Η ελληνική επίδοση είναι αισθητά υψηλότερη από εκείνη της Ευρωζώνης, όπου ο πληθωρισμός αυξήθηκε στο 3,8% από 3,2% τον Αύγουστο. Στην Ελλάδα, μάλιστα, οι τιμές αυξήθηκαν κατά 1,8% μέσα σε έναν μόλις μήνα, καταγράφοντας μία από τις μεγαλύτερες μηνιαίες αυξήσεις στην Ευρωζώνη.
Ο βασικός καταλύτης είναι η ενέργεια. Στην Ευρωζώνη οι ενεργειακές τιμές αυξήθηκαν κατά 18,8% σε ετήσια βάση τον Σεπτέμβριο, από 14,3% τον Αύγουστο. Η ενεργειακή επιβάρυνση δεν περιορίζεται, ωστόσο, στους λογαριασμούς και στα καύσιμα. Το υψηλότερο κόστος ενέργειας περνά στην παραγωγή, στις μεταφορές και σταδιακά στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών, δημιουργώντας έναν ευρύτερο κύκλο ανατιμήσεων.
Η νέα έξαρση έρχεται σε μια οικονομία όπου οι τιμές έχουν ήδη αυξηθεί σημαντικά τα προηγούμενα χρόνια. Για τα νοικοκυριά, συνεπώς, η συζήτηση δεν αφορά μόνο το πόσο αυξήθηκαν οι τιμές τον Σεπτέμβριο, αλλά και το υψηλό επίπεδο στο οποίο έχουν ήδη διαμορφωθεί βασικά αγαθά, ενέργεια και υπηρεσίες.
Η εξέλιξη αυτή ανοίγει εκ νέου και τη συζήτηση για την κυβερνητική πολιτική. Η κυβέρνηση έχει επιλέξει παρεμβάσεις σε επιμέρους πεδία (όπως η επιδότηση στα καύσιμα και οι 120 δόσεις), υποστηρίζοντας ότι η ενεργειακή κρίση αποτελεί σε μεγάλο βαθμό διεθνές πρόβλημα και ότι τα μέτρα στήριξης περιορίζουν τις επιπτώσεις για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Η πολιτική αντιπαράθεση, πάντως, έχει ήδη ενταθεί μετά τα στοιχεία της Eurostat.
Το ΠΑΣΟΚ εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι τα μέτρα που εφαρμόζονται δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση της ακρίβειας. Σε ανακοίνωσή του έκανε λόγο για «συγκλονιστική αποτυχία της κυβέρνησης», ενώ ο εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος Κώστας Τσουκαλάς υποστήριξε ότι η κυβέρνηση αντιδρά με «ημίμετρα» και δεν έχει τη βούληση να συγκρουστεί με τα ολιγοπώλια.
Η κριτική της Χαριλάου Τρικούπη εστιάζει στη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Ευρωζώνης, αλλά και στη διάρκεια του προβλήματος. Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι η νέα άνοδος επιβεβαιώνει τη συνεχιζόμενη απόκλιση της Ελλάδας από την Ευρώπη και τη διάβρωση του πραγματικού εισοδήματος των πολιτών από την ακρίβεια.
Το κυβερνητικό επιχείρημα, από την άλλη πλευρά, κινείται γύρω από την εξωγενή φύση της ενεργειακής κρίσης και την ανάγκη παρεμβάσεων χωρίς να δημιουργούνται νέες δημοσιονομικές πιέσεις. Και πράγματι, τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η σημερινή πληθωριστική έξαρση δεν είναι ελληνικό φαινόμενο: η ενέργεια αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα ανόδου συνολικά στην Ευρωζώνη. Η ελληνική ιδιαιτερότητα βρίσκεται, ωστόσο, στο ότι ο πληθωρισμός κινείται σημαντικά υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Αυτό είναι και το δύσκολο σημείο για την κυβέρνηση. Όσο οι διεθνείς τιμές ενέργειας παραμένουν υψηλές, τα περιθώρια εθνικών παρεμβάσεων είναι περιορισμένα. Όμως για τον καταναλωτή η διάκριση ανάμεσα στον εισαγόμενο και τον εγχώριο πληθωρισμό έχει μικρότερη σημασία: αυτό που μετρά είναι ο τελικός λογαριασμός. Για την ώρα, μάλιστα, εκφράζονται σοβαρές επιφυλάξεις ως προς την αποτελεσματικότητα της «Συμφωνίας Κυρίων» που είχε επιτευχθεί μεταξύ της κυβέρνησης και των αλυσίδων σούπερ μάρκετ, την οποία είχε διαφημίσει η κυβέρνηση.
Επιπλέον, διάφορες δηλώσεις βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας περί μη ύπαρξης κρίσης, με το επιχείρημα ότι οι δρόμοι είναι γεμάτοι, ενισχύουν την εντύπωση ότι ορισμένα στελέχη της κυβερνητικής πλειοψηφίας δεν αντιλαμβάνονται τις πιέσεις που ασκεί η ακρίβεια στα νοικοκυριά και ότι έχουν χάσει την επαφή τους με την πραγματικότητα.
Και αυτός ο λογαριασμός γίνεται βαρύτερος.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν η άνοδος του Σεπτεμβρίου αποτελεί προσωρινή έξαρση που συνδέεται κυρίως με την ενέργεια ή εάν θα αρχίσει να μεταδίδεται με μεγαλύτερη ένταση σε τρόφιμα, υπηρεσίες και λοιπά αγαθά. Τα πλήρη στοιχεία για τον Σεπτέμβριο αναμένεται να δημοσιευθούν από τη Eurostat στις 16 Οκτωβρίου.
Μέχρι τότε, ένα είναι το σαφές μήνυμα των αριθμών: η μάχη κατά της ακρίβειας μπαίνει σε νέα, δυσκολότερη φάση. Η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει ότι οι παρεμβάσεις της μπορούν να περιορίσουν την πίεση στα νοικοκυριά, ενώ η αντιπολίτευση έχει ήδη μετατρέψει το 5,1% σε αιχμή της κριτικής της για την οικονομική πολιτική.
Το αν η νέα πληθωριστική έξαρση θα αποδειχθεί προσωρινό ενεργειακό σοκ ή θα εξελιχθεί σε πιο επίμονη ακρίβεια θα κριθεί τους επόμενους μήνες. Για την ώρα, πάντως, ο δείκτης του 5,1% αποτελεί ένα νέο και ιδιαίτερα ισχυρό καμπανάκι.
