Τον Ιούνιο του 2026, η Γερμανική Επιτροπή Συντάξεων είχε ζητήσει να επανεξεταστεί το σύστημα παροχών επιζώντων. Η μελέτη του ifo ανταποκρίνεται σε αυτή την έκκληση και εξετάζει τον επιμερισμό των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων ως μία πιθανή επιλογή μεταρρύθμισης.

«Ακόμη και αν ο ένας σύζυγος επωφελείται από τον επιμερισμό της σύνταξης, το ζευγάρι συνολικά θα έχανε σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις», δήλωσε ο Marcel Thum, διευθυντής του ifo Dresden. «Το δημόσιο σύστημα συνταξιοδοτικής ασφάλισης θα ήταν ο κερδισμένος, καθώς οι δαπάνες του θα μειώνονταν σημαντικά εάν η σύνταξη χηρείας αντικαθιστούταν από τον επιμερισμό των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων».

Η μελέτη εξετάζει διαφορετικές οικογενειακές και εισοδηματικές συνθήκες, όπως η ηλικία κατά τον γάμο, οι εισοδηματικές ανισότητες μεταξύ των συζύγων και η διαφορά ηλικίας τους. Με βάση τυπικές πορείες συνταξιοδότησης, προκύπτει ότι όταν τα ζευγάρια επιμερίζονται τις συντάξεις τους, καταγράφουν συνολική απώλεια που ανέρχεται σε εξαψήφιο ποσό σε ευρώ κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Αντίθετα, κερδισμένο είναι το δημόσιο σύστημα συνταξιοδοτικής ασφάλισης.

Μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όταν ένα ζευγάρι έχει παντρευτεί σε νεαρή ηλικία και ο επιζών σύζυγος έχει σημαντικά χαμηλότερο εισόδημα και έχει συγκεντρώσει μικρό ύψος δικής του σύνταξης, ο επιμερισμός των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων θα ήταν πιο συμφέρων. Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε γάμου, οι υπολογιζόμενες επιπτώσεις κυμαίνονται από κέρδος περίπου 153.000 ευρώ έως απώλεια περίπου 152.000 ευρώ σε ορίζοντα ολόκληρης της ζωής.

Με βάση το σύστημα επιμερισμού, κάθε σύζυγος λαμβάνει το 50% των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που αποκτώνται κατά τη διάρκεια του γάμου. Η σύνταξη χηρείας, στο πλαίσιο της οποίας έως και το 55% της σύνταξης του θανόντος μπορεί να καταβληθεί στον επιζώντα σύζυγο, παύει να καταβάλλεται. Τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που έχουν αποκτηθεί πριν από τον γάμο δεν επηρεάζονται.

Η μελέτη παρακολουθεί τυπικά παντρεμένα ζευγάρια καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής τους, μεταβάλλοντας την ηλικία κατά την οποία πραγματοποιείται ο γάμος, τη διαφορά ηλικίας μεταξύ των συζύγων και το εισοδηματικό χάσμα μεταξύ τους. Οι ερευνητές υπολογίζουν την παρούσα αξία όλων των μελλοντικών συνταξιοδοτικών πληρωμών σε κάθε περίπτωση, τόσο με βάση την ισχύουσα νομοθεσία που προβλέπει σύνταξη χηρείας όσο και στο εναλλακτικό σύστημα του υποχρεωτικού επιμερισμού των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων.

Στον υπολογισμό περιλαμβάνονται όλες οι αναμενόμενες συνταξιοδοτικές πληρωμές από τη στιγμή της συνταξιοδότησης και μετά, οι οποίες προεξοφλούνται με ετήσιο επιτόκιο 2%.

Οι υπολογισμοί βασίζονται στην υπόθεση ότι η συμπεριφορά των ζευγαριών δεν θα αλλάξει σε περίπτωση μετάβασης στο σύστημα επιμερισμού των συντάξεων. Ωστόσο, οι συγγραφείς της μελέτης εξετάζουν πιθανές αλλαγές στη συμπεριφορά που θα μπορούσαν να προκύψουν από τις διαφοροποιήσεις στα κίνητρα για εργασία.

Όπως επισημαίνουν, οι πιθανές αυτές αντιδράσεις στη συμπεριφορά των ασφαλισμένων δεν μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια. Παρ' όλα αυτά, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να τις λαμβάνουν υπόψη σε οποιαδήποτε συζήτηση για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος.

Για περισσότερες πληροφορίες: Prof. Marcel Thum, 0049 / 351 / 26476 19, Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Το άρθρο στα γερμανικά, με τίτλο «Pension Splitting Instead of a Widow’s Pension: Who Wins, Who Loses?» («Επιμερισμός της σύνταξης αντί για σύνταξη χηρείας: Ποιος κερδίζει, ποιος χάνει;»), είναι των Joachim Ragnitz και Marcel Thum και δημοσιεύεται στο ifo Schnelldienst 09/2026.