Αν και δεν αναμένονται επίσημα συμπεράσματα, όλοι αναμένουν «σήματα» για το πώς θα ανοίξει ο δρόμος για να μπορέσει να επιβιώσει η χειμαζόμενη ευρωπαϊκή βιομηχανία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι προφανώς η βαριά βιομηχανία, κάτι που αφορά την Ελλάδα που διαθέτει ισχυρή παρουσία σε τσιμέντα, αλουμίνιο, πετροχημικά κτλ αλλά και η αυτοκινητοβιομηχανία. Και οι δύο τομείς αντιμετωπίζουν περιβάλλον που ενέχει μεγάλους κινδύνους με τις Κίνα, ΗΠΑ και εν γένει τις χώρες του Παγκόσμιου Νότου να λειτουργούν σε συνθήκες που παραπέμπουν σε ευθεία αμφισβήτηση της ικανότητας της ΕΕ να παράγει και να πρωταγωνιστεί.
Θετικό είναι ότι στην επιστολή πρόσκλησης προς τους 27 ηγέτες της ΕΕ ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα αναφέρει ότι η συζήτηση θα οργανωθεί γύρω από δύο βασικούς άξονες: το γεωοικονομικό πλαίσιο και τη στρατηγική και πολιτικές στο εσωτερικό της Ένωσης. Στον πρώτο άξονα, οι ηγέτες θα εξετάσουν πώς η ΕΕ μπορεί να τοποθετηθεί σε ένα περιβάλλον ενταγμένου αλλά συχνά άνισου παγκόσμιου ανταγωνισμού, πώς θα περιορίσει κρίσιμες οικονομικές εξαρτήσεις –ιδίως σε πρώτες ύλες και τεχνολογία– και ποιες ευκαιρίες ανοίγονται για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
Στον δεύτερο άξονα, η συζήτηση θα επικεντρωθεί στην εμβάθυνση και ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, στη διευκόλυνση των επενδύσεων και της καινοτομίας και στην προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από αθέμιτο ανταγωνισμό, χωρίς υπονόμευση της ανοικτής εμπορικής πολιτικής της ΕΕ.
Στην επιστολή του επισημαίνει την ανάγκη μείωσης των εθνικών φραγμών, βελτίωσης του ρυθμιστικού πλαισίου σε όλα τα επίπεδα και δημιουργίας ενός νέου «28ου καθεστώτος» για να διευκολυνθεί η ανάπτυξη εταιρειών σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, μεταξύ άλλων με περιορισμό των διοικητικών βαρών.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναγνωρίζει ότι πολλοί ευρωπαϊκοί όμιλοι σε στρατηγικούς κλάδους –όπως η ψηφιακή οικονομία, οι τηλεπικοινωνίες, οι κεφαλαιαγορές και η ενέργεια– δεν διαθέτουν επαρκή κλίμακα για να ανταγωνιστούν στο παγκόσμιο επίπεδο.
Σε αυτό το πλαίσιο ανοίγει τη συζήτηση για περαιτέρω συγκέντρωση δυνάμεων εντός της ενιαίας αγοράς, ώστε οι πιο ανταγωνιστικές επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτυχθούν ευκολότερα σε διασυνοριακό επίπεδο, με παράλληλη διασφάλιση προσιτών τιμών και ασφάλειας εφοδιασμού για πολίτες και βιομηχανία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δύο κορυφαίες φυσιογνωμίες της ΕΕ, ο πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι και ο πρώην Πρωθυπουργός της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα, που αν και υπέβαλαν δύο εκθέσεις στρατηγικού χαρακτήρα για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και το μέλλον της ενιαίας αγοράς, δεν εισακούστηκαν, όσο θα έπρεπε, με υιοθέτηση συγκεκριμένων πολιτικών πρωτοβουλιών, θα συμμετέχουν στη Σύνοδο.
Η αγορά
Την ίδια ώρα ενόψει της άτυπης συνάντησης των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 12 Φεβρουαρίου στο Alden Biesen, με αντικείμενο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, οι ευρωπαϊκοί εργοδοτικοί φορείς, αλλά και παράγοντες της αγοράς εκπέμπουν SOS για την επόμενη μέρα της Ευρώπης. Συγκεκριμένα, μέσω της BusinessEurope, που είναι ο μεγαλύτερος επιχειρηματικός οργανισμός της Ευρώπης απευθύνουν έκκληση για άμεσες και ουσιαστικές πολιτικές παρεμβάσεις. Όπως ανέφερε με ανακοίνωσή του, χθες, ο ΣΕΒ και ο ίδιος συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση της κοινής αυτής ευρωπαϊκής θέσης, μεταφέροντας στο ευρωπαϊκό επίπεδο τις προτεραιότητες και τις προκλήσεις των ελληνικών επιχειρήσεων.
