Σύμφωνα με τους Financial Times, δύο αξιωματούχοι με γνώση των συνομιλιών ανέφεραν ότι το Πακιστάν έχει προτείνει το Ισλαμαμπάντ ως πιθανό τόπο διεξαγωγής συνομιλιών ακόμη και εντός της εβδομάδας, με τη συμμετοχή υψηλόβαθμων στελεχών της κυβέρνησης Τραμπ και του Ιράν.

Ο αρχηγός του στρατού Ασίμ Μουνίρ μίλησε με τον Τραμπ την Κυριακή (22/3), σύμφωνα με δύο άτομα που έχουν ενημερωθεί για την επικοινωνία, ενώ ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Μοχάμεντ Σεχμπάζ Σαρίφ είχε συνομιλίες τη Δευτέρα με τον πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν.

Η επικοινωνία μεταξύ των ηγετών του Πακιστάν και του Ιράν συνέπεσε χρονικά με την ανακοίνωση του Τραμπ ότι καθυστερεί την απειλή του να «εξαλείψει» τις ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν, έπειτα από «πολύ καλές και παραγωγικές» συνομιλίες με την Τεχεράνη για τον τερματισμό του πολέμου.

Δεν είναι σαφές αν η διαμεσολαβητική πρωτοβουλία του Πακιστάν και η ανάρτηση του Τραμπ στο Truth Social, που προκάλεσε απότομη πτώση των τιμών του πετρελαίου, συνδέονται. Ο Λευκός Οίκος αρνήθηκε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τις διαπραγματεύσεις. «Πρόκειται για ευαίσθητες διπλωματικές συζητήσεις και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα διαπραγματευτούν μέσω των μέσων ενημέρωσης», ανέφερε.

Η Τουρκία, που είχε εμπλακεί σε διαμεσολαβητικές προσπάθειες πριν από τον πόλεμο, βρίσκεται επίσης σε επαφή με Ιρανούς αξιωματούχους και τον απεσταλμένο του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, σε μια προσπάθεια να επιτευχθεί μια σύντομη κατάπαυση του πυρός και να ανοίξει ο δρόμος για διαπραγματεύσεις. Ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν, Μοχάμεντ Ισάκ Νταρ, είχε συνομιλίες τη Δευτέρα με τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν. Ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελατί, συνομίλησε επίσης την Κυριακή με τους ομολόγους του από το Ιράν και το Πακιστάν, καθώς και με τον Γουίτκοφ και τον υπουργό Εξωτερικών του Κατάρ.

Το Ιράν διαψεύδει απευθείας διαπραγματεύσεις με ΗΠΑ

Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν διέψευσε ότι έχουν υπάρξει απευθείας διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ από την έναρξη του πολέμου, αλλά δήλωσε ότι ορισμένα κράτη της περιοχής εμπλέκονται σε διαμεσολαβητικές προσπάθειες.

«Τις τελευταίες ημέρες, ελήφθησαν μηνύματα μέσω ορισμένων φιλικών κρατών που μετέφεραν το αίτημα των ΗΠΑ για διαπραγματεύσεις με στόχο τον τερματισμό του πολέμου», δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, στο κρατικό πρακτορείο IRNA. «Δόθηκαν οι κατάλληλες απαντήσεις [σε αυτές τις πρωτοβουλίες], σύμφωνα με τις θεμελιώδεις θέσεις της χώρας».

Ο εκπρόσωπος επέμεινε ότι δεν υπήρξε καμία αλλαγή στις θέσεις του Ιράν σχετικά με την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ ή στους όρους της Τεχεράνης για τον τερματισμό του πολέμου.

Περιορισμένες προσδοκίες για αποκλιμάκωση

Αναλυτές και διπλωμάτες προειδοποιούν ότι οι προοπτικές επιτυχίας οποιασδήποτε διαμεσολάβησης παραμένουν περιορισμένες, καθώς ο πόλεμος εισέρχεται στην τέταρτη εβδομάδα του. Πηγές με γνώση του θέματος ανέφεραν ότι οι διπλωματικές προσπάθειες βρίσκονται σε πολύ πρώιμο στάδιο ανταλλαγής μηνυμάτων και όχι σε φάση επίσημης διαδικασίας.

Η Σάναμ Βακίλ από το think tank Chatham House δήλωσε ότι αρκετές χώρες «κινούνται πυρετωδώς» για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης, προσθέτοντας: «Δεν το εκλαμβάνω ως ένδειξη ότι ο πόλεμος πλησιάζει στο τέλος του».

