Οι επιθέσεις έχουν αυξηθεί περισσότερο από τρεις φορές σε σχέση με πέρυσι, ενώ πάνω από 90 ναυτικοί τελούν υπό κράτηση. Η εξέλιξη αυτή προκαλεί έντονη ανησυχία στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα, η οποία προειδοποιεί ότι η κατάσταση ασφαλείας σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του παγκόσμιου εμπορίου μπορεί να επιδεινωθεί με ταχύ ρυθμό, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Τα στοιχεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) δείχνουν ότι αυτή τη στιγμή έξι πλοία και περισσότεροι από 90 ναυτικοί βρίσκονται υπό τον έλεγχο πειρατών ή ένοπλων ληστών.
Η τελευταία προειδοποίηση του Οργανισμού ήρθε μετά την κατάληψη, στις 20 Αυγούστου, του product tanker SIBU 1, το οποίο στο παρελθόν έφερε την ονομασία SEAMULL, στον Κόλπο του Άντεν.
Ο γενικός γραμματέας του IMO, Αρσένιο Ντομίνγκεζ, έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την ταχεία επιδείνωση της κατάστασης, τονίζοντας ότι τα συγκεκριμένα θαλάσσια ύδατα γίνονται ολοένα και πιο επικίνδυνα για τους ναυτικούς. Παράλληλα, απηύθυνε έκκληση στις ναυτιλιακές εταιρείες να εφαρμόζουν με αυστηρότητα τις βέλτιστες πρακτικές ασφαλείας και τις σχετικές οδηγίες του Οργανισμού.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εγκύκλιο MSC.1/Circ.1601/Rev.2, στην οποία περιλαμβάνονται οι επικαιροποιημένες οδηγίες του IMO για την προστασία των πλοίων από περιστατικά πειρατείας.
Στα προβλεπόμενα μέτρα περιλαμβάνονται η εκτίμηση του κινδύνου πριν από κάθε απόπλου, η επιλογή της ασφαλέστερης δυνατής πορείας, η εντατικοποίηση της επιτήρησης, η ενίσχυση των μέτρων προστασίας του πλοίου, μεταξύ άλλων με ένοπλους φρουρούς, καθώς και η ύπαρξη σαφών διαδικασιών επικοινωνίας και αντίδρασης σε περίπτωση επίθεσης.
Ο επικεφαλής του IMO ζητά παράλληλα την εκ νέου ενίσχυση της διεθνούς ναυτικής συνεργασίας, η οποία στο παρελθόν είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον περιορισμό της σομαλικής πειρατείας.
Όπως υπογράμμισε, η διεθνής κοινότητα δεν μπορεί να επιτρέψει την εδραίωση μιας νέας πειρατικής απειλής σε μία από τις πλέον κρίσιμες θαλάσσιες οδούς για το παγκόσμιο εμπόριο.
«Πάνω από 90 αθώοι ναυτικοί κρατούνται σήμερα αιχμάλωτοι», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι αρκετοί εξ αυτών έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε τρόφιμα, νερό, ιατρική φροντίδα και άλλες βασικές ανάγκες, την ώρα που οι οικογένειές τους διαθέτουν ελάχιστες αξιόπιστες πληροφορίες για την κατάστασή τους.
Ο Αρσένιο Ντομίνγκεζ ζήτησε την άμεση και άνευ όρων απελευθέρωση όλων των ναυτικών που παραμένουν υπό κράτηση, υπογραμμίζοντας ότι κανένα μέλος πληρώματος δεν πρέπει να υφίσταται βία, εκφοβισμό ή εκμετάλλευση κατά την άσκηση των επαγγελματικών του καθηκόντων.
Αυξάνονται τα περιστατικά πειρατείας
Στοιχεία του International Maritime Bureau (IMB) δείχνουν ότι έως τις 30 Ιουνίου 2026 είχαν καταγραφεί δέκα περιστατικά πειρατείας ή απόπειρας επίθεσης.
Στη συνέχεια σημειώθηκαν οι καταλήψεις των δεξαμενόπλοιων Asana και Sibu 1, αλλά και του πλοίου γενικού φορτίου Lutuf. Ως αποτέλεσμα, ο συνολικός αριθμός των περιστατικών είχε ανέλθει τουλάχιστον στα 13 έως τις 20 Αυγούστου.
Το SIBU 1, με αριθμό IMO 9204776, είναι δεξαμενόπλοιο χωρητικότητας περίπου 32.200 dwt, κατασκευασμένο το 2001. Κατά την ημέρα της επίθεσης έπλεε με δυτική κατεύθυνση στο κεντρικό τμήμα του Κόλπου του Άντεν, όταν εξέπεμψε σήμα κινδύνου μέσω VHF, αναφέροντας ότι ένα μη εξουσιοδοτημένο σκάφος πλησίαζε το πλοίο.
Η επίθεση σημειώθηκε περίπου 136 ναυτικά μίλια ανατολικά της Αλ Μουκάλα στην Υεμένη, εντός του διεθνώς αναγνωρισμένου διαδρόμου διέλευσης του Κόλπου του Άντεν.
Σύμφωνα με τις καταγραφές του JMIC (Κοινό Κέντρο Ναυτιλιακής Πληροφόρησης) και του UKMTO (Υπηρεσία Επιχειρήσεων Εμπορικής Ναυτιλίας του Ηνωμένου Βασιλείου), στις 08:25 UTC έγινε γνωστό ότι το πλοίο βρισκόταν υπό πειρατική επίθεση.
Έξι ένοπλοι κατάφεραν να επιβιβαστούν στο δεξαμενόπλοιο, να θέσουν υπό τον έλεγχό τους τη γέφυρα και να αλλάξουν την πορεία του. Στις 09:57 UTC το περιστατικό χαρακτηρίστηκε επισήμως ως πειρατική κατάληψη, ενώ οι δράστες φέρεται να επιδίωκαν να κατευθύνουν το πλοίο προς το Μποσάσο της Σομαλίας.
