Πρόκειται για άλλη μια ενέργεια των ΗΠΑ που έρχεται σε αντίθεση με το Διεθνές Δίκαιο, ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι στόχος αποτέλεσε ένα βίαιο και αναχρονιστικό καθεστώς που έκανε τη ζωή του λαού του χειρότερη. Επιπλέον, σύμφωνα με τον ΙΑΕΑ δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ουσιαστική πρόοδο στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, ειδικά στην κατασκευή όπλων. Κι ενώ ο αυταρχικός ηγέτης Αγιατολάχ Χαμενεΐ είναι πλέον νεκρός, οι Αμερικανοί απέχουν ακόμη πολύ από την ανατροπή του καθεστώτος. Κι αυτό επειδή οι Μουλάδες έχουν μια ισχυρή ηγετική ομάδα με αυστηρές ιεραρχικές δομές, από την οποία μπορεί να προκύψει κάποιος διάδοχος, σε περίπτωση που δεν υπάρξουν εσωτερικές συγκρούσεις.
Μέχρι στιγμής, οι Αμερικανοί έχουν περιοριστεί σε βομβαρδισμούς. Στρατιωτικοί αναλυτές υποστηρίζουν όμως ότι για την ανατροπή του καθεστώτος θα χρειαστεί χερσαία επέμβαση, την οποία ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας (ή Πολέμου) Πιτ Χέγκσεθ δεν αποκλείει. Ο ίδιος ο πλανητάρχης έκανε λόγο για συνέχιση των επιθέσεων τις επόμενες 4-5 εβδομάδες. Μόνο που ο Αμερικανός πρόεδρος δεν συνηθίζει να τηρεί τέτοιου είδους χρονοδιαγράμματα, αν συγκρίνουμε ανάλογες περιπτώσεις στο παρελθόν.
Επιστρέφουν τα φαντάσματα του παρελθόντος;
Εκτός αυτού, ακόμη κι αν οι ΗΠΑ επιλέξουν τη χερσαία εισβολή, δεν είναι καθόλου δεδομένο ότι αυτό θα στεφθεί με επιτυχία. Το ιρανικό καθεστώς μπορεί να είναι αποδυναμωμένο, δεν είναι όμως εξαντλημένο όσον αφορά τα στρατιωτικά του μέσα. Και δεν πρέπει να αγνοούνται ανάλογες δυσάρεστες εμπειρίες, όπου οι ΗΠΑ, στο πλαίσιο της «απελευθέρωσης» του Αφγανιστάν και του Ιράκ από τον αυταρχισμό, εισέβαλαν στις χώρες αυτές, ενισχύοντας τελικά την αποσταθεροποίηση της περιοχής και ζημιώνοντας την εικόνα των ΗΠΑ ως υπερδύναμης.
Από εκεί και πέρα δεν πρέπει να υποτιμηθούν τα αντίποινα των Μουλάδων. Για αρχή, φαίνεται ότι στοχεύουν αμερικανικές βάσεις σε άλλες χώρες του Κόλπου, όπως το Ομάν, το Κουβέιτ, τα Εμιράτα. Όλα αυτά τα κράτη είχαν πιέσει στο παρασκήνιο τον Αμερικανό πρόεδρο να μην ξεκινήσει κάποια επιχείρηση στο Ιράν. Κι αυτό επειδή αυτά τα κράτη δεν στηρίζουν τις οικονομίες τους μόνο στην αγορά πετρελαίου αλλά και στον τουρισμό και την αγορά ακινήτων. Και οι δύο τομείς επηρεάζονται από τη στιγμή που υπάρχει σύρραξη. Η Τεχεράνη ελπίζει με τα χτυπήματα σε αυτές τις χώρες να τις κάνει να ανεβάσουν τις πιέσεις στον Λευκό Οίκο.
