Πιο αναλυτικά, όπως μεταδίδει το BBC, οι ηγέτες του SNP, του Πλάιντ Κάμρι και του Σιν Φέιν αντίστοιχα, των τριών δηλαδή εθνικιστικών κομμάτων που τάσσονται υπέρ της αποχώρησης των χωρών τους από το Ηνωμένο Βασίλειο, υποστήριξαν ότι καμία κυβέρνηση στο Γουέστμινστερ δεν έχει το δικαίωμα να εμποδίσει τη δημοκρατική βούληση των λαών ή να αμφισβητήσει το δικαίωμά τους να καθορίσουν το μέλλον τους.
Ο ηγέτης της Σκωτίας, Τζον Σουίνεϊ, και η επικεφαλής της κυβέρνησης της Βόρειας Ιρλανδίας, Μισέλ Ο’Νιλ, ζήτησαν κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων για το μέλλον των χωρών τους. Αντίθετα, ο ηγέτης της Ουαλίας, Ρουν απ Ίορβερθ, απέφυγε να προσδιορίσει πότε θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί αντίστοιχη ψηφοφορία στην Ουαλία.
Το Πλάιντ Κάμρι έχει άλλωστε αποκλείσει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Ουαλίας πριν από τις επόμενες εκλογές για το Κοινοβούλιο της Ουαλίας, το 2030.
Η συμφωνία που υπέγραψαν οι τρεις πλευρές αναφέρει ότι κάθε έθνος θα αποφασίσει για το μέλλον του «με τον δικό του τρόπο και στον δικό του χρόνο», αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι τα κόμματα έχουν διαφορετικές συνταγματικές θέσεις.
«Για όσους παρακολουθούν σε αυτά τα νησιά, αλλά και για όσους παρακολουθούν σε ολόκληρο τον κόσμο, δεν θα μπορούσε να υπάρχει σαφέστερη ένδειξη ότι η εποχή του Γουέστμινστερ πλησιάζει στο τέλος της», αναφέρεται στο μνημόνιο.
Στο ίδιο κείμενο υπογραμμίζεται ότι «καμία κυβέρνηση στο Γουέστμινστερ δεν έχει το δικαίωμα να εμποδίσει τη δημοκρατία ή να υπονομεύσει την αρχή ότι οι λαοί μας είναι αυτοί που θα αποφασίσουν για το μέλλον τους».
Η συνάντηση είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς για πρώτη φορά από την έναρξη της διαδικασίας αποκέντρωσης εξουσιών η Σκωτία, η Ουαλία και η Βόρεια Ιρλανδία διαθέτουν ταυτόχρονα επικεφαλής κυβερνήσεων που τάσσονται υπέρ της αποχώρησης των χωρών τους από το Ηνωμένο Βασίλειο. Στη συνάντηση των ηγετών των κομμάτων συμμετείχε και η πρόεδρος του Σιν Φέιν, Μέρι Λου ΜακΝτόναλντ.
Σουίνεϊ: «Κομβική στιγμή» για το μέλλον του Ηνωμένου Βασιλείου
Ο Τζον Σουίνεϊ χαρακτήρισε τη Δευτέρα «κομβική στιγμή στη συνταγματική πορεία του Ηνωμένου Βασιλείου», υποστηρίζοντας ότι οι εκλογές του περασμένου Μαΐου δημιούργησαν μια νέα πραγματικότητα, καθώς και οι τρεις χώρες εκπροσωπούνται από ηγέτες που θεωρούν ότι οι λαοί τους πρέπει να έχουν τον πρώτο και τελευταίο λόγο για το μέλλον τους.
Ο Σουίνεϊ τόνισε ότι η αυτοδιάθεση αποτελεί «αναφαίρετο δικαίωμα» και προχώρησε ακόμη περισσότερο, χαρακτηρίζοντας τον Άντι Μπέρναμ «τελευταίο πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου».
«Επειδή ο λαός της Σκωτίας, εφόσον του δοθεί η επιλογή της ανεξαρτησίας σε ένα δημοψήφισμα, θα κάνει αυτή την επιλογή», δήλωσε.
Από την πλευρά της, η Μέρι Λου ΜακΝτόναλντ χαρακτήρισε την κοινή συνάντηση «ιστορική», υπογραμμίζοντας ότι η Βόρεια Ιρλανδία έχει δικαίωμα να ζητήσει δημοψήφισμα για το συνταγματικό της μέλλον.
«Έχουμε το δικαίωμα σε δημοψήφισμα. Έχουμε το δικαίωμα να αποφασίσουμε για το μέλλον μας», δήλωσε, προσθέτοντας ότι το Σιν Φέιν δεν πρόκειται να αποδεχθεί πρωθυπουργό που θα υποστηρίξει πως αυτό το δικαίωμα δεν βρίσκεται στο τραπέζι.
Η Μισέλ Ο’Νιλ σημείωσε ότι η Σκωτία, η Ουαλία και η Βόρεια Ιρλανδία είναι «διακριτά διαφορετικά» έθνη, με ξεχωριστές προτεραιότητες. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια, υπάρχει ένα κοινό σημείο που τις ενώνει: η πεποίθηση ότι το Γουέστμινστερ «δεν εξυπηρετεί και δεν θα εξυπηρετήσει ποτέ καλά» τους λαούς τους.
Ουαλία: Χωρίς χρονοδιάγραμμα για το δημοψήφισμα
Ο Ρουν απ Ίορβερθ κράτησε σαφώς πιο προσεκτική στάση σε σχέση με τους ομολόγους του στη Σκωτία και τη Βόρεια Ιρλανδία.
Μιλώντας στη συνέντευξη Τύπου, υποστήριξε ότι υπάρχει «αυξανόμενη αναγνώριση πως το Γουέστμινστερ δεν λειτουργεί» και ότι η εξουσία πρέπει να μεταφερθεί ουσιαστικά πιο κοντά στους πολίτες και τις τοπικές κοινωνίες.
«Η Ουαλία θα πρέπει να έχει την εξουσία, τους πόρους και τη δίκαιη μεταχείριση που χρειάζεται ως έθνος, ώστε να οικοδομήσει το μέλλον που αξίζει στον λαό της», δήλωσε.
Όταν ρωτήθηκε εάν η συμφωνία σημαίνει ότι το Γουέστμινστερ θα πρέπει να μην εμποδίσει ένα δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Ουαλίας, ο Απ Ίορβερθ απάντησε ότι το μέλλον της χώρας είναι υπόθεση του ουαλικού λαού.
Παρά τις επίμονες ερωτήσεις για το χρονοδιάγραμμα, απέφυγε να δεσμευτεί, λέγοντας ότι προτιμά «να αφήσει το ζήτημα του χρονοδιαγράμματος στα χέρια του λαού της Ουαλίας».
«Το χρονοδιάγραμμα θα καθοριστεί από τον λαό της Ουαλίας όταν πειστεί. Η δική μου δουλειά είναι να τον πείσω», πρόσθεσε.
Η κυβέρνηση της Ουαλίας δεν διαθέτει σήμερα την αρμοδιότητα για τη διεξαγωγή ενός τέτοιου δημοψηφίσματος. Ο Απ Ίορβερθ έχει δηλώσει ότι επιθυμεί η συγκεκριμένη εξουσία να μεταβιβαστεί στην Ουαλία.
Ο ίδιος έχει αποκλείσει την προώθηση δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία κατά την πρώτη θητεία της κυβέρνησής του, ενώ σχεδιάζει τη δημιουργία εθνικής επιτροπής που θα «θέσει τις βάσεις» για μελλοντικά σχέδια ανεξαρτησίας.
Παράλληλα, η ουαλική κυβέρνηση επιδιώκει τη μεταβίβαση πρόσθετων αρμοδιοτήτων από το Γουέστμινστερ, μεταξύ άλλων στους τομείς της αστυνόμευσης και της δικαιοσύνης ανηλίκων. Ο Μπέρναμ έχει δηλώσει ότι είναι «ανοιχτός στην ιδέα».
Ο Απ Ίορβερθ υποστήριξε ότι ο Βρετανός πρωθυπουργός «έχει πολλά να μάθει» για το γεγονός ότι η αποκέντρωση εξουσιών προς ένα έθνος διαφέρει από την αποκέντρωση προς μια περιφέρεια ή μια αγγλική πόλη.
Παρά τις διαφωνίες, πάντως, δήλωσε ότι επιθυμεί να διατηρήσει θετική σχέση με τον Μπέρναμ και εκτίμησε ότι και εκείνος επιδιώκει το ίδιο.
Σκωτία: Το «παράθυρο» για δεύτερο δημοψήφισμα
Η συζήτηση για ένα δεύτερο δημοψήφισμα ανεξαρτησίας στη Σκωτία έχει αναζωπυρωθεί μετά τις πρόσφατες δηλώσεις του Άντι Μπέρναμ.
Κατά τη διάρκεια της Ώρας των Ερωτήσεων προς τον πρωθυπουργό, ο Μπέρναμ άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να εξεταστεί η διεξαγωγή νέου δημοψηφίσματος εφόσον υπήρχε σαφής δημόσια στήριξη.
Συνέκρινε την περίπτωση της Σκωτίας με τη διαδικασία που ισχύει στη Βόρεια Ιρλανδία για ένα δημοψήφισμα σχετικά με το καθεστώς των συνόρων. Όπως εξήγησε, η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής προβλέπει ότι ένα τέτοιο δημοψήφισμα θα εξετάζεται από τον αρμόδιο υπουργό όταν υπάρχει σαφής συναίνεση και η κοινή γνώμη έχει μεταβληθεί σε βαθμό που να δικαιολογεί την εξέταση του αιτήματος.
