Πιο αναλυτικά, πρόκειται για λίστα ευρωπαϊκών αντίμετρων που είχε καταρτιστεί ήδη από πέρσι, αλλά είχε τεθεί σε αναστολή έως τις 7 Φεβρουαρίου, μετά την «εκεχειρία» που υπεγράφη στον εμπορικό πόλεμο μεταξύ των δύο πλευρών. Μετά τις 7 Φεβρουαρίου, το πακέτο των δασμών θα ενεργοποιηθεί αυτόματα, εκτός εάν η πλειοψηφία των κρατών-μελών αποφασίσει εκ νέου να το «παγώσει».

Πάντως, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα εγκρίνει παράταση της αναστολής των δασμών αν δεν επιλυθεί το ζήτημα.

Ποια ευρωπαϊκά προϊόντα αφορούν οι δασμοί μέχρι σήμερα

Στο πλαίσιο της συμφωνίας που είχε υπογράψει ο Ντόναλντ Τραμπ με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είχε επιβληθεί δασμός 15% στις περισσότερες εξαγωγές ευρωπαϊκών προϊόντων. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι εξαγωγείς χάλυβα και αλουμινίου εξακολουθούν να επιβαρύνονται με δασμούς 50%, ενώ η ΕΕ είχε συμφωνήσει να καταργήσει δασμούς σε βιομηχανικά προϊόντα και σε ορισμένα αγροτικά αγαθά των ΗΠΑ που εισέρχονται στην κοινή ευρωπαϊκή αγορά.

Ποια προϊόντα μπαίνουν στο «στόχαστρο»

Σύμφωνα με τα διεθνή μέσα, ένας νέος γύρος εμπορικής έντασης μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ αναμένεται να πλήξει μεγάλες εταιρείες, με τους δασμούς που περιλαμβάνονται στο πακέτο της ΕΕ να αφορούν πολλά προϊόντα.

Μεγάλος χαμένος αναμένεται να είναι η Boeing, καθώς το ευρωπαϊκό πακέτο προβλέπει δασμούς 25% στα αμερικανικά αεροσκάφη, με την εταιρεία να έχει τη μερίδα του λέοντος περίπου στα 11 δισ. δολάρια εισαγωγών αμερικανικών αεροσκαφών στο μπλοκ το 2024.

Επίσης, σύμφωνα με ανεπίσημο έγγραφο που έχει περιέλθει σε γνώση των Financial Times, στην ίδια λίστα, περιλαμβάνονται αυτοκίνητα, μπέρμπον και σόγια, ενώ στο στόχαστρο βρίσκονται και άλλα εμβληματικά αμερικανικά προϊόντα, όπως οι μοτοσικλέτες Harley-Davidson, τα τζιν Levi’s και τα τσιγάρα Lucky Strike.

Ακόμη, οι δασμοί φέρονται να αφορούν μηχανήματα, ιατρικές συσκευές, χημικά και πλαστικά προϊόντα, καθώς και ηλεκτρολογικό εξοπλισμό.

Με ποια κριτήρια έγινε η επιλογή

Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους, οι «στόχοι» επελέγησαν προσεκτικά, με βασικό σκεπτικό να πρόκειται για προϊόντα που μπορούν να αντικατασταθούν από άλλες αγορές σχετικά εύκολα, ώστε να περιοριστεί η δυσαρέσκεια των καταναλωτών στην ΕΕ.

Όπως δήλωσε ο Ιγνάσιο Γκαρσία Μπερθέρο, πρώην ανώτερος αξιωματούχος εμπορίου της ΕΕ, «το βασικό κριτήριο για την κατάρτιση μιας λίστας αντιποίνων είναι να επιλέγονται προϊόντα από τα οποία η ΕΕ δεν εξαρτάται, ώστε να περιορίζεται η οικονομική ζημιά για την Ένωση».

