Το συγκεκριμένο πλαίσιο θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ωστόσο η Κομισιόν διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης των όρων, του εύρους και της διάρκειάς του, ανάλογα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τη συνολική οικονομική συγκυρία.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, η στήριξη μπορεί να δοθεί με διαφορετικούς τρόπους. Μεταξύ άλλων, προβλέπονται ενισχύσεις που βασίζονται στην πραγματική κατανάλωση, ώστε να καλυφθεί μέρος της αύξησης στο κόστος καυσίμων ή λιπασμάτων, καθώς και απλοποιημένες διαδικασίες για μικρότερα ποσά επιδότησης.
Τι προβλέπει το METSAF
Ειδικότερα, για τους τομείς της γεωργίας, της αλιείας, των χερσαίων μεταφορών και των ενδοενωσιακών θαλάσσιων μεταφορών μικρών αποστάσεων, τα κράτη-μέλη θα μπορούν να καλύπτουν έως και το 70% του επιπλέον κόστους που προκύπτει από τις αυξήσεις στις τιμές καυσίμων και λιπασμάτων λόγω της κρίσης. Το ύψος της αύξησης θα υπολογίζεται από κάθε χώρα, συγκρίνοντας τις τρέχουσες τιμές με ένα ιστορικό σημείο αναφοράς.
Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα μιας πιο απλής μεθοδολογίας υπολογισμού της ενίσχυσης, που βασίζεται σε παράγοντες όπως το μέγεθος της επιχείρησης ή εκτιμήσεις κατανάλωσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το ανώτατο ποσό στήριξης ανά δικαιούχο φτάνει τις 50.000 ευρώ.
Για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, προβλέπεται αυξημένη ένταση ενίσχυσης για το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία μπορεί να ανέλθει από 50% έως 70%, καλύπτοντας έως και το μισό της συνολικής κατανάλωσης, χωρίς να τίθενται πρόσθετες υποχρεώσεις για απανθρακοποίηση.
Τρόπος εφαρμογής
Τα μέτρα θα πρέπει να γνωστοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία δεσμεύεται να τα εγκρίνει με ταχύ ρυθμό. «Οι πρόσφατες απότομες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας απαιτούν άμεση αντίδραση», δήλωσε η επίτροπος Ανταγωνισμού της ΕΕ, Τερέζα Ριμπέρα.
Επιπλέον, η Κομισιόν δηλώνει έτοιμη να εξετάσει, κατά περίπτωση, και πρόσθετες προσωρινές παρεμβάσεις, όπως επιδοτήσεις στο κόστος καυσίμων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο, με στόχο τη συγκράτηση των τιμών.
Μετά την έγκριση του εθνικού καθεστώς ενίσχυσης από την Κομισιόν, η κάθε αρμόδια εθνική αρχή θα το εφαρμόζει και θα χορηγεί τις ενισχύσεις στις επιχειρήσεις.
Υπολογισμός και καταβολή της ενίσχυσης
Το ύψος της ενίσχυσης θα υπολογίζεται με βάση τη διαφορά μεταξύ της τρέχουσας τιμής αγοράς και ενός ιστορικού σημείου αναφοράς που ορίζει κάθε κράτος. Η διαφορά αυτή θα πολλαπλασιάζεται με την ποσότητα κατανάλωσης καυσίμου ή λιπάσματος της επιχείρησης βάσει των προ κρίσης δεδομένων της.
Η κανονική διαδικασία προϋποθέτει λεπτομερή απόδειξη της πραγματικής κατανάλωσης και δεν θέτει συγκεκριμένο ανώτατο ποσό ενίσχυσης, πέραν του ορίου κάλυψης έως 70% των πρόσθετων δαπανών. Αντίθετα, η απλοποιημένη μέθοδος δίνει τη δυνατότητα στα κράτη να βασίζονται σε ενδεικτικούς δείκτες (όπως ο αριθμός οχημάτων ή η καλλιεργούμενη έκταση), χωρίς να απαιτείται αναλυτική τεκμηρίωση από τον δικαιούχο, με πλαφόν ενίσχυσης τα 50.000 ευρώ ανά επιχείρηση.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι η αρμόδια εθνική αρχή μπορεί να χορηγεί προκαταβολικά την ενίσχυση βάσει εκτιμήσεων, πραγματοποιώντας στη συνέχεια ελέγχους και ανακτώντας τυχόν αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά εντός έξι μηνών από τη λήξη της επιλέξιμης περιόδου.
Κάθε κράτος-μέλος οφείλει να αναρτά σε δημόσια προσβάσιμη βάση δεδομένων τις επιμέρους ενισχύσεις που υπερβαίνουν τις 100.000 ευρώ, ενώ παράλληλα πρέπει να διατηρεί τα σχετικά αρχεία για χρονικό διάστημα δέκα ετών.
Όπως επισήμανε η Εκτελεστική Αντιπρόεδρος Τερέζα Ριμπέρα κατά την παρουσίαση του πλαισίου, «η επίτευξη μιας καθαρής οικονομίας είναι ό,τι θα μας θωρακίσει από τις ενεργειακές κρίσεις του μέλλοντος», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι οι πρόσφατες ανατιμήσεις καθιστούν αναγκαία μια άμεση αντίδραση που δεν θα εκτροχιάσει την αναπτυξιακή πορεία των βασικών παραγωγικών τομέων της Ένωσης.
Επιλέξιμη περίοδος
Η επιλέξιμη περίοδος ορίζεται αναδρομικά από την 1η Μαρτίου του 2026 έως και την 31η Δεκεμβρίου του 2026.
Σημειώνεται, ωστόσο, πως επιχειρήσεις που ήταν ήδη σε οικονομική δυσχέρεια πριν από τις 28 Φεβρουαρίου 2026 δεν δικαιούνται την ενίσχυση. Εξαίρεση αποτελούν οι πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις που δεν τελούν υπό καθεστώς αφερεγγυότητας.