Συγκεκριμένα, ο Πρόεδρος της BusinessEurope κ. Fredrik Persson και οι επικεφαλής των ευρωπαϊκών εργοδοτικών οργανώσεων υπέγραψαν κοινές επιστολές προς τους Πρωθυπουργούς των κρατών-μελών, ενόψει του άτυπου retreat των Ευρωπαίων ηγετών. Ο Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΕΒ, κ. Σπύρος Θεοδωρόπουλος, συνυπέγραψε την επιστολή προς τον Πρωθυπουργό, κ. Κυριάκο Μητσοτάκη, αναδεικνύοντας τις βασικές προτεραιότητες για την επιχειρηματική κοινότητα.
Αυτό που τίθεται επί τάπητος, εμφατικά, με βάση τα όσα καταγράφει ο ΣΕΒ και η BusinessEurope είναι η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, καθώς ενώ όλοι εκτιμούν τη φιλοδοξία και τα μέτρα που λαμβάνονται για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι επιχειρήσεις δεν βλέπουν ακόμη αισθητή βελτίωση. Ουσιαστικά οι φορείς της αγοράς ζητούν απτά αποτελέσματα για τις επιχειρήσεις.
Η κοινή ευρωπαϊκή έκκληση εστιάζει σε πέντε βασικούς άξονες πολιτικής: τη μείωση των τιμών ενέργειας, την εμβάθυνση της Ενιαίας Αγοράς και τη μείωση του κανονιστικού φόρτου, την ενίσχυση των εμπορικών συμφωνιών, την αύξηση των επενδύσεων και της καινοτομίας, καθώς και την ενδυνάμωση της απασχόλησης και των δεξιοτήτων.
Η ενέργεια στο επίκεντρο
Να σημειωθεί ότο ο ΣΕΒ έχει αναδείξει με συνέπεια ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων. Μεταξύ άλλων, έχει τονίσει την ανάγκη για άμεση ανακούφιση από το υψηλό ενεργειακό κόστος, επισημαίνοντας ότι η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας παραμένει κατακερματισμένη και ότι τα κράτη-μέλη εφαρμόζουν διαφορετικά μοντέλα στήριξης, ανάλογα με το ενεργειακό τους μείγμα και τη βιομηχανική τους βάση. Στο πλαίσιο αυτό, ο ΣΕΒ έχει προτείνει ένα σχήμα Energy Industrial Reset, βασισμένο στις αρχές του ιταλικού μηχανισμού Energy Release.
Να σημειωθεί ότι η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει, δια στόματος Υφυπουργού Ενέργειας Ν. Τσάφου ότι αναμένονται αποφάσεις σε εθνικό επίπεδο. Ωστόσο τα "σήματα" από το ΥΠΕΝ "φωτογραφίζουν" κανονιστικές δυσκολίες σε περίπτωση εφαρμογής πλαισίου ενισχύσεων με βάση το "ιταλικό μοντέλο". Μένει, συνεπώς, να φανεί τι θα διαμοιφθεί στην Άτυπη Σύνοδο, κι αν και πόσο θα δώσει "σήμα" για κυβερνητικές αποφάσεις για την βιομηχανία.
CBAM - ETS
Παράλληλα, ο ΣΕΒ έχει επισημάνει τη σημασία της επικείμενης επαναξιολόγησης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) το 2026, ώστε να λαμβάνει υπόψη τις προκλήσεις ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, και ειδικά των ενεργοβόρων βιομηχανιών. Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι το αποτύπωμα κατανάλωσης άνθρακα στην Ευρώπη αυξάνεται, ενώ η εγχώρια παραγωγή σε αρκετούς κλάδους μειώνεται, γεγονός που υποδηλώνει υποκατάσταση της ευρωπαϊκής παραγωγής από εισαγωγές υψηλότερης έντασης άνθρακα.
Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί και στον Συνοριακό Μηχανισμό Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), ο οποίος εξακολουθεί να στερείται αξιόπιστης λύσης για τις εξαγωγές. Η διατήρηση δωρεάν δικαιωμάτων για τις εξαγωγές ή άλλες λύσεις συμβατές με τους κανόνες του ΠΟΕ είναι κρίσιμες για την αποφυγή διαρροής άνθρακα στις εξαγωγές για τους τομείς που επηρεάζονται από τον CBAM.
Ο ΣΕΒ έχει επίσης αναδείξει την ανάγκη ουσιαστικής προόδου όσον αφορά στους δασμούς σε χάλυβα, αλουμίνιο, αλλά και χαλκό. Έχει επίσης επισημάνει ότι χρειάζεται επιπλέον ρυθμιστική απλοποίηση για την επίτευξη μείωσης του ρυθμιστικού βάρους κατά τουλάχιστον 25% και κατά 35% για τις ΜμΕ, και ότι οι νέες πολιτικές πρέπει να μετατοπιστούν από μια υπερβολικά ρυθμιστική προσέγγιση σε ένα μοντέλο που ενισχύει την εμπιστοσύνη και τον κοινωνικό διάλογο, και δίνει έμφαση στην αύξηση της παραγωγικότητας.
