Στα τέλη Ιανουαρίου, η Ρωσία αναγκάστηκε να πουλήσει πετρέλαιο στην Ινδία μόλις 22 δολάρια το βαρέλι, περίπου στο ένα τρίτο της τιμής της αγοράς.

Όπως σημειώνουν οι New York Times, δύσκολα θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερο παράδειγμα μη βιωσιμότητας.

Ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έχει ακούσει τέτοιες προειδοποιήσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου. Ωστόσο, σύμφωνα με όσους βρίσκονται κοντά του, επέλεξε σε μεγάλο βαθμό να μην τις λάβει υπόψη. Οι αξιωματούχοι και οι επιχειρηματίες, από την πλευρά τους, κατανοούσαν ότι η συνέχιση του πολέμου ήταν η απόλυτη προτεραιότητά του και ότι η οικονομική κατάσταση της χώρας είχε μικρή σημασία. Όμως, τον Φεβρουάριο κάτι άλλαξε, όπως επισημαίνει η ίδια πηγή.

Ο πόλεμος στο Ιράν ανέκοψε στις διαπραγματεύσεις στην Ουκρανία

Ο Πούτιν άρχισε ξαφνικά να δίνει προσοχή στην εξασθενημένη οικονομία. Υπήρχαν ακόμη και ενδείξεις ότι ίσως άλλαζε στάση όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία, ίσως αναζητώντας μια διέξοδο από τη σύγκρουση.

Τότε ξέσπασε ο πόλεμος στο Ιράν. Με μία κίνηση, οι προϋποθέσεις για συμβιβασμό ανατράπηκαν. Με τις τιμές του πετρελαίου να αυξάνονται και τη Δύση να εμφανίζεται διχασμένη, η πίεση προς τον Πούτιν να καταλήξει σε συμφωνία υποχώρησε. Με μια παράξενη ιστορική ειρωνεία, η έναρξη του πολέμου στο Ιράν ανέκοψε την προοπτική τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία - ακριβώς τη στιγμή που ο Πούτιν φαινόταν έτοιμος να το εξετάσει.

Το Φεβρουάριο, ο Πούτιν φαινόταν έτοιμος να αλλάξει πορεία και να αναδιαμορφώσει πλήρως την ομάδα διαπραγματεύσεών του. Ταυτόχρονα, άρχισαν να κυκλοφορούν φήμες για έναν επικείμενο εκτεταμένο ανασχηματισμό της ρωσικής κυβέρνησης. Αν ο Πούτιν επρόκειτο να εμπλακεί ουσιαστικά σε διαπραγματεύσεις και να επιδιώξει ειρήνη με την Ουκρανία, θα έπρεπε να αναδομήσει πλήρως τη δομή εξουσίας.

Σύμφωνα με ανθρώπους κοντά στο Κρεμλίνο, αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και την αποπομπή της υφιστάμενης κυβέρνησης. Σύννεφα είχαν ήδη αρχίσει να συγκεντρώνονται πάνω από τον πρωθυπουργό Μιχαήλ Μισούστιν, καθώς πρόσωπα κοντά του έχουν πρόσφατα εμπλακεί ως κατηγορούμενοι σε ποινικές υποθέσεις.

Πώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή «ευνόησε» τη Ρωσία

Δεν θα μάθουμε όμως ποτέ τι θα μπορούσε να είχε συμβεί. Στις 28 Φεβρουαρίου, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σκοτώθηκε σε κοινή επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ· τις επόμενες ημέρες, τα πάντα άλλαξαν. Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύθηκαν πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και, σε μια μεγάλη ανατροπή, οι Ηνωμένες Πολιτείες ήραν τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο. Η ζήτηση για ρωσικά λιπάσματα εκτοξεύθηκε, καθώς ο κόσμος συγκλονιζόταν από τις διαταραχές στην προμήθεια τροφίμων. Ξαφνικά, τα οικονομικά προβλήματα που ταλαιπωρούσαν τη Ρωσία φάνηκαν να εξαφανίζονται.

