Σύμφωνα με ανάλυση του Politico, η στρατηγική που παρουσιάστηκε στο Στρασβούργο υιοθετεί όρους που μέχρι σήμερα συνδέονταν κυρίως με την άμυνα και την ασφάλεια, υπογραμμίζοντας ότι η διατήρηση της κτηνοτροφικής παραγωγής αποτελεί στοιχείο της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης και συμβάλλει στη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα στις παραμεθόριες περιοχές.
«Η κτηνοτροφία δεν αφορά μόνο τη γεωργία. Αφορά την ανταγωνιστικότητα, την επισιτιστική ασφάλεια και τελικά το μέλλον της Ευρώπης», δήλωσε ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ραφαέλε Φίτο.
Η οικονομική σημασία του κλάδου
Ο επίτροπος Γεωργίας, Κριστόφ Χάνσεν, χαρακτήρισε την ευρωπαϊκή κτηνοτροφία «ιστορία επιτυχίας», επισημαίνοντας ότι ο κλάδος στηρίζει περίπου επτά εκατομμύρια θέσεις εργασίας, παράγει οικονομική δραστηριότητα που ανέρχεται σε περίπου 400 δισ. ευρώ ετησίως και εμφανίζει εμπορικό πλεόνασμα της τάξης των 37 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η συνεχής μείωση του ζωικού κεφαλαίου δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις, επισημαίνοντας ότι η εγκατάλειψη της αγροτικής παραγωγής, ιδιαίτερα στις ανατολικές συνοριακές περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνιστά πλέον όχι μόνο οικονομικό αλλά και ζήτημα ασφάλειας.
Αλλαγή φιλοσοφίας σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια
Η νέα στρατηγική σηματοδοτεί σαφή αλλαγή σε σχέση με την πολιτική που είχε κυριαρχήσει τα προηγούμενα χρόνια, όταν αρκετά κράτη-μέλη εξέταζαν τη μείωση του ζωικού κεφαλαίου ως βασικό εργαλείο για την επίτευξη των κλιματικών στόχων.
Στην Ολλανδία, οι αποφάσεις της Δικαιοσύνης για τη ρύπανση από άζωτο είχαν οδηγήσει την κυβέρνηση στην προώθηση σχεδίων εξαγοράς κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, ενώ στις αρχικές προτάσεις προβλεπόταν ακόμη και μείωση των κοπαδιών έως και κατά ένα τρίτο.
Αντίστοιχα, στην Ιρλανδία είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις κυβερνητικό έγγραφο που προέβλεπε ως ενδεχόμενο τη σφαγή περίπου 200.000 αγελάδων προκειμένου να επιτευχθούν οι εθνικοί στόχοι για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Οι πολιτικές αυτές είχαν προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια στον αγροτικό κόσμο, ο οποίος θεωρούσε ότι οι περιορισμοί για το άζωτο, το μεθάνιο και τα φυτοφάρμακα συνιστούσαν συνολική πίεση στον πρωτογενή τομέα.
Οι μαζικές κινητοποιήσεις των αγροτών με τρακτέρ που πραγματοποιήθηκαν σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες το 2024 και το 2025 οδήγησαν σε αναθεώρηση της προσέγγισης των Βρυξελλών, με την Επιτροπή να εγκαταλείπει μεγάλο μέρος των σχεδιαζόμενων περιοριστικών μέτρων και να στρέφεται περισσότερο σε πολιτικές κινήτρων.
Νέα προσέγγιση για τις εκπομπές μεθανίου
Στη νέα στρατηγική δεν προτείνεται πλέον η μείωση του αριθμού των εκτρεφόμενων ζώων ως βασικό μέσο περιορισμού των εκπομπών.
Αντίθετα, η Επιτροπή δίνει έμφαση στη μέτρηση των εκπομπών σε επίπεδο κάθε εκμετάλλευσης, επιδιώκοντας να επιβραβεύει τους παραγωγούς που μειώνουν το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα μέσω καινοτόμων ζωοτροφών ή φυλών με χαμηλότερες εκπομπές μεθανίου.
Παράλληλα, η στρατηγική αναγνωρίζει τη «βιογενή» φύση του μεθανίου που παράγεται από τα μηρυκαστικά, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για αέριο που εντάσσεται στον φυσικό κύκλο του άνθρακα και διαφέρει από τις εκπομπές που προέρχονται από την καύση ορυκτών καυσίμων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση αντανακλά τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα και δεν αποσκοπεί στην υποβάθμιση της συμβολής της κτηνοτροφίας στην κλιματική αλλαγή.
Έντονες αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις
Η αλλαγή πολιτικής έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Περισσότερες από 30 οργανώσεις, μεταξύ των οποίων η Greenpeace και το European Environmental Bureau, απέστειλαν επιστολή προς τον επίτροπο Γεωργίας, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στις νέες μεθόδους αποτίμησης των εκπομπών.
Ο υπεύθυνος αγροτικής πολιτικής της Greenpeace στην ΕΕ, Μάρκο Κοντιέρο, υποστήριξε ότι η Επιτροπή υιοθετεί τη μεθοδολογία που προωθούν η Ιρλανδία και η Νέα Ζηλανδία, προκειμένου να αποφύγει ουσιαστικές μειώσεις των εκπομπών από τον κτηνοτροφικό τομέα.
Όπως ανέφερε, η συγκεκριμένη προσέγγιση αποτελεί «ευσεβή πόθο» που εξελίσσεται σε «σκάνδαλο».
Επενδύσεις αντί νέων υποχρεώσεων
Η Κομισιόν θεωρεί ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής κτηνοτροφίας μπορεί να επιτευχθεί μέσα από επενδύσεις και τεχνολογικές καινοτομίες, χωρίς την επιβολή νέων περιορισμών στους παραγωγούς.
Σύμφωνα με τη στρατηγική, ο κλάδος χρειάζεται επενδύσεις ύψους περίπου 18 δισ. ευρώ, ποσό που δεν μπορεί να καλύψει χωρίς δημόσια και ιδιωτική στήριξη, ενώ επιπλέον υποχρεώσεις θα επιβάρυναν ακόμη περισσότερο έναν τομέα που ήδη αντιμετωπίζει περιορισμένα περιθώρια κέρδους και δημογραφικές προκλήσεις.
Η δεξαμενή σκέψης Farm Europe χαρακτήρισε τη στρατηγική αφετηρία για την αναγέννηση της ευρωπαϊκής κτηνοτροφίας, ενώ η Copa-Cogeca, η μεγαλύτερη οργάνωση αγροτών και συνεταιρισμών της Ευρώπης, έκανε λόγο για μια προσέγγιση που αποκαθιστά την εικόνα του κλάδου, ο οποίος επί χρόνια παρουσιαζόταν ως μέρος του προβλήματος.
Διαφορετική πορεία από τις εισηγήσεις των επιστημόνων
Η νέα στρατηγική απέχει αισθητά από τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιστημονικής Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή, η οποία τον Μάρτιο είχε εισηγηθεί τη μείωση του ζωικού κεφαλαίου, την ενίσχυση της φυτικής διατροφής, τη φορολόγηση των γεωργικών εκπομπών και τον περιορισμό των επιδοτήσεων στις περισσότερο ρυπογόνες μορφές παραγωγής.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν υιοθέτησε καμία από αυτές τις εισηγήσεις.
Αντίθετα, προτείνει την αξιοποίηση των δημόσιων προμηθειών, των σχολικών γευμάτων και των εκστρατειών προώθησης για την ενίσχυση της κατανάλωσης ευρωπαϊκών προϊόντων κρέατος και γαλακτοκομικών, απορρίπτοντας την ιδέα παρεμβάσεων στις διατροφικές επιλογές των πολιτών.
«Δεν επιβάλλουμε διατροφικές επιλογές. Προωθούμε την ελευθερία επιλογής», δήλωσε χαρακτηριστικά ο επίτροπος Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν, συνοψίζοντας τη νέα φιλοσοφία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το μέλλον της ευρωπαϊκής κτηνοτροφίας.
