Οι αμήχανες στιγμές

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο πρόεδρος της FIFA κάνει δηλώσεις που προκαλούν αμηχανία και ερωτηματικά. Κάποτε είχε υποστηρίξει ότι δεν υπάρχει λόγος να αποκλειστεί ένα κράτος όπως η Βόρεια Κορέα από τη διοργάνωση μεγάλων ποδοσφαιρικών τουρνουά. Μια άλλη στιγμή είχε υποστηρίξει ότι ένα Μουντιάλ επί αφρικανικού εδάφους θα μπορούσε να αποφέρει στην ήπειρο έσοδα έως και 50 δισ. Το στοιχείο αυτό δεν ισχύει, καθώς αρκετές έρευνες έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η διεξαγωγή τέτοιων έκτασης τουρνουά αφήνει συνήθως τους οικοδεσπότες ζημιωμένους. Εκτός αυτού, τα περισσότερα έσοδα καταλήγουν στη FIFA, ενώ πολλά έργα – των οποίων το τίμημα καταβάλλουν τα κράτη – υπερκοστολογούνται.

Όσον αφορά το τελευταίο Μουντιάλ στο Κατάρ, οι δηλώσεις του Ινφαντίνο ότι νιώθει «Καταριανός, Άραβας, Αφρικανός, γκέι και ανάπηρος», έχουν μείνει επίσης στην ιστορία. Πέραν αυτής της δήλωσης, δεν έλαβε καμία ουσιαστική πρωτοβουλία για τη διερεύνηση των συνθηκών θανάτου χιλιάδων εργατών που απασχολήθηκαν στην κατασκευή έργων για τη διοργάνωση.

Θα βοηθούσε η άρση της αποβολής των ρωσικών ομάδων στις ειρηνευτικές προσπάθειες;

Όσον αφορά την πρόταση για επιστροφή των ρωσικών ομάδων στις διεθνείς διοργανώσεις, αυτή δεν είναι καινούρια. Την είχε προτείνει και το 2023. Η διαφορά με σήμερα είναι ότι τότε είχε θέσει ως προϋπόθεση τη λήξη των εχθροπραξιών στην Ουκρανία. Υπενθυμίζεται ότι η αποβολή των ρωσικών ομάδων το 2022 δεν δικαιολογήθηκε επίσημα με τη ρωσική εισβολή, καθώς η FIFA αυτοπροβάλλεται ως μια μη πολιτική οντότητα, αλλά με τον κίνδυνο διάσπασης της συνοχής των διοργανώσεων.

Η δήλωση της Δευτέρας (2/2), ωστόσο, πήγαινε ένα βήμα παραπέρα. Ο Ινφαντίνο υποστήριξε ότι το ποδόσφαιρο ενώνει και ότι τα μποϊκοτάζ και οι αποκλεισμοί κλιμακώνουν τα μίση και δεν έθεσε την εκεχειρία ως βασική προϋπόθεση για άρση του αποκλεισμού. Παραμέλησε, ωστόσο, κάποιες κρίσιμες λεπτομέρειες.

- Το 2018 η Ρωσία ήταν οικοδέσποινα του Μουντιάλ. Τέσσερα χρόνια αργότερα -ακολούθησε η εισβολή. Άρα το «τρικ» έχει ήδη εφαρμοστεί στο μέγιστο χωρίς οφέλη.

- Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, το 2025 ήταν το φονικότερο έτος για τους αμάχους στην Ουκρανία. Το στοιχείο αυτό από μόνο δεν αφήνει ιδιαίτερα περιθώρια αισιοδοξίας για αποκλιμάκωση της έντασης.

- Και φυσικά, η πρόταση του Ινφαντίνο θα συναντούσε ηχηρή αντίσταση στα διπλωματικά λόμπι των ευρωπαϊκών κρατών.

Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να αγνοηθεί το ερώτημα με ποιο κριτήριο ο Ινφαντίνο προχώρησε σε αυτή τη δημόσια πρόταση, δεδομένου ότι οι ουσιαστικές προϋποθέσεις για μια επιστροφή των ρωσικών ομάδων λείπουν τη δεδομένη χρονική στιγμή. Ακόμη κι αν πιστέψουμε ότι η πρόταση για σύσφιξη των σχέσεων των νέων γενεών είναι καλοπροαίρετη, η εφαρμογή της στην πράξη θα ισοδυναμούσε με αγνόηση των συνεπειών του συνεχιζόμενου πολέμου στην Ουκρανία και την κανονικοποίηση της βίας. Επομένως, το μόνο λογικό συμπέρασμα είναι ότι το μόνο κίνητρο της πρότασης σκέφτεται είναι η μεγέθυνση του οικονομικού κέρδους του ποδοσφαιρικού λόμπι, μέσω της επαναφοράς των ρωσικών ομάδων.

Ποια θα έπρεπε να είναι η προτεραιότητα της FIFA

Δεν αποκλείεται η ιδέα αυτή του Ινφαντίνο να ενισχύθηκε από τον παράγοντα Τραμπ, ο οποίος, ως γνωστόν, δεν ευθυγραμμίζεται με τις ανησυχίες των Ευρωπαίων απέναντι στη Ρωσία – ή τουλάχιστον θεωρεί ότι δεν τον αφορούν. Ο Ινφαντίνο έχει κάνει τα πάντα για να εξασφαλίσει την εύνοια του πλανητάρχη, αρκετές φορές με άκομψο τρόπο. Χαρακτηριστικότερη περίπτωση ήταν η εφεύρεση του βραβείου Ειρήνης της FIFA για χάρη του. Τα όσα ακολούθησαν μόνο τον πρώτο μήνα του 2026 είναι γνωστά.

Ωστόσο, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ συνδιοργανώνουν με το Μεξικό και τον Καναδά το καλοκαίρι το Παγκόσμιο Κύπελλο, ο Ινφαντίνο θα έπρεπε ίσως σε πρώτη φάση να αφοσιωθεί στο να μην επισκιαστεί το τουρνουά από τις πολιτικές αντιπαραθέσεις που ενδέχεται να προκύψουν, όπως συνέβη στο Μουντιάλ του Κατάρ. Εξάλλου, υπάρχει η ανησυχία ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να εργαλειοποιήσει το κορυφαίο ποδοσφαιρικό γεγονός για τους δικούς του σκοπούς. Παράλληλα, παραμένουν ανοιχτά αρκετά ερωτήματα σχετικά με τις βίζες που θα δοθούν σε φιλάθλους που θα θελήσουν να ταξιδέψουν στις ΗΠΑ για το τουρνουά, τα οποία θα μπορούσαν να δημιουργήσουν τριβές.

Η προσχηματική αθλητική διπλωματία και ένα ακραίο σενάριο

Σε κάθε περίπτωση, η Ευρώπη θα χρειαστεί μακροπρόθεσμα να βρει μια φόρμουλα ειρηνικής και βιώσιμης συνύπαρξης με τη Ρωσία. Ωστόσο, αυτή δεν θα επιτευχθεί μέσω διεργασιών «αθλητικής διπλωματίας» (η οποία έχει ήδη αποτύχει, αν θυμηθούμε το Qatar Gate) που προτείνει ο Ινφαντίνο, αλλά μέσω πολιτικών διαβουλεύσεων και θεσμικών διαδικασιών, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Κι ας κλείσουμε με ένα υποθετικό σενάριο: Πώς θα αντιδρούσαν οι ποδοσφαιρικές ομοσπονδίες και οι πολιτικές ηγεσίες αν ο Τραμπ καλούσε τον Βλαντιμίρ Πούτιν ή τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να παρευρεθούν στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου στις 19 Ιουλίου στη Νέα Υόρκη; Εξάλλου, οι ΗΠΑ δεν αναγνωρίζουν το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, άρα δεν υποχρεούνται να τους συλλάβουν.

Ακραίο σενάριο, αναμφίβολα, αλλά δεν μας έχει συνηθίσει ο Τραμπ με τους κάθε είδους αιφνιδιασμούς του;