Ο Τραμπ κάνει αυτό για το οποίο κάποτε κατηγορούσε (αβάσιμα) τον Ομπάμα
Αυτό που πρέπει μέχρι στιγμής να κρατήσουμε, πάντως, είναι ότι ο Τραμπ έχει «ξεχάσει» την υπόσχεσή του περί μη εμπλοκής των ΗΠΑ σε πολέμους και ζώνες που δεν μπορούν να κερδηθούν. Η τραγική ειρωνεία στην όλη υπόθεση είναι πως κάποτε ισχυριζόταν ότι ο προκάτοχός του Μπαράκ Ομπάμα θα εισέβαλε στο Ιράν. Μόνο που ο Δημοκρατικός πρόεδρος κατάφερε να βρει μια διπλωματική φόρμουλα – έχοντας μάλιστα ισχυρή διεθνή στήριξη – ώστε να περιορίσει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
{https://x.com/realDonaldTrump/status/141604554855825408}
{https://x.com/realDonaldTrump/status/382923478157910016}
Συγκεκριμένα, στις αρχές της δεκαετίας του 2010 ασκήθηκαν ισχυρές πιέσεις από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη στο Ιράν για τον σκοπό αυτό, μέσω κυρώσεων. Στη συνέχεια, η Ρωσία, η Κίνα και η Ινδία ευθυγραμμίστηκαν με το κλίμα της εποχής, για διαφορετικούς στρατηγικούς λόγους η καθεμία. Αυτή η παγκόσμια σύμπνοια οδήγησε στην υπογραφή του Κοινού Ολοκληρωμένου Σχεδίου Δράσης (JCPOA) τον Ιούλιο του 2015 από την ομάδα των P5+1 (ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία, Κίνα, Ρωσία) και το Ιράν. Το σχέδιο αυτό περιόριζε δραστικά την ανάπτυξη του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Σε αντάλλαγμα, υπήρξε άρση κυρώσεων.
Το γεγονός ότι η συμφωνία αυτή δεν τηρήθηκε έχει λόγο και αιτία: τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο πλανητάρχης ισχυριζόταν ότι η συμφωνία αυτή του Ομπάμα δεν υπηρετούσε τα αμερικανικά συμφέροντα και αποφάσισε το 2018, κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, την μονομερή αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία, τινάζοντάς την ουσιαστικά στον αέρα. Η τότε συμφωνία ήταν ένα από τα λίγα παραδείγματα όπου υπήρξε παγκόσμια ευθυγράμμιση στην επιβολή στοχευμένων κυρώσεων, ώστε να αναγκαστεί το καθεστώς των μουλάδων να υποκύψει στις πιέσεις. Με τις ενέργειες όμως του Τραμπ, η επιτήρηση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν είναι πλέον αρκετά πιο περιορισμένη. Και πλέον είναι εκείνος που οδηγεί την περιοχή σε πόλεμο, με αμερικανική υποστήριξη, κι όχι ο Ομπάμα όπως τον κατηγορούσε λίγα χρόνια πριν. Θα μπορούσε κανείς να κάνει λόγο για «αυτοδημιούργητα προβλήματα».
Τι θα ακολουθήσει;
Η επέμβαση του Τραμπ στο Ιράν είναι μια επιχείρηση με μεγάλο ρίσκο, της οποίας η εξέλιξη είναι εξαιρετικά δύσκολο να προβλεφθεί. Δεν προκύπτει, πάντως, να υπάρχει ορθολογικό σχέδιο, γεγονός που ενδέχεται να εγκλωβίσει τις ΗΠΑ σε μια διένεξη που θα αποδυναμώσει περαιτέρω τη θέση τους.
Με το νέο κύμα αυξήσεων στις τιμές που θα φέρει πάντως η νέα αστάθεια, μια νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές του φθινοπώρου θα πρέπει να θεωρείται ολοένα πιο πιθανή. Αν δούμε τον παγκόσμιο χάρτη συνολικά, η στάση του Τραμπ επιβεβαιώνει ουσιαστικά ότι οι ΗΠΑ υπό την ηγεσία του έχουν μετατραπεί σε παράγοντα αστάθειας. Και τον λογαριασμό αυτόν θα κληθούν να τον πληρώσουν στο μέλλον οι Αμερικανοί, είτε με κάποιον «διάδοχο» της αρεσκείας του είτε με κάποιον υποψήφιο από το στρατόπεδο των Δημοκρατικών.