Πρόσθεσε ότι είναι πιθανό ο Τραμπ να αναδιπλώνεται λόγω πιέσεων από κράτη του Κόλπου. Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει σε οποιαδήποτε επίθεση στις ενεργειακές του εγκαταστάσεις στοχεύοντας κρίσιμες υποδομές σε ολόκληρη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων ενεργειακών εγκαταστάσεων και μονάδων αφαλάτωσης.

Ζικ-ζακ οι δηλώσεις Τραμπ για τις επόμενες κινήσεις του

Υπενθυμίζεται ότι ο Τραμπ δήλωσε σε ανάρτησή του το βράδυ του Σαββάτου (21/3) ότι οι ΗΠΑ θα πλήξουν τις ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν, «ξεκινώντας από τη μεγαλύτερη», εάν η Τεχεράνη δεν επιτρέψει τη διέλευση πλοίων από τη θαλάσσια οδό μέσω της οποίας διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Τη Δευτέρα (23/3) ανακοίνωσε ότι θα αναστείλει την απειλή αυτή για πέντε ημέρες.

«Είναι θετικό να εξετάζεται πώς θα μπορούσε να μοιάζει ένας συμβιβασμός και μια συμφωνία, αλλά δεν βλέπω διάθεση για συμβιβασμό από καμία πλευρά», δήλωσε η Βακίλ. «Δεν νομίζω ότι ο Τραμπ μπορεί να αποχωρήσει από αυτή την κρίση που ο ίδιος δημιούργησε».

«Και δεν βλέπω το Ιράν να υποχωρεί», πρόσθεσε. «Θεωρούν ότι έχουν το πάνω χέρι και τα διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα — πρόκειται και πάλι για την επιβίωσή τους και για τους όρους που θα τη διασφαλίσουν».

Σε επαφή με Γουίτκοφ και Κούσνερ ανώτεροι αξιωματούχοι του Πακιστάν

Η διαμεσολάβηση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν γινόταν παραδοσιακά μέσω του Ομάν και του Κατάρ. Ωστόσο, περιφερειακοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν υπήρξε ουσιαστική πρόοδος στις διπλωματικές προσπάθειες από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο, δύο ημέρες μετά από έναν γύρο συνομιλιών μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και Ιρανών αξιωματούχων στη Γενεύη.

Δύο πηγές με γνώση του θέματος ανέφεραν ότι ανώτεροι Πακιστανοί αξιωματούχοι μεταφέρουν παρασκηνιακά μηνύματα μεταξύ της Τεχεράνης και του Γουίτκοφ, καθώς και του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού και απεσταλμένου του Τραμπ. Ο Σαρίφ έχει συνομιλήσει πολλές φορές με τον Πεζεσκιάν από την έναρξη του πολέμου.

«Ενημερώνοντας τον Ιρανό πρόεδρο για τις διπλωματικές πρωτοβουλίες της ηγεσίας του Πακιστάν, ο πρωθυπουργός διαβεβαίωσε την ιρανική πλευρά ότι το Πακιστάν θα συνεχίσει να διαδραματίζει εποικοδομητικό ρόλο στη διευκόλυνση της ειρήνης», ανέφερε το Πακιστάν σε ανακοίνωση για τη συνομιλία της Δευτέρας.

Ο Νταρ δήλωσε σε Άραβες ομολόγους του σε συνάντηση στο Ριάντ την περασμένη εβδομάδα ότι το Ισλαμαμπάντ μεσολαβεί μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες, σύμφωνα με διπλωματική πηγή. Η ίδια πηγή ανέφερε ότι το Πακιστάν ηγείται των διαμεσολαβητικών προσπαθειών.

Το Πακιστάν, που δεν φιλοξενεί αμερικανικές βάσεις, είναι ένας από τους λίγους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή που έχει αποφύγει επιθέσεις με πυραύλους και drones από την Τεχεράνη. Το γεγονός αυτό ενισχύει τη θέση του ως ουδέτερου διαμεσολαβητή μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, σύμφωνα με τρεις πηγές με γνώση του θέματος.

Το Πακιστάν διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο σιιτικό πληθυσμό μετά το Ιράν. Διατηρεί επίσης στενές σχέσεις με τα κράτη του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένου ενός συμφώνου αμοιβαίας άμυνας που υπέγραψε πέρυσι με τη Σαουδική Αραβία.

Παράλληλα, είναι ευάλωτο στις επιπτώσεις της σύγκρουσης, καθώς εξαρτάται από τον Κόλπο για εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, αναφέρθηκε στο Πακιστάν σε γραπτό μήνυμα που δημοσιεύθηκε στα ιρανικά μέσα ενημέρωσης με αφορμή την έναρξη του ιρανικού νέου έτους την περασμένη εβδομάδα, δηλώνοντας ότι τρέφει ιδιαίτερα αισθήματα για τον λαό του Πακιστάν.