Στο SIBU 1 επέβαιναν συνολικά 20 μέλη πληρώματος. Μεταξύ αυτών βρίσκονταν 16 Ινδοί, ένας Σύρος, ένας Σουδανός και ένας Ιρακινός, ενώ η εθνικότητα ενός ακόμη ναυτικού δεν είχε εξακριβωθεί.
Οι ινδικές αρχές ανακοίνωσαν ότι οι 16 Ινδοί ναυτικοί ήταν ασφαλείς. Ωστόσο, μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε επιβεβαιωθεί η απελευθέρωση ούτε του πληρώματος ούτε του πλοίου.
Το παρελθόν του SIBU 1 στον ιρανικό «σκιώδη στόλο»
Το δεξαμενόπλοιο ήταν προηγουμένως γνωστό ως SEAMULL και τον Δεκέμβριο του 2025 προστέθηκε στον κατάλογο κυρώσεων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών.
Σύμφωνα με την OFAC (Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών), το πλοίο είχε χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα για τη μεταφορά ιρανικών πετρελαϊκών προϊόντων, μεταξύ των οποίων νάφθα και gasoil, ενώ είχε πραγματοποιήσει και προσεγγίσεις σε λιμάνια της Υεμένης που βρίσκονται υπό τον έλεγχο των Χούθι.
Οι αμερικανικές αρχές το είχαν συνδέσει με την Qatrat Alnada Almasi Ship Management LLC, εταιρεία που εδρεύει στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εντάσσοντάς το σε δίκτυο το οποίο, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, χρησιμοποιούνταν για την παράκαμψη των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν.
Δεν έχει γίνει γνωστό ποιο φορτίο μετέφερε το πλοίο όταν σημειώθηκε η πειρατική κατάληψη.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο IMO καλεί τα κράτη σημαίας, τα παράκτια κράτη και τις ναυτιλιακές επιχειρήσεις να ενισχύσουν τα μέτρα ασφαλείας και να περιορίσουν όσο είναι δυνατόν την έκθεση των πληρωμάτων σε κινδύνους που μπορούν να αποτραπούν.
Η σομαλική πειρατεία στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας
Σύμφωνα με την έκθεση του International Maritime Bureau (IMB), κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 η πειρατική δραστηριότητα έχει μετατοπιστεί προς τις θαλάσσιες περιοχές ανοιχτά της Σομαλίας.
Από τον Ιανουάριο έως και τον Ιούνιο του 2026 καταγράφηκαν δέκα περιστατικά, έναντι μόλις τριών την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Πρόκειται για αύξηση άνω του τριπλασίου μέσα σε έναν χρόνο, αλλά και για το υψηλότερο επίπεδο πειρατικής δραστηριότητας των τελευταίων πέντε ετών.
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2024 είχαν καταγραφεί οκτώ περιστατικά, ενώ το 2022 και το 2023 δεν είχε αναφερθεί κανένα.
Με δεδομένη τη νέα κατάσταση, το IMB καλεί τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα να μην υποτιμήσει την απειλή και συστήνει στα πλοία που διέρχονται από τις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές να εφαρμόζουν απαρέγκλιτα τις πιο πρόσφατες Best Management Practices (BMP) για την προστασία τους από πειρατικές επιθέσεις.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, έως τον Ιούνιο του 2026 το IMB είχε καταγράψει συνολικά 38 περιστατικά πειρατείας και ένοπλης ληστείας εναντίον πλοίων.
Από τα στοιχεία για το διάστημα Ιανουαρίου-Ιουνίου προκύπτει ότι στα 27 από τα 38 περιστατικά οι δράστες κατάφεραν να επιβιβαστούν στα πλοία. Πέντε πλοία καταλήφθηκαν, τρία δέχθηκαν πυρά, ενώ καταγράφηκαν ακόμη τρεις απόπειρες επίθεσης.
Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι επιπτώσεις στα πληρώματα. Συνολικά 70 ναυτικοί επηρεάστηκαν από περιστατικά πειρατείας, εκ των οποίων οι 67 κρατήθηκαν όμηροι, δύο δέχθηκαν απειλές και ένας τραυματίστηκε.
Ενδεικτικό της σοβαρότητας της κατάστασης είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με το IMB, στο 84% των πλοίων που βρέθηκαν στο στόχαστρο επιθέσεων οι δράστες κατάφεραν τελικά να επιβιβαστούν.
Το κενό ασφαλείας στον Κόλπο του Άντεν
Εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της ναυτικής ασφάλειας αποδίδουν σημαντικό μέρος της νέας έξαρσης της σομαλικής πειρατείας στην αναδιάταξη των διεθνών ναυτικών δυνάμεων προς τα σημεία έντασης στη Μέση Ανατολή.
Οι σχετικές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η ενισχυμένη στρατιωτική παρουσία γύρω από το Στενό του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ έχει οδηγήσει σε μικρότερη επιτήρηση άλλων περιοχών του Κόλπου του Άντεν και του δυτικού Ινδικού Ωκεανού.
Το γεγονός αυτό δημιουργεί, σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, περισσότερες ευκαιρίες δράσης για τις πειρατικές ομάδες.
Η εξέλιξη καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής ναυτιλία αντιμετωπίζει ήδη αυξημένες πιέσεις, λόγω των επιθέσεων σε κρίσιμα θαλάσσια περάσματα, του υψηλότερου ενεργειακού κόστους και της σημαντικής υποχώρησης της εμπορικής κίνησης σε ορισμένες από τις σημαντικότερες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου.