Ένα τέτοιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ουίσκι, καθώς οι καταναλωτές μπορούν να στραφούν σε άλλες αγορές, όπως της Σκωτίας και της Ιρλανδίας.

Σύμφωνα και πάλι με τον Μπερθέρο, «δευτερεύον κριτήριο είναι η άσκηση άμεσης πολιτικής πίεσης στις ΗΠΑ.»

Έτσι, δεύτερο βασικό κριτήριο φαίνεται πως ήταν μέσω των δασμών να πληγούν συγκεκριμένες πολιτικές ή και εκλογικές ομάδες. Για παράδειγμα, η σόγια παράγεται κατά βάση στη Λουιζιάνα, πολιτεία από την οποία προέρχονται δύο εξέχοντα στελέχη των Ρεπουμπλικάνων· ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων, Μάικ Τζόνσον και ο επικεφαλής της Ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στο σώμα, Στιβ Σκαλίζ.

Τα πιθανά εμπόδια

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να διασφαλίσει τη συναίνεση των κρατών-μελών προκειμένου να προχωρήσει στην επιβολή των δασμών. Ωστόσο, ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν ήδη ζητήσει την εξαίρεση συγκεκριμένων κατηγοριών προϊόντων.

Οι χώρες αυτές εκφράζουν φόβους για ενδεχόμενα αντίμετρα που θα πλήξουν τις δικές τους εξαγωγές, όπως τα αλκοολούχα ποτά και το κρασί. Ήδη, προϊόντα συνολικής αξίας άνω των 20 δισ. ευρώ έχουν αφαιρεθεί από την αρχική λίστα.

Την ίδια στιγμή, οι Βρυξέλλες έχουν καταλήξει σε συμφωνία για την επιβολή ελέγχων στις εξαγωγές απορριμμάτων αλουμινίου, τα οποία αποστέλλονται στις Ηνωμένες Πολιτείες με σκοπό την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίησή τους.

Ένα ακόμη «όπλο» στη φαρέτρα της ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει το λεγόμενο Αντικαταναγκαστικό Μέσο (Anti-Coercion Instrument – ACI), το οποίο θεσπίστηκε το 2023, χωρίς ωστόσο να έχει τεθεί μέχρι σήμερα σε εφαρμογή. Το συγκεκριμένο εργαλείο δίνει τη δυνατότητα στην Ένωση να περιορίσει την πρόσβαση αμερικανικών τεχνολογικών γιγάντων και άλλων επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά και συχνά περιγράφεται ως το «εμπορικό μπαζούκα» της ΕΕ.

Στο πλαίσιο αυτό, τα μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ανάκληση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, την επιβολή δασμών σε υπηρεσίες όπως το Netflix ή σε προϊόντα της κινηματογραφικής βιομηχανίας του Χόλιγουντ, τον αποκλεισμό αμερικανικών εταιρειών από δημόσιους διαγωνισμούς, καθώς και περιορισμούς στην πρόσβαση αμερικανικών τραπεζών στις ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές.

Η Γαλλία εμφανίζεται υπέρ της ενεργοποίησης του ACI και ασκεί πιέσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Αντίθετα, άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο με επιφυλακτικότητα, εκτιμώντας ότι τόσο σκληρά αντίμετρα θα μπορούσαν να έχουν αρνητικές συνέπειες για την ευρωπαϊκή οικονομία και τους καταναλωτές. Επιπλέον, επισημαίνεται ότι σε κρίσιμους τομείς, όπως τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου ή οι υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους (cloud computing), οι εναλλακτικές λύσεις εκτός Ηνωμένων Πολιτειών παραμένουν περιορισμένες.

Παράλληλα, η διαδικασία ενεργοποίησης του μηχανισμού θεωρείται ιδιαίτερα χρονοβόρα, καθώς προϋποθέτει τη διενέργεια έρευνας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διαβουλεύσεις με τις ΗΠΑ και την έγκριση από ειδική πλειοψηφία των κρατών-μελών — μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες.