Πιο συγκεκριμένα ο κ. Κ. Μίχαλος στην ομιλία του ανέφερε ότι « Αν αυτό το συνέδριο διεξαγόταν πριν από μια δεκαετία, θα συζητούσαμε για την πράσινη ανάπτυξη ως μια ανερχόμενη τάση. Αν γινόταν πριν από τρία χρόνια, προτού ξεσπάσει η παγκόσμια οικονομική κρίση, θα συζητούσαμε για μια υπαρκτή πραγματικότητα. Για παγκόσμιους στόχους όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών άνθρακα, για πολιτικές που εφαρμόζονται σε επίπεδο κρατών και διεθνών οργανισμών, για το κίνημα της πράσινης κατανάλωσης. Θα μιλούσαμε επίσης για την πράσινη επιχειρηματικότητα, ως στρατηγική επιλογή.

 

Σήμερα, συζητάμε για το ίδιο θέμα, μετά από μια κρίση που σάρωσε στο πέρασμά της το μεγαλύτερο μέρος του ανεπτυγμένου κόσμου. Μετά από τη μεγαλύτερη ύφεση της μεταπολεμικής εποχής. Και βεβαίως, μετά από μια παγκόσμια Σύνοδο για την Κλιματική Αλλαγή, η οποία απέδωσε αποτελέσματα κατώτερα των προσδοκιών.

 

Οι κυβερνήσεις στο δυτικό κόσμο, περικόπτουν δαπάνες από παντού, σε μια προσπάθεια να διαχειριστούν τα δημοσιονομικά τους προβλήματα. Με αποτέλεσμα να τίθενται σε δεύτερη μοίρα περιβαλλοντικές πολιτικές και κίνητρα. Οι επιχειρήσεις διστάζουν μπροστά σε νέες επενδύσεις, δυσκολεύονται να αντλήσουν χρηματοδότηση, ενώ πολλές είναι αυτές που αγωνίζονται απλώς για να επιβιώσουν. Οι πολίτες – καταναλωτές ανησυχούν πλέον περισσότερο για την εργασία και το εισόδημά τους, παρά για το μέλλον του πλανήτη.

 

Βεβαίως δε χρειάζεται να πω ότι, για την Ελλάδα, όλα αυτά ισχύουν σε πολλαπλάσιο βαθμό.

Και κάτω από αυτές τις συνθήκες, πολλοί θα υποστήριζαν ότι η πράσινη επιχειρηματικότητα ήταν μια τάση που ατόνησε. Εγώ θα υποστηρίξω το αντίθετο.

Ναι, η δυναμική της επιβραδύνθηκε εξαιτίας της κρίσης. Ναι, έχουν προκύψει νέες προτεραιότητες και ανάγκες παντού. Ναι, στη χώρα μας οι συνθήκες είναι ασφυκτικά δύσκολες, για πράσινες και μη επιχειρήσεις.

 

Όμως, η πράσινη επιχειρηματικότητα και ανάπτυξη είναι ένα από τα ελάχιστα ελπιδοφόρα πεδία, στη δύσκολη πορεία προς την ανάκαμψη. Της ελληνικής, αλλά και της παγκόσμιας οικονομίας. Είναι μια πηγή ευκαιριών για την αναζωογόνηση των επιχειρήσεων, για την απασχόληση, για την επιβίωση και την τόνωση των τοπικών οικονομιών.

Δεν είναι τυχαίο, ότι όλες οι μεγάλες επιχειρήσεις, από τη βιομηχανία μέχρι τις τράπεζες και το λιανεμπόριο, εξακολουθούν να αναπτύσσουν πράσινα προϊόντα και να εφαρμόζουν πράσινες παραγωγικές διαδικασίες. Μέχρι το τέλος της χρονιάς, οι μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες του κόσμου, αναμένεται να παρουσιάσουν νέα ηλεκτροκίνητα μοντέλα. Μεγάλες εταιρείες τροφίμων, ένδυσης κτλ, επιβάλλουν προδιαγραφές βιωσιμότητας σε όλο το φάσμα της προμηθευτικής τους αλυσίδας. Και βέβαια, η πράσινη καινοτομία εξακολουθεί να ανθίζει, παράγοντας νέες, βιώσιμες τεχνολογίες, στην ενέργεια, στην πληροφορική, στις κατασκευές κτλ.

 

Επίσης, δεν είναι τυχαίο, ότι στην Αμερική που ταλαιπωρείται σήμερα τα υψηλότερα επίπεδα ανεργίας των τελευταίων ετών, η πράσινη οικονομία θεωρείται ως η σημαντικότερη διέξοδος απασχόλησης για τους νέους ανθρώπους. Γι’ αυτό και οι καλύτερες σχολές διοίκησης επιχειρήσεων εντάσσουν όλο και περισσότερο τη βιωσιμότητα και την πράσινη επιχειρηματικότητα στα προγράμματα σπουδών τους. Γι’ αυτό υλοποιούνται σε τοπικό επίπεδο, συνεχή προγράμματα επιμόρφωσης και κατάρτισης, σε θέματα όπως η καθαρή τεχνολογία, η διαχείριση αποβλήτων κτλ.

Στην Ελλάδα, έχουμε ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα όσον αφορά το περιβάλλον: τη γη, το κλίμα, το φυσικό τοπίο.

Και σε αυτό τον άξονα, οφείλουμε βεβαίως να κινηθούμε κατά προτεραιότητα, προκειμένου να ενισχύσουμε το ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας μας. Να αντιμετωπίσουμε την ανεργία και να δημιουργήσουμε νέες θέσεις εργασίας.

Υπάρχουν κατ’ αρχήν μεγάλες δυνατότητες σε μια σειρά από αμιγώς περιβαλλοντικούς κλάδους, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η διαχείριση αποβλήτων και η ανακύκλωση, οι βιολογικές καλλιέργειες και η τυποποίηση βιολογικών τροφίμων, ο οικοτουρισμός.

Ωστόσο, η πράσινη επιχειρηματικότητα δεν είναι μόνο αυτό. Είναι και η παραγωγή μηχανολογικού εξοπλισμού και συσκευών εξοικονόμησης ενέργειας. Είναι τα υλικά κατασκευής των νέων βιοκλιματικών κτιρίων. Είναι τα είδη ένδυσης από οργανικές πρώτες ύλες. Είναι οι οικολογικές συσκευασίες. Και βεβαίως, είναι η παροχή τεχνογνωσίας και συμβουλευτικών υπηρεσιών, για την ανάπτυξη όλων αυτών των δραστηριοτήτων.

Οι ευκαιρίες είναι πολλές. Και το σημαντικότερο για τη χώρα μας είναι, ότι δεν αφορούν αποκλειστικά τις μεγάλες επιχειρήσεις. Αφορούν και τις μικρές και μεσαίες, οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας. Στην Ευρώπη και στον κόσμο, πληθαίνουν διαρκώς τα παραδείγματα μικρών προμηθευτών, που αναπτύχθηκαν ραγδαία παρέχοντας «πράσινα» προϊόντα και τεχνογνωσία, σε μεγαλύτερους πελάτες.

Και βεβαίως η ζήτηση για πράσινες λύσεις, θα συνεχιστεί στα επόμενα χρόνια. Όσο το κόστος της ενέργειας θα αυξάνεται, όσο οι φυσικοί πόροι θα εξαντλούνται, τόσο θα μεγαλώνει η ανάγκη για «έξυπνα», βιώσιμα προϊόντα και υπηρεσίες. Τόσο θα μεγαλώνει η ανάγκη για ανθρώπους με τις κατάλληλες γνώσεις, για να τα παράγουν και να τα παρέχουν στην αγορά.

Το δύσκολο ερώτημα είναι, κάτω από ποιες προϋποθέσεις μπορούμε εμείς, ως χώρα, να εκμεταλλευτούμε αυτή την τάση προς όφελος της οικονομίας μας. Ειδικά μάλιστα στο πλαίσιο μιας δεινής οικονομικής κρίσης, που έχει φέρει τη μικρομεσαία επιχείρηση στα όρια της εξόντωσης.

Η απάντηση είναι σαφής και αφορά τόσο την πολιτεία όσο και τον επιχειρηματικό κόσμο.

Το πρώτο που απαιτείται, είναι ουσιαστικές πολιτικές και μέτρα, κατ’ αρχήν για να παραμείνουν ζωντανές οι επιχειρήσεις. Και τα μέτρα αυτά είναι συγκεκριμένα: μείωση φόρων, μείωση εργοδοτικών εισφορών και ένα ανταγωνιστικό θεσμικό πλαίσιο στην αγορά εργασίας.

Απαιτείται επίσης, η ενθάρρυνση της πράσινης επιχειρηματικότητας, στην πράξη και όχι στα λόγια. Και δεν αναφέρομαι μόνο σε θέματα επιδοτήσεων. Αναφέρομαι στη διασφάλιση ενός κατάλληλου θεσμικού περιβάλλοντος. Το οποίο θα ευνοεί και δεν θα πνίγει τις πρωτοβουλίες των επιχειρήσεων, σε μια θάλασσα ασάφειας και γραφειοκρατίας.

Μέσω του Αναπτυξιακού Νόμου και του ΕΣΠΑ, σαφώς και προβλέπονται σημαντικές ευκαιρίες χρηματοδότησης. Το πρόβλημα είναι ότι το ΕΣΠΑ παραμένει σχεδόν ανενεργό εδώ και μήνες. Το ίδιο ισχύει και για τον Αναπτυξιακό.

Να επιδιώξουμε νέες επενδύσεις και δραστηριότητες στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στον οικοτουρισμό, στη μεταποίηση. Αλλά πως θα γίνει αυτό, τη στιγμή που ο Χωροταξικός Σχεδιασμός βρίσκεται εδώ και πολλούς μήνες σε εκκρεμότητα.

Εξίσου σημαντική προϋπόθεση είναι και η καλλιέργεια της γνώσης που απαιτείται για την ανάπτυξη της πράσινης επιχειρηματικότητας. Για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού, προκειμένου να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες απασχόλησης.

Επίσης, αυτό στο οποίο επιμένουμε, είναι η ανάγκη σύνδεσης της έρευνας με την επιχειρηματικότητα. Θα πρέπει να δώσουμε ειδικά στη μικρομεσαία επιχείρηση, την ευκαιρία να αποκτήσει πρόσβαση σε νέα γνώση, την οποία θα μπορέσει να μετατρέψει σε πράσινη καινοτομία. Κι αυτό παρά τις προσπάθειες που ξεκίνησαν πριν από μερικά χρόνια, δεν το έχουμε ακόμα επιτύχει. Χρειάζονται περισσότερες πρωτοβουλίες σε αυτό τον τομέα. Με τη συνεργασία της ερευνητικής κοινότητας, των πανεπιστημίων και των επιχειρηματικών φορέων.

Και βεβαίως, υπάρχει ένα σημαντικό έλλειμμα στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, σε θέματα περιβάλλοντος και πράσινης ανάπτυξης. Ένα έλλειμμα που μπορεί να καλυφθεί με την προσθήκη περισσότερων σχετικών αντικειμένων, στα προγράμματα σπουδών της ανώτατης και τεχνολογικής εκπαίδευσης. Κυρίως όμως, θα πρέπει να καλυφθεί, μέσω του συστήματος της Δια Βίου Μάθησης και Κατάρτισης. Με προγράμματα, τα οποία θα δώσουν την ευκαιρία σε σημερινούς ανέργους, να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες. Για να διεκδικήσουν θέσεις εργασίας στον τομέα της πράσινης επιχειρηματικότητας και παράλληλα να στηρίξουν την ανάπτυξή της. Οι αρμοδιότητες που αναλαμβάνουν οι Δήμοι, στα θέματα Δια Βίου Μάθησης, θα είναι κρίσιμης σημασίας στα επόμενα χρόνια. Ελπίζουμε ότι θα έχουν τους απαραίτητους πόρους, αλλά και τη διάθεση να συμβάλουν ουσιαστικά προς αυτή την κατεύθυνση.

Αυτά, ως προς τις υποχρεώσεις της Πολιτείας. Άφησα σκόπιμα για το τέλος, τις προϋποθέσεις που αφορούν τις ίδιες τις επιχειρήσεις. Και είναι η εξής μια: νέες ιδέες.

Κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι περισσότερες επιχειρήσεις ακροβατούν σήμερα στο χείλος του γκρεμού. Ότι αγωνίζονται για κρατηθούν στη ζωή και να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Κανείς δεν αμφισβητεί το αίσθημα «διωγμού» που αισθάνονται, εξαιτίας των συνεχών φορολογικών αφαιμάξεων.

Όμως, η ανάκαμψη θα πρέπει να ξεκινήσει και από εμάς. Από τις επιχειρήσεις. Η κρίση είναι μια ευκαιρία να αναθεωρήσουμε στρατηγικές και μοντέλα ανάπτυξης. Να βάλουμε ξανά το μυαλό μας να δουλέψει. Να αναζητήσουμε έμπνευση και ιδέες από τον κόσμο. Να σκεφτούμε τρόπους για να αγκαλιάσουμε την πράσινη επιχειρηματικότητα. Είτε αναπτύσσοντας νέες δραστηριότητες, είτε προσανατολίζοντας ανάλογα τις υφιστάμενες. Να επενδύσουμε στην πράσινη τεχνογνωσία και στις δεξιότητες νέων ανθρώπων.

Αυτή είναι άλλωστε η ουσία της επιχειρηματικότητας. Να κοιτάζει μπροστά, να αναζητά ευκαιρίες, να τολμά, να δημιουργεί πλούτο για την κοινωνία. Κι αυτή πρέπει να παραμείνει η ουσία της. Παρά τις αντιξοότητες που περνάει σήμερα. Παρά τα στερεότυπα και τις ιδεοληψίες που επιμένουν να την ενοχοποιούν για τα πάντα.

Η πράσινη οικονομία είναι ένα λαμπρό πεδίο, για να το αποδείξουμε. Προς όφελος της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Αυτό που η Πολιτεία οφείλει να μας παρέχει, είναι η ευκαιρία».