Μπροστά σε αυτό το πρωτοφανές ενεργειακό σοκ, η Κίνα και η Ινδία κατέφυγαν σε λύσεις όπως διμερείς συμφωνίες με το Ιράν και αξιοποίηση ρωσικών και ιρανικών φορτίων που βρίσκονταν ήδη εν πλω. Παρ’ όλα αυτά, τα αποθέματα αυτά μειώνονται σταθερά και — ακόμη πιο ανησυχητικό — η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ έχει ουσιαστικά διακοπεί, με ακόμη και πλοία υπό κυρώσεις που εξυπηρετούν τον κινεζικό ιδιωτικό τομέα διύλισης να αποφεύγουν να δοκιμάσουν τα όρια του αμερικανικού αποκλεισμού.

Έκθετη η Ινδία

Η Ινδία εμφανίζεται σαφώς πιο εκτεθειμένη. Εξαρτάται από τον Κόλπο όχι μόνο για αργό πετρέλαιο αλλά και για υγραέριο (LPG), όπου ήδη καταγράφονται σημαντικές ελλείψεις. Με περιορισμένα αποθέματα, ο τρίτος μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως έχει εντείνει τις εισαγωγές από τη Ρωσία για να καλύψει το κενό, αξιοποιώντας αμερικανικές εξαιρέσεις.

Τα διυλιστήρια εκτιμούν ότι μπορούν να ανταποκριθούν στη ζήτηση του επόμενου μήνα, όμως οι τιμές βρίσκονται πολύ πάνω από τα χαμηλά επίπεδα που επικρατούσαν μετά την εισβολή στην Ουκρανία, ενώ τα διαθέσιμα φορτία στη θάλασσα μειώνονται με ταχείς ρυθμούς.

Σύμφωνα με το Bloomberg, στα μέσα Φεβρουαρίου υπήρχαν περίπου 20 εκατ. βαρέλια ρωσικού αργού σε πλωτή αποθήκευση προς αγορά. Σήμερα έχουν περιοριστεί κάτω από τα 5 εκατ., σύμφωνα με τον Ανούπ Σινγκ της Oil Brokerage Ltd., ενώ η Vortexa τα τοποθετεί κοντά στα 3 εκατ. βαρέλια.

Η Ινδία είχε επίσης εξασφαλίσει ασφαλή διέλευση για LPG και άλλα φορτηγά πλοία μέσω των Στενών του Ορμούζ, έπειτα από συμφωνία με το Ιράν. Ωστόσο, μετά από ένα ταραχώδες Σαββατοκύριακο, κατά το οποίο δύο πλοία της δέχθηκαν επίθεση, η κυβέρνηση κάλεσε τον Ιρανό πρέσβη και ανέστειλε τα σχέδια για αποστολή νέων πλοίων στον Κόλπο.

Η κυβέρνηση έθεσε το ζήτημα στο Ιράν «με τον πιο αυστηρό τρόπο», δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Ραντχίρ Τζαϊσβάλ.

Τα ιρανικά φορτία, που ήδη ήταν δύσκολο να προσεγγιστούν από την Ινδία λόγω κυρώσεων, έχουν πλέον αποκλειστεί πλήρως, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες άφησαν να λήξει η προσωρινή άδεια για το ιρανικό πετρέλαιο.

Ως συνέπεια, οι καταναλωτές στην πολυπληθέστερη χώρα του κόσμου ετοιμάζονται για την πρώτη παρατεταμένη αύξηση τιμών στο ντίζελ εδώ και τέσσερα χρόνια, με τις κρατικές εταιρείες να αναμένεται να προχωρήσουν σε ανατιμήσεις μετά τις εκλογές. Σε συνδυασμό με την αδυναμία του νομίσματος, αυτό ενδέχεται να ενισχύσει τον πληθωρισμό και να επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη.

Τα επόμενα μέτρα μπορεί να περιλαμβάνουν επιπλέον περιορισμούς στις εξαγωγές, σύμφωνα με τον Σινγκ — μια πρακτική που ήδη εφαρμόζουν η Κίνα και άλλες χώρες, καθώς η Ινδία δυσκολεύεται να διατηρήσει υψηλά επίπεδα παραγωγής και να καλύψει την εγχώρια ζήτηση.

Το πλεονέκτημα της Κίνας

Η Κίνα βρίσκεται σε πιο ευνοϊκή θέση, χάρη σε πολυετή στρατηγική ενεργειακής ασφάλειας, αποθέματα που ξεπερνούν το 1 δισ. βαρέλια και ισχυρή διαπραγματευτική ισχύ ως ο μεγαλύτερος καταναλωτής παγκοσμίως. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και το Πεκίνο δέχεται πιέσεις από την άνοδο των τιμών και τη μείωση των ροών, καθώς η απουσία των Στενών του Ορμούζ έχει μειώσει την παγκόσμια προσφορά κατά 10% τον προηγούμενο μήνα, σύμφωνα με τον International Energy Agency.

Με τα ιρανικά φορτία να υπόκεινται πλέον πλήρως στους περιορισμούς των Στενών, η πίεση αυξάνεται και στα ιδιωτικά διυλιστήρια της Κίνας — τα λεγόμενα «teapots» — τα οποία αντιπροσωπεύουν έως και το 20% της συνολικής δυναμικότητας, αντιμετωπίζοντας υψηλότερο κόστος και μειωμένη διαθεσιμότητα.

Ο Ξαβιέ Τανγκ της Vortexa εκτιμά ότι οι ροές ιρανικού πετρελαίου θα συνεχίσουν να μειώνονται, αν και όχι με γρήγορο ρυθμό. Σύμφωνα με την εταιρεία, το Ιράν διατηρεί περίπου 160 εκατ. βαρέλια πετρελαίου εν πλω — ελαφρώς λιγότερα από πριν από την έναρξη του πολέμου.

Παρότι το επίπεδο αυτό παραμένει ιστορικά υψηλό, η αύξηση των τιμών του ρωσικού πετρελαίου έχει συμπαρασύρει και το ιρανικό, μετατρέποντας τις προηγούμενες μεγάλες εκπτώσεις σε premium, καθώς οι αγοραστές αναζητούν άμεσα εναλλακτικές απέναντι στις προμήθειες από τη Μέση Ανατολή.

Την ίδια στιγμή, οι κίνδυνοι εντείνονται, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αυξάνουν τις δευτερογενείς κυρώσεις, ασκώντας ακόμη μεγαλύτερη πίεση στους ιδιωτικούς διυλιστές να διατηρήσουν την παραγωγή με κάθε κόστος.

«Όλη η Ασία αντιμετωπίζει πλέον εξαιρετικά περιορισμένες προμήθειες πετρελαίου», δήλωσε ο Σινγκ. «Κάθε μέρα που περνά, ο πόλεμος πλήττει περισσότερες χώρες — χωρίς να αφήνει κανέναν ανεπηρέαστο».