Η συμφωνία αφορά την ολοκλήρωση τεχνικών και οικονομικών μελετών για την κατασκευή ενός υποθαλάσσιου καλωδίου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω του οποίου έως και 3.000 MW καθαρής, ανανεώσιμης ενέργειας από την Αίγυπτο θα φτάνουν στην Ελλάδα και, από εκεί, στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Το έργο χαρακτηρίστηκε από τον Αιγύπτιο Υπουργό Ηλεκτρισμού, Μαχμούντ Εσμάτ, ως μια «γέφυρα καθαρής ενέργειας» που συνδέει τρεις ηπείρους – την Αφρική, την Ευρώπη και την Ασία – με την Αίγυπτο να φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε περιφερειακό ενεργειακό κόμβο. Όπως τόνισε ο ίδιος, το έργο είναι «κρίσιμο για τη βιώσιμη ανάπτυξη» και αποτελεί πυλώνα της στρατηγικής της αιγυπτιακής κυβέρνησης για την ενίσχυση των διασυνοριακών διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας.
Η συμφωνία υπεγράφη μέσω τηλεδιάσκεψης, με τη συμμετοχή των Υπουργών Ενέργειας των δύο χωρών, καθώς και εκπροσώπων των αρμόδιων φορέων: του ΑΔΜΗΕ (Ανεξάρτητος Διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας), της αιγυπτιακής EETC (Egyptian Electricity Transmission Company), και της Elika, θυγατρικής του Ομίλου Κοπελούζου, η οποία έχει αναλάβει την υλοποίηση του έργου.
Μείωση ρύπων και απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο
Το έργο GREGY αναμένεται να αντικαταστήσει ετησίως 4,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, μειώνοντας τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά περίπου 10 εκατομμύρια τόνους CO₂. Η πράσινη ηλεκτρική ενέργεια θα προέρχεται κυρίως από ηλιακά και αιολικά πάρκα της Αιγύπτου, ενισχύοντας τη μετάβαση σε ένα βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο στην Ευρώπη.
Η πρωτοβουλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα της ενεργειακής κρίσης που προκάλεσε ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας το 2022, ωθώντας την ΕΕ να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές ενέργειας και να μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Το έργο περιλαμβάνεται στον επίσημο κατάλογο της ΕΕ για τα διασυνοριακά έργα κοινού ενδιαφέροντος, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για τη χρηματοδότησή του με επιχορηγήσεις και ευνοϊκά δάνεια που εκτιμάται ότι θα φτάσουν έως και 1 δισεκατομμύριο ευρώ.
Βιομηχανική χρήση και εξαγωγές μέσω Ελλάδας
Σύμφωνα με δηλώσεις του Διευθύνοντος Συμβούλου της Enterprise Greece, Μαρίνο Γιαννόπουλου, η Ελλάδα αναμένεται να αξιοποιήσει μέρος της ενέργειας για βιομηχανική χρήση, ενώ το υπόλοιπο θα εξάγεται προς ευρωπαϊκές χώρες, ενισχύοντας τον ρόλο της χώρας ως ενεργειακής πύλης της ΕΕ.
Συνεργασίες και περιφερειακή διάσταση
Το GREGY είναι το δεύτερο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Αιγύπτου. Προηγήθηκε ο EuroAfrica Interconnector, στον οποίο συμμετέχει και η Κύπρος, με προβλεπόμενη ισχύ 2.000 MW. Οι τρεις χώρες, άλλωστε, συνεργάζονται στο πλαίσιο του EastMed Gas Forum (EMGF), που εδρεύει στο Κάιρο, με στόχο τη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής περιφερειακής αγοράς ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το έργο GREGY, που είχε αρχικά προταθεί το 2009 και αναβίωσε με την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας το 2021, εισέρχεται πλέον σε φάση ωρίμανσης, με σαφή δέσμευση των κυβερνήσεων Ελλάδας και Αιγύπτου για την υλοποίησή του.
