Σήμερα, η κυβέρνηση του Τραμπ βρίσκεται σε θέση άμυνας, καθώς προσπαθεί να δικαιολογήσει την προσωρινή άρση κυρώσεων για 140 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου που βρίσκονται ήδη στη θάλασσα.

Όπως γράφουν οι New York Times, με τις τιμές του πετρελαίου να κινούνται γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι, η χαλάρωση των κυρώσεων —που αποσκοπεί στην ενίσχυση της παγκόσμιας προσφοράς και στη μείωση των τιμών ενέργειας— θα μπορούσε να αποφέρει στο Ιράν έως 14 δισ. δολάρια, την ώρα που βρίσκεται σε πόλεμο με τις ΗΠΑ.

Η απόφαση για προσωρινή άρση των κυρώσεων αποδεικνύει πως ο Λευκός Οίκος αναγνωρίζει ότι οι Ιρανοί επηρεάζουν σημαντικά τη διάρκεια του πολέμου, εξηγεί στην αμερικανική εφημερίδα ο Ρίτσαρντ Νέφιου, πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας επί Ομπάμα, ο οποίος είχε συμβάλει στη διαπραγμάτευση της πυρηνικής συμφωνίας.

«Είναι σαν να τους λένε: “Μας κρατάτε με το αδύναμο σημείο μας”», σημειώνει ο ίδιος, προσθέτοντας πως «ουσιαστικά τους ζητείται επανειλημμένα να πουλήσουν πετρέλαιο, γιατί η αγορά βρίσκεται σε αναταραχή».

Πράγματι, οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί σημαντικά μετά τις επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν, δημιουργώντας οικονομική και πολιτική πίεση στον Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Έτσι, η κυβέρνησή του αναζητά τρόπους να περιορίσει τις επιπτώσεις, με τη μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ να φτάνει τα 3,95 δολάρια ανά γαλόνι, από 2,94 δολάρια έναν μήνα πριν.

Ωστόσο, όπως σημειώνεται στο σχετικό ρεπορτάζ των NYT, ο Λευκός Οίκος δυσκολεύεται να εξηγήσει τη λογική πίσω από τη λεγόμενη «γενική άδεια» που εξέδωσε το Υπουργείο Οικονομικών την περασμένη Παρασκευή. Πρόκειται για μία εξαίρεση που επιτρέπει την πώληση ιρανικού πετρελαίου στις περισσότερες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, για τον επόμενο μήνα. Μάλιστα, η χαλάρωση των κυρώσεων για το Ιράν ακολούθησε αντίστοιχη αναστολή για ρωσικό πετρέλαιο που βρίσκεται στη θάλασσα.

Τα κενά στο αφήγημα του Λευκού Οίκου

Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, που ανακοίνωσε την εξαίρεση, περιέγραψε την κίνηση ως μια μορφή «πολεμικής τέχνης», δηλώνοντας ότι «στην ουσία χρησιμοποιούμε το ίδιο το πετρέλαιο των Ιρανών εναντίον τους».

Αν η απελευθέρωση του ιρανικού πετρελαίου καταφέρει να μειώσει τις διεθνείς τιμές και να δώσει περισσότερο χρόνο στις ΗΠΑ για να ανατρέψουν την κυβέρνηση του Ιράν, το σχέδιο του Μπέσεντ θα μπορούσε να αποδειχθεί αποτελεσματικό. Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν η χαλάρωση των κυρώσεων θα μειώσει τις τιμές ή πώς η επέκταση των πιθανών αγοραστών θα εμποδίσει το Ιράν να επωφεληθεί οικονομικά από την αστάθεια που προκαλεί ο πόλεμος.

Ο Μπέσεντ τόνισε ότι, διοχετεύοντας περισσότερο ιρανικό πετρέλαιο στην αγορά, θα περιοριστούν τα έσοδα που θα μπορούσε να αποκομίσει η Τεχεράνη από πωλήσεις σε χώρες όπως η Κίνα σε μειωμένες τιμές, ενώ οι ΗΠΑ θα μπορούν να παρακολουθούν τις συναλλαγές και να μπλοκάρουν κεφάλαια που φτάνουν σε ιρανικούς λογαριασμούς.

«Στο Υπουργείο Οικονομικών, όταν το πετρέλαιο πάει — αν πάει στην Ινδονησία, στην Ιαπωνία ή στη Κορέα — έχουμε πολύ καλύτερη ορατότητα και μπορούμε να μπλοκάρουμε τους λογαριασμούς στους οποίους κατευθύνεται», είπε ο ίδιος.

Ωστόσο, η άδεια που εξέδωσε το Υπουργείο δεν φαίνεται να προβλέπει ότι οι συναλλαγές θα μπορούσαν να μπλοκαριστούν από τις ΗΠΑ. Οι κυρώσεις εξακολουθούν να απαγορεύουν την πώληση ιρανικού πετρελαίου σε Βόρεια Κορέα, Κούβα ή σε περιοχές της Ουκρανίας υπό ρωσική κατοχή. Ισχύει για φορτία που φορτώθηκαν από τις 20 Μαρτίου έως τις 19 Απριλίου.