Επιπλέον, οι διαιρέσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους στο ΝΑΤΟ εντάθηκαν, καθώς οι τελευταίοι αρνήθηκαν να στείλουν πλοία στα Στενά του Ορμούζ. Ο πρόεδρος Τραμπ χαρακτήρισε αυτή την απόφαση «πολύ ανόητο λάθος».

Για τον Πούτιν, του οποίου η εξωτερική πολιτική βασίζεται στη δημιουργία αναταραχής στη Δύση, αυτό ήταν ευπρόσδεκτο. Εξίσου σημαντική είναι η απορρόφηση της αμερικανικής προσοχής στη Μέση Ανατολή, αφήνοντας την Ουκρανία στο περιθώριο. Δεν είναι μόνο η προσοχή που αποσπάται: οι Ηνωμένες Πολιτείες καταναλώνουν όπλα και πυρομαχικά που διαφορετικά θα μπορούσαν να σταλούν στην Ουκρανία.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, επίσης, το Κρεμλίνο διακρίνει πλεονεκτήματα. Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς μια παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν θα μπορούσε να διαβρώσει την πολιτική θέση του Τραμπ και να αποδυναμώσει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, καθιστώντας τις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές ιδιαίτερα επισφαλείς. Αυτό ενισχύει την πεποίθηση του Πούτιν για τη μεταβλητότητα της αμερικανικής πολιτικής. Ο Τραμπ, -όπως κάθε Αμερικανός πρόεδρος-, είναι μια προσωρινή φιγούρα: μια νέα κυβέρνηση θα έρθει τελικά, ενδεχομένως με πολύ διαφορετική προσέγγιση απέναντι στη Ρωσία. Ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να επιταχύνει αυτή τη μεταβολή. Υπό αυτό το πρίσμα, οι παραχωρήσεις στο ζήτημα της Ουκρανίας θα ήταν άνευ νοήματος.

Όλα αυτά αποτελούν σημαντικά οφέλη για το Κρεμλίνο. Ωστόσο, τα χρήματα που εισρέουν τώρα στη Ρωσία δεν εγγυώνται ότι ο Πούτιν θα μπορέσει να συνεχίσει τον πόλεμο επ’ αόριστον. Αντιθέτως, ορισμένοι κοντά στην κυβέρνηση πιστεύουν ότι η παρούσα κατάσταση θα είναι βραχύβια.

Μέχρι τον Μάιο, πολλοί στη Μόσχα αναμένουν ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα έχει τελειώσει και ότι οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας θα επανέλθουν. Για τη δοκιμαζόμενη ρωσική οικονομία, δεν υπάρχει μόνιμη σωτηρία.

Η κατάσταση στο εσωτερικό

Η κατάσταση στο εσωτερικό της Ρωσίας γίνεται επίσης πιο ταραχώδης. Ενόψει των βουλευτικών εκλογών αυτό το φθινόπωρο, το Κρεμλίνο βρίσκεται σε σχεδόν παρανοϊκή εγρήγορση.

Υπενθυμίζεται επίσης ότι έχει κινηθεί για να μπλοκάρει το Telegram, την πιο διαδεδομένη πλατφόρμα μηνυμάτων στη χώρα, ενώ οι διακοπές στο διαδίκτυο γίνονται όλο και συχνότερες στη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη. Οι φήμες για εκτεταμένους κυβερνητικούς ανασχηματισμούς δεν έχουν κοπάσει.

Ένα επίπεδο δημόσιας δυσαρέσκειας που μέχρι πρόσφατα θα ήταν αδιανόητο αποτελεί πλέον μέρος της καθημερινότητας. Σύντομα, φαίνεται, ο Πούτιν θα πρέπει να λάβει μια κρίσιμη απόφαση: είτε να συμφωνήσει σε κάποια μορφή αποκλιμάκωσης στην Ουκρανία, ενδεχομένως ακόμη και στον τερματισμό του πολέμου, είτε να κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση - ενισχύοντας τους ελέγχους σε όλα τα επίπεδα, ακόμη και μέχρι το σημείο μιας νέας επιστράτευσης. Είναι αδύνατο να προβλεφθεί ποια απόφαση θα λάβει ο Πούτιν. Όμως, ένας σημαντικός παράγοντας θα είναι το αν η Αμερική συνεχίσει τον δικό της πόλεμο.