Όπως υπογραμμίζεται στην κοινή παρέμβαση της BusinessEurope και των εθνικών εργοδοτικών οργανώσεων, το 2026 πρέπει να είναι η χρονιά κατά την οποία η Ευρώπη θα περάσει αποφασιστικά από τη φιλοδοξία στην πράξη, με πολιτικές που βασίζονται σε δεδομένα και αποδίδουν μετρήσιμα αποτελέσματα για την ανταγωνιστικότητα, τις επενδύσεις και την απασχόληση.
Στο μεταξύ, λίγες μέρες πριν, σε παρέμβαση πραγματοποίησε Ευάγγελος Μυτιληναίος ως πρόεδρος της European Metals, μετά τη συνάντηση με τη Γενική Διευθύντρια της DG GROW, Kerstin Jorna έθεσε ευθέως, όπως κατέγραψε μέσω ανάρτησης στο LinkedIn, το ζήτημα της επιβίωσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Ζήτησε, δε, άμεσες, επιχειρησιακές αποφάσεις από τις Βρυξέλλες για ενέργεια, χρηματοδότηση και ETS, εν μέσω οξυμένης πίεσης στην ανταγωνιστικότητα.
«Η Ευρώπη θέλει η βιομηχανική της ραχοκοκαλιά να παραμείνει ισχυρή, ανταγωνιστική και στρατηγικά αυτόνομη» ανέφερε ο κ. Μυτιληναίος και σημείωσε, τονίζοντας, ωστόσο, ότι “η πρόθεση από μόνη της δεν αρκεί πλέον. Με την ανταγωνιστικότητα να δέχεται οξεία πίεση, το μήνυμά μου σήμερα ήταν ξεκάθαρο: η Ευρώπη χρειάζεται άμεσες, επιχειρησιακές αποφάσεις.”
Ο κ. Μυτιληναίος, μάλιστα, πρότεινε:
«1.Άμεσες λύσεις στο ETS
Εάν δεν θεσπιστούν άμεσα ειδικά, επιστημονικά τεκμηριωμένα benchmarks ανά προϊόν, απαιτείται ένα «φρένο έκτακτης ανάγκης»: δεν μπορούν να επιτραπούν περαιτέρω και αδικαιολόγητες αυξήσεις στο κόστος παραγωγής από το ETS, τη στιγμή που οι ενεργοβόρες ευρωπαϊκές βιομηχανίες παλεύουν για την επιβίωσή τους. Δεν πρόκειται για ζήτημα μετά το 2030· πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα.
2.Άμεση πρόσβαση στα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ
Οι βιομηχανίες υλικών της Ευρώπης είναι έτοιμες να υλοποιήσουν τα έργα και τις επενδύσεις από τις οποίες εξαρτώνται η Πράσινη Συμφωνία και η βιομηχανική στρατηγική. Όμως, έως ότου ενεργοποιηθεί το ECF στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, απαιτείται άμεσα η κατεύθυνση όλων των διαθέσιμων ευρωπαϊκών κονδυλίων σε ώριμα έργα κρίσιμων πρώτων υλών (CRM). Χωρίς γρήγορη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, η στρατηγική αυτονομία παραμένει θεωρητική φιλοδοξία.
3.Άμεση δράση για την ανταγωνιστικότητα του κόστους ενέργειας
Το χάσμα στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη παραμένει ένα από τα πιο επιζήμια διαρθρωτικά μειονεκτήματα για τη βιομηχανία.
Τόνισα την ανάγκη για επείγουσες παρεμβάσεις:
-άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα για το συνολικό βάρος του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας,
-ταχείες βελτιώσεις στο CISAF, και
-άμεση, βραχυπρόθεσμη ανακούφιση για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Δεν πρόκειται για θέμα προτίμησης, αλλά για την αποτροπή απώλειας παραγωγικής δυναμικότητας σε τομείς ζωτικής σημασίας για τους κλιματικούς, ψηφιακούς και αμυντικούς στόχους της Ευρώπης.
Θέλω να ευχαριστήσω ειλικρινά την κ. Jorna για την ανοιχτότητα, τον ρεαλισμό και τη δέσμευσή της στην αποκατάσταση της βιομηχανικής ισχύος της Ευρώπης.
Τα δομικά στοιχεία υπάρχουν: Σχέδιο Δράσης για Χάλυβα και Μέταλλα, Made in Europe, RESourceEU, Industrial Accelerator Act.
Τώρα πρέπει να μετατρέψουμε τα πλαίσια σε πράξη, με την ταχύτητα που επιβάλλουν οι σημερινές βιομηχανικές συνθήκες».
