Με επιστολή που απευθύνεται στον επικεφαλής της Ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας, Στιβ Σκαλίζ, και στον επικεφαλής των Δημοκρατικών, Χακίμ Τζέφρις, οι βουλευτές υποστηρίζουν ότι εξακολουθούν να ισχύουν οι νομικοί περιορισμοί που επιβλήθηκαν στην Τουρκία μετά την προμήθεια του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 και ζητούν από τη Βουλή να είναι έτοιμη να αποτρέψει οποιαδήποτε σχετική πρωτοβουλία της αμερικανικής κυβέρνησης.
Η επιστολή αποτελεί πρωτοβουλία της Δημοκρατικής βουλευτού Ντίνα Τάιτους και αποστέλλεται λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ενώ έρχεται και στον απόηχο πληροφοριών ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει πιθανούς τρόπους για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Οι υπογράφοντες αναφέρονται σε πρόσφατες δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε αφήσει να εννοηθεί ότι σχεδιάζει να προσφέρει ένα «μεγάλο δώρο» στον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Παράλληλα, επικαλούνται και τοποθέτηση του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, σύμφωνα με την οποία βρίσκεται σε εξέλιξη εξέταση του νομικού πλαισίου που θα μπορούσε να επιτρέψει μια τέτοια εξέλιξη.
Υπενθυμίζουν τον αποκλεισμό της Τουρκίας
Οι Αμερικανοί νομοθέτες υπενθυμίζουν ότι η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, όταν προχώρησε στην αγορά των S-400 από τη Ρωσία. Όπως σημειώνουν, η Ουάσιγκτον είχε τότε κρίνει ότι η ταυτόχρονη λειτουργία του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος με τα αμερικανικά μαχητικά δημιουργούσε σοβαρό κίνδυνο διαρροής ευαίσθητων πληροφοριών σχετικά με τις δυνατότητες του αεροσκάφους.
Υπενθυμίζουν επίσης ότι τον Δεκέμβριο του 2020 η τότε κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις στην τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών, βάσει του νόμου CAATSA, λόγω της αγοράς των S-400, επισημαίνοντας ότι οι κυρώσεις αυτές παραμένουν σε ισχύ και δεν έχουν αρθεί.
«Το νομικό πλαίσιο δεν επιτρέπει μεταβίβαση F-35»
Στην επιστολή επισημαίνεται ότι τόσο ο νόμος CAATSA όσο και ο νόμος περί Εθνικής Άμυνας (NDAA) για το οικονομικό έτος 2020 απαγορεύουν την παράδοση F-35 στην Τουρκία όσο εξακολουθεί να διαθέτει το ρωσικό σύστημα S-400 και δεν παρέχει σαφείς διαβεβαιώσεις ότι δεν θα επιδιώξει νέα προμήθεια αντίστοιχου εξοπλισμού.
Οι βουλευτές υπογραμμίζουν ότι από κανένα δημόσια διαθέσιμο στοιχείο δεν προκύπτει πως η Άγκυρα έχει απομακρύνει, αποσύρει από επιχειρησιακή χρήση ή με οποιονδήποτε τρόπο εξουδετερώσει το σύστημα S-400, γεγονός που, όπως υποστηρίζουν, σημαίνει ότι οι λόγοι που οδήγησαν στον αποκλεισμό της εξακολουθούν να υφίστανται.
Κατά συνέπεια, εκτιμούν ότι μια ενδεχόμενη επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα θα παραβίαζε τις ισχύουσες νομικές υποχρεώσεις της αμερικανικής κυβέρνησης.
Αναφορά και στη θέση του Μάρκο Ρούμπιο
Οι υπογράφοντες επικαλούνται ακόμη την κατάθεση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, στις 3 Ιουνίου 2026.
Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην επιστολή, ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας είχε αναγνωρίσει ότι η κυβέρνηση δεσμεύεται από τη νομοθεσία να διατηρεί τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας και ότι υπό τις παρούσες συνθήκες δεν μπορεί να επαναφέρει την Άγκυρα στο πρόγραμμα των F-35.
Προειδοποιήσεις για τις γεωπολιτικές επιπτώσεις
Πέρα από τα νομικά επιχειρήματα, οι βουλευτές εκφράζουν έντονες ανησυχίες και για τις στρατηγικές συνέπειες μιας πιθανής αλλαγής στάσης των Ηνωμένων Πολιτειών.
Όπως επισημαίνουν, η παράδοση ενός από τα πλέον προηγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα στην Τουρκία, χωρίς να έχουν αρθεί οι λόγοι που οδήγησαν στον αποκλεισμό της, θα έστελνε λανθασμένο μήνυμα προς τους συμμάχους των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στην επιστολή γίνεται ειδική αναφορά στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, στο Κυπριακό, στη στήριξη που παρείχε η Άγκυρα στο Αζερμπαϊτζάν κατά τις επιχειρήσεις εναντίον της Αρμενίας, καθώς και στη στάση της τουρκικής κυβέρνησης απέναντι στο Ισραήλ.
Οι νομοθέτες υποστηρίζουν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να ενθαρρύνει περαιτέρω αποσταθεροποιητικές συμπεριφορές, ενώ ταυτόχρονα θα υπονόμευε την εμπιστοσύνη χωρών που συμμορφώνονται με τις αμερικανικές δεσμεύσεις και τις υποχρεώσεις της Συμμαχίας.
«Η αξιοπιστία του CAATSA κρίνεται από την εφαρμογή του»
Κλείνοντας, οι βουλευτές υπενθυμίζουν ότι ο νόμος CAATSA εγκρίθηκε με ευρεία διακομματική στήριξη, ακριβώς για να διασφαλίζεται ο ουσιαστικός έλεγχος του Κογκρέσου στις αποφάσεις που αφορούν τη μεταφορά προηγμένης αμερικανικής στρατιωτικής τεχνολογίας σε χώρες που έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές αμυντικές συναλλαγές με αντιπάλους των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Η ακεραιότητα αυτού του πλαισίου, καθώς και το μήνυμα που αποστέλλεται προς κάθε χώρα που εξετάζει την αγορά ρωσικών οπλικών συστημάτων, εξαρτάται από την αποφασιστικότητα του Κογκρέσου να εφαρμόσει τον νόμο», υπογραμμίζουν χαρακτηριστικά.
Την επιστολή υπογράφουν οι Δημοκρατικοί βουλευτές Ντίνα Τάιτους, Κρις Πάπας, Μάγκι Γκούντλαντερ, Γκρέις Μενγκ, Φρανκ Παλόουν Τζούνιορ, Μπραντ Σνάιντερ, Τζος Γκότχαϊμερ, Τζάρεντ Μόσκοβιτς, Τεντ Λιου, Μπραντ Σέρμαν, Μάικ Κουίγκλι, Νταν Γκόλντμαν, Τζέιμς ΜακΓκόβερν, Στίβεν Λιντς, Τζιμ Κόστα, Τζορτζ Λάτιμερ, Γκέιμπ Άμο και Ρόμπερτ Μενέντεζ.
Ο Τραμπ διαβεβαιώνει για το αντίθετο την Άγκυρα
Όλα αυτά, λίγη ώρα μετά την αναφορά του Ντόναλντ Τραμπ στον Τούρκο πρόεδρο Ερντογάν για την πρόθεση των Ηνωμένων Πολιτειών να προχωρήσουν στην άρση των κυρώσεων CAATSA που έχουν επιβληθεί στην Τουρκία. Παράλληλα, o πρόεδρος των ΗΠΑ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της πώλησης μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Άγκυρα.
