Ο Ντόναλντ Τραμπ θα προτιμούσε, προφανώς, να υπάρξει μια λύση πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου και πριν οι τιμές του πετρελαίου εκτιναχθούν ξανά σε επίπεδα που θα επιβαρύνουν τους Αμερικανούς καταναλωτές. Η Τεχεράνη, από την άλλη, ελπίζει ότι μπορεί να αντέξει περισσότερο από τον Τραμπ, πριν ένας εκ νέου επιβληθείς αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός παραλύσει την ήδη δοκιμαζόμενη οικονομία της — και χωρίς να προκαλέσει μια ακόμη μεγάλης κλίμακας αμερικανοϊσραηλινή επίθεση με στόχο την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Κάθε πλευρά έχει, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η καλύτερη στρατηγική είναι να συνεχίσει τη σύγκρουση σε χαμηλή ένταση, περιμένοντας να λυγίσει η άλλη, σύμφωνα με αναλυτές. «Πλέον, όλα κρίνονται στην αντοχή», δήλωσε ο Hamidreza Azizi, επισκέπτης ερευνητής με ειδίκευση στο Ιράν στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών και Θεμάτων Ασφάλειας.

Η στρατηγική κάθε πλευράς

Για την Τεχεράνη, το άμεσο ζητούμενο είναι να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, χρησιμοποιώντας τον, αν και αποδυναμωμένο αλλά ακόμη ισχυρό, στόλο μικρών σκαφών και τους αντιπλοϊκούς πυραύλους της, ώστε να εμποδίζει τα πετρελαιοφόρα και άλλα πλοία να εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο. Η επίτευξη αυτού του στόχου θα αύξανε την πίεση προς τον Τραμπ, όπως συνέβη και στην αρχή του πολέμου, όμως πλέον απομένει λιγότερος χρόνος μέχρι τις αμερικανικές εκλογές.

Για την Ουάσιγκτον, η πρόκληση είναι να βρει τρόπο να ξεπεράσει αυτό το αδιέξοδο, πλήττοντας τις ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις που απειλούν τη ναυσιπλοΐα και περιορίζοντας τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν από τον Κόλπο μέσω της επαναφοράς του ναυτικού αποκλεισμού. Η στρατηγική αυτή είχε περιορισμένη επιτυχία στα πρώτα στάδια της σύγκρουσης, αλλά ενδέχεται να αποδώσει καλύτερα όσο αυξάνεται η πίεση στο Ιράν.

«Το Ιράν πιστεύει ουσιαστικά ότι μπορεί να επιτεθεί σε αρκετά πλοία ώστε να καταστείλει αποτελεσματικά τη ναυσιπλοΐα στα Στενά», δήλωσε η Rosemary Kelenic, διευθύντρια του προγράμματος Μέσης Ανατολής στο αμερικανικό think tank Defense Priorities. «Ο Τραμπ φαίνεται να πιστεύει ότι οι ΗΠΑ έχουν βρει τρόπο να διατηρούν σημαντικές ποσότητες πετρελαίου να διέρχονται από το Ορμούζ, ακόμη και χωρίς τη συνεργασία του Ιράν.»

Οι ΗΠΑ έχουν ανοίξει ασφαλείς θαλάσσιους διαδρόμους στα νότια των Στενών, κοντά στις ακτές του Ομάν, ώστε να διευκολύνουν τη διέλευση των εμπορικών πλοίων από και προς τον Περσικό Κόλπο. Σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό, τους τελευταίους δύο μήνες περισσότερα από 800 πλοία έχουν διαπλεύσει με τη βοήθεια των αμερικανικών δυνάμεων αυτό το στενό θαλάσσιο πέρασμα.

Καθώς η εκεχειρία κατέρρευσε τις τελευταίες ημέρες, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης κατάφερε να πλήξει και να ακινητοποιήσει πλοία που χρησιμοποιούσαν τη νότια διαδρομή, με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), προκαλώντας νεκρούς και τραυματίες μεταξύ των πληρωμάτων και ανησυχία στις ναυτιλιακές εταιρείες. Η Τεχεράνη επιδιώκει τα πλοία να χρησιμοποιούν το βόρειο πέρασμα των Στενών, το οποίο βρίσκεται κοντά στις ιρανικές ακτές.

Οι επιθέσεις αυτές απειλούν να περιορίσουν δραστικά τη θαλάσσια κυκλοφορία και να οδηγήσουν ξανά σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου, αφού αυτές είχαν επιστρέψει προσωρινά στα προπολεμικά επίπεδα τον προηγούμενο μήνα.

Το πετρέλαιο

Η τιμή του Brent, του διεθνούς σημείου αναφοράς για το αργό πετρέλαιο, αυξήθηκε κατά 1,7%, στα 84,73 δολάρια το βαρέλι την Τρίτη, ενώ συνολικά έχει ενισχυθεί πάνω από 11% τις τελευταίες δύο ημέρες. Παραμένει, ωστόσο, αρκετά χαμηλότερα από τα επίπεδα που καταγράφηκαν στην αρχή του πολέμου, όταν ξεπέρασε τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.

Οι αμερικανικές επιδρομές που ξεκίνησαν εκ νέου την περασμένη εβδομάδα συνεχίστηκαν και την Τρίτη, σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό, ο οποίος ανακοίνωσε ότι οι δυνάμεις του «ξεκίνησαν έναν επιπλέον γύρο επιθέσεων κατά του Ιράν, με στόχο την περαιτέρω αποδυνάμωση των δυνατοτήτων που χρησιμοποιεί για επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ». Ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών και της ναυτιλίας επανήλθε το απόγευμα της Τρίτης.

Οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν μαχητικά αεροσκάφη, drones και επιθετικά ελικόπτερα που επιχειρούν πάνω από τα Στενά για να αναχαιτίζουν ιρανικά όπλα και σκάφη πριν προλάβουν να επιτεθούν σε πλοία που κινούνται κατά μήκος των ακτών του Ομάν. Ωστόσο, καθώς το Ιράν εκτοξεύει πυραύλους παράκτιας άμυνας τύπου cruise από πολύ μικρή απόσταση, ορισμένες πρόσφατες επιθέσεις εξελίχθηκαν τόσο γρήγορα ώστε δεν κατέστη δυνατό να αποτραπούν, σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο.

Το Πεντάγωνο θα μπορούσε να διαθέσει αντιτορπιλικά εξοπλισμένα με κατευθυνόμενους πυραύλους για την προστασία της ναυσιπλοΐας, συνοδεύοντας πετρελαιοφόρα και άλλα πλοία που εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο και καταρρίπτοντας τους ιρανικούς πυραύλους. Ωστόσο, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, μια τέτοια επιχείρηση συνοδείας δεν είναι πρακτική όσο ο ναυτικός αποκλεισμός εφαρμόζεται πλήρως. Τα αντιτορπιλικά χρειάζονται στον Κόλπο του Ομάν, ώστε να αποτρέπουν πλοία από το να ταξιδεύουν προς και από ιρανικά λιμάνια.

Τα χρονικά περιθώρια

Το χρονικό περιθώριο που αντιμετωπίζουν και οι δύο πλευρές, καθώς οι εχθροπραξίες αναζωπυρώνονται, φαίνεται από ορισμένες απόψεις να ευνοεί την Τεχεράνη, αρκεί να μπορέσει να διατηρήσει τη σύγκρουση υπό έλεγχο.

«Δεν θέλουν να κλιμακώσουν τη σύγκρουση σε σημείο που η κατάσταση θα ξεφύγει από τον έλεγχο και ο Τραμπ να μην έχει άλλη επιλογή πέρα από ακόμη πιο ακραίες στρατιωτικές ενέργειες», δήλωσε ο Azizi.

Παρότι ο ναυτικός αποκλεισμός είναι πιθανό να επιβαρύνει περαιτέρω την ιρανική οικονομία, η Τεχεράνη έχει ήδη δείξει ότι μπορεί να απορροφήσει τέτοιου είδους πιέσεις και πλέον επιδιώκει να ανασυγκροτήσει τα αποθέματα πυραύλων και την αεράμυνά της, που έχουν υποστεί σοβαρές απώλειες κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.

Οι ΗΠΑ είναι απίθανο να μπορέσουν να εμποδίσουν το Ιράν να απειλεί τη ναυσιπλοΐα στα Στενά χωρίς σημαντική αύξηση της στρατιωτικής τους εμπλοκής — κάτι που δύσκολα θα διακινδυνεύσουν, λόγω των πολιτικών περιορισμών στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών, εκτίμησε σε ανάρτησή του ο Alan Eyre, πρώην ανώτερος διαπραγματευτής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για το Ιράν και σήμερα συνεργάτης του Middle East Institute.

Με τις αμερικανικές εκλογές να πλησιάζουν, η Τεχεράνη εξακολουθεί να ανησυχεί ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να κλιμακώσει τις επιθέσεις, επιδιώκοντας μια ξεκάθαρη στρατιωτική νίκη αντί να αφήσει τη σύγκρουση να συνεχιστεί έως τις ενδιάμεσες εκλογές.

Ωστόσο, μια τέτοια στρατηγική θα ενείχε σημαντικούς κινδύνους για τον Τραμπ, σύμφωνα με αναλυτές. Το Ιράν πιθανότατα θα απαντούσε πλήττοντας συμμάχους των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο, ακόμη και το Ισραήλ. Παράλληλα, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε αναχαιτιστικούς πυραύλους, οι οποίοι είναι κρίσιμοι για την κατάρριψη εισερχόμενων ιρανικών πυραύλων, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επικίνδυνη μια παρατεταμένη στρατιωτική αντιπαράθεση.