Το Ιράν εξάγει το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου του προς την Κίνα, συχνά μέσω ενός «σκιώδους στόλου» δεξαμενόπλοιων που αποφεύγουν τις κυρώσεις των ΗΠΑ. Δεδομένου ότι μεγάλο μέρος των εξαγωγών γίνεται σε γκρίζες αγορές, δεν είναι σαφές πόσο από το πετρέλαιο στη θάλασσα μπορεί να κατευθυνθεί σε άλλους αγοραστές.

Οι NYT σημειώνουν ότι εάν το Υπουργείο Οικονομικών σκοπεύει τελικά να μπλοκάρει τις συναλλαγές, αυτό θα μπορούσε να αποθαρρύνει το Ιράν από πωλήσεις σε άλλες χώρες και να υπονομεύσει το επιχείρημα του Μπέσεντ ότι η κίνηση θα αυξήσει την προσφορά πετρελαίου.

Το Foundation for the Defense of Democracies, που προωθεί στενή συνεργασία ΗΠΑ-Ισραήλ και αντιπαράθεση με το Ιράν, επεσήμανε ότι η άδεια δεν περιλαμβάνει «μηχανισμό escrow και κανέναν σαφή περιορισμό στα κανάλια πληρωμών».

Ωστόσο, η κυβέρνηση φαίνεται πως αρνείται να τοποθετηθεί επ’ αυτού. Όταν ρωτήθηκε στο NBC για την επίδραση της χαλάρωσης κυρώσεων στις τιμές του πετρελαίου, ο Μπέσεντ χαρακτήρισε την ερώτηση ως «τρομερά λανθασμένη».

Μέχρι στιγμής, το Υπουργείο Οικονομικών και ο Λευκός Οίκος δεν έχουν σχολιάσει επίσημα τις δηλώσεις του Μπέσεντ.

Τραμπ: Οποιοδήποτε μικρό ποσό πάρει το Ιράν, δεν θα αλλάξει τίποτα

Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα (23/3) ότι δεν πιστεύει πως το Ιράν θα αποκομίσει σημαντικά χρήματα από πρόσθετες πωλήσεις πετρελαίου και ότι θέλει να είναι διαθέσιμο όσο το δυνατόν περισσότερο πετρέλαιο. «Οποιοδήποτε μικρό ποσό χρήματος πάρει το Ιράν δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα σε αυτόν τον πόλεμο», είπε φεύγοντας από τον Λευκό Οίκο.

«Αλλά θέλω να λειτουργεί ομαλά το σύστημα», συμπλήρωσε.

Οι Δημοκρατικοί επεσήμαναν την ειρωνεία του πράγματος: ο Τραμπ επιτρέπει στο Ιράν συναλλαγές που θα μπορούσαν να του αποφέρουν τρισ. δολάρια, τη στιγμή που οι συγκρούσεις συνεχίζονται.

Ο Τραμπ αλλάζει στάση κι αμφισβητεί τον εαυτό του

Το 2016, όταν οι Δημοκρατικοί συζητούσαν τη σχετική συμφωνία με την Τεχεράνη, ο Τραμπ είχε χαρακτηρίσει την πρώτη δόση των 400 εκατ. δολαρίων από τα 1,7 δισ. δολάρια ως πληρωμή προς το Ιράν ως «σκάνδαλο». Ο Μάρκο Ρούμπιο, τότε Ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής, περιέγραψε τη μεταφορά των κεφαλαίων ως «απαράδεκτη». Την ίδια περίοδο, το hashtag «pallets of cash» έγινε viral στα social media ως επίθεση κατά των Δημοκρατικών.

Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ είχε, επίσης, ασκήσει έντονη κριτική στους Δημοκρατικούς, όταν αποφάσιζε να τερματίσει τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Τότε είχε συγκρίνει τις πληρωμές του Ομπάμα με «λύτρα», τα οποία – όπως έλεγε – μεταφέρονταν στο Ιράν με Boeing 757.

Σημειώνεται πως εκείνες οι πληρωμές προορίζονταν να διευθετήσουν τη διαμάχη σχετικά με μία συμφωνία όπλων ύψους 400 εκατ. δολαρίων που είχε συνάψει η Ουάσινγκτον με το Ιράν όταν στην εξουσία ήταν ο σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί. Με την εκδίωξη του Παχλαβί το 1979, οι ΗΠΑ διέκοψαν την παράδοση των όπλων αλλά δεν επέστρεψαν ποτέ τα χρήματα.

Η κυβέρνηση Ομπάμα, λοιπόν, αποφάσισε ότι έπρεπε να επιστρέψει τα χρήματα σε μετρητά, επειδή οι τράπεζες ανησυχούσαν μήπως παραβιάσουν τις κυρώσεις με μια τραπεζική μεταφορά.

Τρεις ημέρες μετά την άρση των κυρώσεων για το ιρανικό πετρέλαιο, ο Τραμπ θυμήθηκε ξανά την παλιά αυτή ιστορία και είπε: «Θυμάστε όταν έστελναν εκεί Boeing 757 γεμάτα με μετρητά;» και συμπλήρωσε: «Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί με τον Τραμπ.»