία των ιδρυμάτων πληρωμών, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων κεφαλαιακής επάρκειας, των απαιτήσεων διασφάλισης και του σχετικού εποπτικού πλαισίου. Η εν λόγω θεσμική διάρθρωση – από μία Οδηγία προς έναν άμεσα εφαρμοστέο Κανονισμό και μία Οδηγία – σηματοδοτεί χωρίς αμφιβολία ένα ουσιώδες βήμα προς την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς υπηρεσιών πληρωμών και την άρση του ρυθμιστικού κατακερματισμού μεταξύ των κρατών μελών.
Επιπλέον, η PSD3 αναμένεται να καταργήσει την υφιστάμενη Οδηγία 2009/110/ΕΚ για τα ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος. Και τούτο διότι η PSD3 θα «συγχωνεύσει» το καθεστώς των ιδρυμάτων ηλεκτρονικού χρήματος με αυτό των ιδρυμάτων πληρωμών, ώστε τα ιδρύματα πληρωμών να μπορούν πλέον να αδειοδοτούνται προς παροχή υπηρεσιών έκδοσης ηλεκτρονικού χρήματος, εφαρμοζόμενων εν προκειμένω ειδικών κανόνων. Ακόμα, με βάση το νέο πλαίσιο, οι πάροχοι υπηρεσιών πληροφοριών λογαριασμού πλέον θα μπορούν να επωφελούνται από τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών στο πλαίσιο της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών ή εγκατάστασης εντός ΕΕ. Επιπρόσθετα, το νέο πλαίσιο αντιμετωπίζει και το ζήτημα της «αλληλοεπικάλυψης» του υφιστάμενου πλαισίου με τον Κανονισμό (EE) 2023/1114 για τις αγορές κρυπτοστοιχείων, καθότι προβλέπεται ότι οι εκδότες tokens ηλεκτρονικού χρήματος δεν θα χρειάζεται να αδειοδοτούνται με βάση την PSD3, εφόσον έχουν εκ των προτέρων αδειοδοτηθεί ως πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, εκτός αν παρέχουν επιπροσθέτως και υπηρεσίες πληρωμών. Τέλος, πρέπει να αναφερθεί ότι ο PSR εισάγει ουσιωδώς νέες διατάξεις περί ευθύνης των παρόχων υπηρεσιών πληρωμών σχετικά με μη εξουσιοδοτημένες συναλλαγές ή περιπτώσεις απάτης.
Τα ανωτέρω αποτελούν ορισμένες εκ των επερχόμενων αλλαγών που θα επιφέρει η PSD3 και ο PSR. Παρότι οι περισσότεροι νέοι κανόνες καταρχήν είναι εφαρμοστέοι 21 μήνες μετά τη θέση σε ισχύ των δύο ενωσιακών νομοθετημάτων, είναι σαφές ότι οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς των υπηρεσιών πληρωμών και των υπηρεσιών ηλεκτρονικού χρήματος πρέπει να προτάξουν την εγρήγορση και την έγκαιρη αξιολόγηση του αποτυπώματος των εν λόγω ρυθμιστικών εξελίξεων. Είναι ίσως απαραίτητο οι καλυπτόμενες επιχειρήσεις να εντοπίσουν και να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες στο αδειοδοτικό status τους (π.χ., εφόσον πρόκειται περί ιδρύματος ηλεκτρονικού χρήματος, τι προκρίνει το προβλεπόμενο μεταβατικό καθεστώς;), καθώς και να ελέγξουν προληπτικά τις εσωτερικές τους πολιτικές, τις διαδικασίες και τυχόν συμβατικές δεσμεύσεις προς συμμόρφωση με τις νέες ρυθμίσεις.
Ο Διονύσης Ν. Φωτόπουλος είναι Δικηγόρος Αθηνών, Of Counsel της δικηγορικής εταιρείας Ballas Pelecanos Law.
