Τη στιγμή που οι Ρεπουμπλικανοί πίστευαν ότι είχαν αρχίσει να βλέπουν αποκλιμάκωση στις τιμές των καυσίμων, η κατάρρευση της συμφωνίας του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν ανατρέπει τις ελπίδες τους να αλλάξουν το αφήγημα γύρω από τον πληθωρισμό ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Γιατί έχει σημασία

Η πτώση των τιμών της βενζίνης αποτελεί έναν από τους πιο άμεσους τρόπους για να περιοριστεί η δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων σχετικά με το αυξημένο κόστος ζωής. Ωστόσο, η αναζωπύρωση των συγκρούσεων και ο κίνδυνος περαιτέρω κλιμάκωσης ωθούν εκ νέου τις τιμές προς τα πάνω.

Η μεγάλη εικόνα

Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι οι τιμές των καυσίμων θα «πέσουν σαν πέτρα» όταν τελειώσει ο πόλεμος. Ωστόσο, όλα δείχνουν ότι η σύγκρουση δεν πρόκειται να λήξει σύντομα.

Σύμφωνα με στοιχεία της AAA, όταν οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν τις πρώτες επιθέσεις στις 28 Φεβρουαρίου, η μέση τιμή της βενζίνης στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν 2,98 δολάρια ανά γαλόνι. Στη συνέχεια ξεπέρασε τα 4,50 δολάρια τον Μάιο, υποχώρησε σταδιακά στα περίπου 3,75 δολάρια στις αρχές του μήνα και πλέον πλησιάζει ξανά τα 4 δολάρια, μετά την επανέναρξη των εχθροπραξιών.

Η πολιτική διάσταση

Παρά το γεγονός ότι οι Αμερικανοί συνήθως δεν τιμωρούν τους πολιτικούς αποκλειστικά για τις προσωπικές οικονομικές τους δυσκολίες, αλλά αξιολογούν συνολικά την επίδραση των κυβερνητικών πολιτικών στην οικονομία, οι τιμές της βενζίνης αποτελούν εξαίρεση.

Όπως επισημαίνει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Στάνφορντ Τζον Κρόσνικ (Jon Krosnick), ο οποίος έχει μελετήσει επί δεκαετίες τη σχέση των τιμών των καυσίμων με την πολιτική συμπεριφορά:

«Είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς κάποιον άλλο οικονομικό δείκτη του οποίου η τιμή εμφανίζεται κυριολεκτικά σε πινακίδες στους δρόμους, μπροστά στα μάτια όλων όσοι μετακινούνται.»

Σε μελέτη του 2016, η οποία βασίστηκε σε στοιχεία τριών δεκαετιών, ο Κρόσνικ διαπίστωσε ότι κάθε αύξηση κατά 10 σεντς στην τιμή της βενζίνης οδηγούσε σε πτώση περίπου 0,6% στη δημοτικότητα του εκάστοτε προέδρου, ενώ οι πολιτικές επιπτώσεις επεκτείνονται και στο κόμμα που βρίσκεται στην εξουσία.

Η ευθύνη βαραίνει τον Τραμπ

Σε αντίθεση με άλλες περιπτώσεις, όπου ένας πρόεδρος θα μπορούσε να αποδώσει τις αυξήσεις των τιμών σε διεθνείς εξελίξεις, στην παρούσα συγκυρία πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ συνδέεται άμεσα με την εξέλιξη του πολέμου.

Παράλληλα, η απροθυμία του Ιράν να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ δείχνει, σύμφωνα με τους αναλυτές, ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν μπορεί να ελέγξει τις εξελίξεις όπως θα επιθυμούσε.

«Αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά, μπορεί να βρεθεί σε πολύ δύσκολη θέση στις εκλογές», εκτιμά ο Ντέσμοντ Λάχμαν (Desmond Lachman), ανώτερος συνεργάτης του American Enterprise Institute και πρώην αξιωματούχος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ).

Όπως σημειώνει, «το Ιράν γνωρίζει ότι μπορεί να προκαλέσει πραγματική ζημιά στην οικονομία πριν από τις εκλογές».

Οι ψηφοφόροι αισθάνονται ήδη την πίεση

Σύμφωνα με δημοσκόπηση των PBS/NPR/Marist που δημοσιεύθηκε τον προηγούμενο μήνα, σχεδόν οκτώ στους δέκα Αμερικανούς δηλώνουν ότι οι υψηλές τιμές της βενζίνης επιβαρύνουν σημαντικά τον οικογενειακό τους προϋπολογισμό.

Το πολιτικό πλαίσιο

Το Κογκρέσο, όπου την πλειοψηφία διαθέτουν οι Ρεπουμπλικανοί, ενέκρινε νομοσχέδιο για τη βελτίωση της προσιτής στέγασης, το οποίο όμως ο ίδιος ο Τραμπ επέκρινε. Κατά τα άλλα, το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα διαθέτει περιορισμένα επιχειρήματα απέναντι στη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων για το αυξημένο κόστος ζωής.

Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επικεντρώσει μεγάλο μέρος της δημόσιας ρητορικής του σε ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς περί εκλογικής νοθείας, αντί να δώσει έμφαση στον πληθωρισμό και την οικονομία.

Μιλώντας στο Fox Business την προηγούμενη εβδομάδα, ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος:

«Νομίζω ότι το πετρέλαιο θα κινείται σαν γιο-γιο. Θα ανεβαίνει λίγο, θα πέφτει λίγο. Και όταν όλο αυτό τελειώσει, η τιμή του πετρελαίου θα πέσει σαν πέτρα.»

Υπάρχει ακόμη χρόνος

Παρά τις σημερινές πιέσεις, η πορεία του πολέμου μεταβάλλεται διαρκώς. Με σχεδόν τέσσερις μήνες να απομένουν έως τις εκλογές, οι εξελίξεις στο Ιράν θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα αποκλιμάκωση των τιμών των καυσίμων, επιτρέποντας στους Ρεπουμπλικανούς να επωφεληθούν πολιτικά.

Όπως επισημαίνει ο Κρόσνικ: «Οι μακροπρόθεσμες τάσεις έχουν σημασία, αλλά σημασία έχουν και οι βραχυπρόθεσμες.»