«Θα έλεγα ότι ακριβώς η ίδια κατάσταση ισχύει στη Σκωτία», ανέφερε.
Η δήλωση αυτή προκάλεσε θετική αντίδραση από τον Σουίνεϊ, όμως στη συνέχεια ο Μπέρναμ διευκρίνισε ότι ένα νέο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας παραμένει «εκτός συζήτησης».
Στο δημοψήφισμα του Σεπτεμβρίου του 2014, το 55% των Σκωτσέζων ψήφισε υπέρ της παραμονής στο Ηνωμένο Βασίλειο, έναντι 45% που τάχθηκε υπέρ της ανεξαρτησίας.
Η Βόρεια Ιρλανδία και η κριτική από το DUP
Στη Βόρεια Ιρλανδία, ο πρωθυπουργός και ο αναπληρωτής πρωθυπουργός διαθέτουν ίδιες εξουσίες και αρμοδιότητες στο πλαίσιο της κυβέρνησης κατανομής της εξουσίας.
Η αναπληρώτρια πρωθυπουργός Έμα Λιτλ-Πένγκελι, του Δημοκρατικού Ενωτικού Κόμματος, επέκρινε τη συμμετοχή της Ο’Νιλ στη συνάντηση, κατηγορώντας την ότι επιχειρεί να «εργαλειοποιήσει τον ρόλο της πρωθυπουργού».
Η βρετανική κυβέρνηση, από την πλευρά της, υπογράμμισε ότι ο πρωθυπουργός παραμένει προσηλωμένος στην Ένωση.
«Ο πρωθυπουργός έχει δεσμευτεί να προωθήσει αλλαγές και στα τέσσερα έθνη του Ηνωμένου Βασιλείου και πιστεύει ακράδαντα στην Ένωση», ανέφερε εκπρόσωπος της κυβέρνησης.
Οι επόμενες συνομιλίες των επικεφαλής των αποκεντρωμένων κυβερνήσεων με τον πρωθυπουργό αναμένεται να επικεντρωθούν, μεταξύ άλλων, στον τρόπο χρηματοδότησης των τεσσάρων εθνών.
Στο επίκεντρο και η χρηματοδότηση της Ουαλίας
Ένα από τα ζητήματα που αναμένεται να τεθούν είναι η λεγόμενη φόρμουλα χρηματοδότησης Μπάρνετ, την οποία οι κυβερνήσεις της Ουαλίας ζητούν εδώ και χρόνια να μεταρρυθμιστεί, υποστηρίζοντας ότι λειτουργεί εις βάρος της χώρας.
Αντίθετα, υποστηρίζεται ότι η Σκωτία επωφελείται σημαντικά από το συγκεκριμένο σύστημα χρηματοδότησης.
Ο Μπέρναμ είχε υποστηρίξει την αλλαγή της φόρμουλας πριν γίνει πρωθυπουργός, ωστόσο κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ουαλία περιόρισε τις προσδοκίες για μια άμεση μεταρρύθμισή της.
Οι επικεφαλής των αποκεντρωμένων κυβερνήσεων πρόκειται να συναντηθούν με τον πρωθυπουργό τον επόμενο μήνα.
Η συμφωνία μεταξύ των εθνικιστικών κομμάτων προκάλεσε, πάντως, έντονες αντιδράσεις από τα κόμματα που τάσσονται υπέρ της διατήρησης της Ένωσης.
Ο ηγέτης των Εργατικών στην Ουαλία, Κεν Σκέιτς, κατηγόρησε το Πλάιντ Κάμρι ότι δεν έχει προσφέρει λύσεις στους πολίτες από τις εκλογές και ότι χρησιμοποιεί την εξουσία του με στόχο «να διαλύσει τη Βρετανία, να αποδυναμώσει την Ουαλία» και να διεκδικήσει περισσότερες αρμοδιότητες για τους πολιτικούς του.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο ηγέτης των Συντηρητικών στην Εθνοσυνέλευση της Ουαλίας, Ντάρεν Μίλερ, υποστήριξε ότι ο πρωθυπουργός θα έπρεπε να επικεντρώνεται στα προβλήματα του ουαλικού Εθνικού Συστήματος Υγείας και στην υποχώρηση των εκπαιδευτικών επιδόσεων, αντί να ασχολείται με την ανεξαρτησία.
Ακόμη πιο επιθετική ήταν η τοποθέτηση του ηγέτη του Ριφόρμ στην Ουαλία, Νταν Τόμας, ο οποίος υποστήριξε ότι ο Απ Ίορβερθ αδυνατεί να αντιμετωπίσει τις λίστες αναμονής στην υγεία και τα προβλήματα της εκπαίδευσης, αλλά βρίσκει χρόνο για να προωθεί, όπως είπε, «τη διάλυση του Ηνωμένου Βασιλείου».
