Η εξέλιξη αυτή αυξάνει σημαντικά την πίεση προς τις φορολογικές υπηρεσίες, καθώς μια σειρά υποθέσεων που μέχρι σήμερα παρέμεναν ενεργές λόγω των σχετικών παρατάσεων ενδέχεται πλέον να βρεθούν αντιμέτωπες με τον κανόνα της πενταετούς παραγραφής.
Το ζητούμενο, πάντως, για την ΑΑΔΕ είναι οι έλεγχοι να ολοκληρώνονται εγκαίρως και οι σχετικές πράξεις προσδιορισμού φόρου να εκδίδονται και να κοινοποιούνται μέσα στις νόμιμες προθεσμίες. Η έναρξη, προφανώς, ενός ελέγχου από μόνη της δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι η υπόθεση έχει ελεγχθεί εμπρόθεσμα. Καθοριστική είναι η ολοκλήρωση της διαδικασίας και η κοινοποίηση της σχετικής πράξης εντός του προβλεπόμενου χρονικού ορίου.
Στο πλαίσιο αυτό, οι έλεγχοι για υποθέσεις φοροδιαφυγής αξιολογούνται και ιεραρχούνται από τις υπηρεσίες της φορολογικής διοίκησης, με προτεραιότητα να δίνεται στις περιπτώσεις που παρουσιάζουν αυξημένο ελεγκτικό ενδιαφέρον και βρίσκονται πλησιέστερα στην παραγραφή.
Ποιες υποθέσεις μπαίνουν στο στόχαστρο
Συγκεκριμένα, στο επίκεντρο βρίσκονται οι φορολογικές υποθέσεις για τις οποίες πλησιάζει η ημερομηνία παραγραφής και ο έλεγχος δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Η πενταετής παραγραφή αποτελεί τον βασικό κανόνα, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι όλες οι φορολογικές υποθέσεις παραγράφονται αυτομάτως μετά την παρέλευση πέντε ετών. Άλλωστε, η φορολογική νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις και περιπτώσεις παράτασης της σχετικής προθεσμίας.
Μεταξύ άλλων, παράταση μπορεί να προβλέπεται όταν, κατά το τελευταίο έτος της αρχικής πενταετούς περιόδου, περιέρχονται σε γνώση της Φορολογικής Διοίκησης νέα στοιχεία, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος, αλλά και όταν απαιτείται η παροχή πληροφοριών από φορολογικές αρχές άλλων χωρών.
Η απόφαση του ΣτΕ, ωστόσο, μεταβάλλει τα δεδομένα για συγκεκριμένες παλαιότερες υποθέσεις φοροδιαφυγής. Το ανώτατο δικαστήριο έκρινε αντισυνταγματική τη ρύθμιση που προέβλεπε 20ετή παραγραφή, καθώς και τη συγκεκριμένη μεταβατική ρύθμιση για 10ετή παραγραφή που αφορούσε το φορολογικό έτος 2013.
Αγώνας δρόμου έως τις 31 Δεκεμβρίου
Έτσι, το τελευταίο τρίμηνο του 2026 αποκτά, έτσι, ιδιαίτερη σημασία για τις ελεγκτικές υπηρεσίες. Μια σειρά φορολογικών υποθέσεων συμπληρώνει την προβλεπόμενη προθεσμία παραγραφής στο τέλος του έτους, γεγονός που καθιστά αναγκαία την επίσπευση των διαδικασιών για τους φακέλους που βρίσκονται σε εκκρεμότητα.
Στην κατηγορία αυτή δεν περιλαμβάνονται μόνο υποθέσεις φοροδιαφυγής, αλλά και υποθέσεις που αφορούν τη φορολογία εισοδήματος, τον ΦΠΑ και τον ΕΝΦΙΑ, ανάλογα με το φορολογικό έτος και τις ειδικές συνθήκες κάθε υπόθεσης.
Σημειώνεται ότι η βασική πενταετής προθεσμία υπολογίζεται από τη λήξη του έτους μέσα στο οποίο έληγε η προθεσμία υποβολής της σχετικής δήλωσης. Έτσι, για εισοδήματα του φορολογικού έτους 2020, η δήλωση υποβλήθηκε το 2021 και, κατά κανόνα, η πενταετής προθεσμία συμπληρώνεται στο τέλος του 2026.
Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις στις οποίες η προθεσμία μετατίθεται. Ενδεικτικά, για φορολογία εισοδήματος του 2019, εφόσον υποβλήθηκε αρχική ή τροποποιητική δήλωση μέσα στο 2025, η αρχική πενταετής προθεσμία μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να παραταθεί κατά ένα έτος, φτάνοντας έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Αντίστοιχες ρυθμίσεις ισχύουν, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει η φορολογική νομοθεσία, για τον ΦΠΑ και τη φορολογία κεφαλαίου. Παράλληλα, η ύπαρξη νέων στοιχείων που περιήλθαν σε γνώση της Φορολογικής Διοίκησης κατά το τελευταίο έτος της αρχικής πενταετούς περιόδου μπορεί, στις περιπτώσεις που προβλέπει ο νόμος, να οδηγήσει σε παράταση της προθεσμίας έως το τέλος του 2026.
Τι αλλάζει μετά την απόφαση του ΣτΕ
ΝΑ σημειωθεί ότι απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματικές τις συγκεκριμένες ρυθμίσεις που επέτρεπαν την εφαρμογή 20ετούς και της επίμαχης 10ετούς παραγραφής για φορολογικές επιβαρύνσεις που συνδέονται με φοροδιαφυγή.
Κατά συνέπεια, στις συγκεκριμένες περιπτώσεις που καλύπτονται από την απόφαση, το ζήτημα της παραγραφής εξετάζεται πλέον με βάση την πενταετή προθεσμία.
Η πενταετία, πάντως, δεν αποτελεί έναν απόλυτο κανόνα που εφαρμόζεται οριζόντια σε κάθε φορολογική υπόθεση. Ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας προβλέπει ειδικές περιπτώσεις και εξαιρέσεις, μεταξύ άλλων για μη υποβολή δήλωσης ή για την περίπτωση που προκύπτουν νέα στοιχεία, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος.
Για το 2026, επομένως, ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι υποθέσεις του φορολογικού έτους 2020, αλλά και παλαιότεροι φορολογικοί φάκελοι των οποίων η προθεσμία παραγραφής μεταφέρεται στο τέλος του έτους λόγω νόμιμης παράτασης.
Στο επίκεντρο βρίσκονται:
- Υποθέσεις φοροδιαφυγής, στις οποίες, σύμφωνα με τα νέα δεδομένα που προκύπτουν από την απόφαση του ΣτΕ, δεν εφαρμόζονται οι επίμαχες 20ετείς και 10ετείς προθεσμίες και, στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, εξετάζεται η πενταετής παραγραφή.
- Λοιπές φορολογικές υποθέσεις, για τις οποίες εξακολουθούν να ισχύουν οι κανόνες παραγραφής που προβλέπει η φορολογική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών περιπτώσεων παράτασης.
Οι υποθέσεις που φτάνουν σε αραγραφή στο τέλος του 2026
Μεταξύ των υποθέσεων που βρίσκονται στο επίκεντρο των ελεγκτικών υπηρεσιών, καθώς η προθεσμία παραγραφής τους συμπληρώνεται στο τέλος του 2026, περιλαμβάνονται ενδεικτικά οι εξής:
- Φορολογικό έτος 2020: Υποθέσεις που αφορούν τη φορολογία εισοδήματος και τον ΦΠΑ, για τις οποίες έχουν υποβληθεί αρχικές εμπρόθεσμες δηλώσεις ή αρχικές εκπρόθεσμες δηλώσεις έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2024.
- Φορολογικό έτος 2018: Υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος για τις οποίες οι δηλώσεις δεν υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα, αλλά υποβλήθηκαν εκπρόθεσμα μέσα στο 2024. Στις περιπτώσεις αυτές, η βασική πενταετής προθεσμία, η οποία υπό κανονικές συνθήκες θα έληγε στις 31 Δεκεμβρίου 2025, μετατίθεται κατά τρία έτη λόγω της εκπρόθεσμης υποβολής της δήλωσης.
