Χαρακτηριστική ωστόσο για το ενδεχόμενο ανακοινώσεων με ορίζοντα το 2027, οπότε και το εκλογικό έτος, ήταν η αναφορά του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη. “Ό,τι βλέπετε σήμερα είναι πλήρως αποτυπωμένο. Αντιλαμβάνομαι ότι ψάχνετε την είδηση, η είδηση δεν πρόκειται να δοθεί σήμερα υπό την έννοια την οποία τη ρωτάτε. Έγω θα πω μόνο ότι και ο πρωθυπουργός έχει αποδείξει ότι έχει τη βούληση για μεγαλύτερη στήριξη της κοινωνίας όποτε απαιτείται και το οικονομικό επιτελείο έχει αποδείξει ότι μπορεί να δρα καινοτόμα και ευέλικτα. Παρόλα αυτά είναι τα στοιχεία και ο δημοσιονομικός χώρος είναι αυτός που αποτυπώνεται σήμερα εδώ και μένουμε σε αυτά για την ώρα”, είπε ο κ. Πιερρακάκης.

Ανάλογη ήταν και η παρέμβαση του υφυπουργού Οικονομικών Θάνου Πετραλιά. “Ο χώρος για το 2026, αυτή τη στιγμή η προβολή είναι ότι τον έχουμε εξαντλήσει με βάση το δείκτη δαπανών. Από εκεί και πέρα, αν έχουμε περισσότερα ενεργητικά μέτρα εσόδων και μειώσουμε δαπάνες σε άλλους τομείς, μπορείς να μεταφέρεις το μείγμα πολιτικής σου ουσιαστικά”, δήλωσε χαρακτηριστικά ο υφυπουργός Οικονομικών, Θ. Πετραλιάς, δίνοντας και αυτός στίγμα για μελλοντικές παροχές, εφόσον βέβαια υπάρξει και η συναίνεση των Βρυξελλών και η αποδοχή ότι πιθανά νέα μέτρα κατά της φοροδιαφυγής δυνητικά μπορούν να έχουν μόνιμη θετική επίπτωση στον Προϋπολογισμό.

Πάντως, ο τελικός λογαριασμός εσόδων του 2025, με την εφαρμογή των νέων μέτρων κατά της φοροδιαφυγής π.χ. ψηφιακό δελτίο αποστολής, θα γίνει τους πρώτους μήνες του 2026 κι εκεί θα εκτιμηθεί το κατά πόσο μπορεί να ανοίξει προοπτική νέων παρεμβάσεων που βέβαια θα χρειαστεί να περάσει κι από το μικροσκόπιο των Βρυξελλών. Όλα αυτά θα γίνουν λίγο πριν από την ετήσια Έκθεση αξιολόγησης του Μεσοπρόθεσμου, τον ερχόμενο Απρίλιο.

Να σημειωθεί ότι η υπεραπόδοση του Προϋπολογισμού του 2025 είναι, μάλλον, δεδομένη για το 2025. Εκτιμάται, συγκεκριμένα, ότι το πρωτογενές πλεόνασμα θα κλείσει φέτος στα 9,150 δισ ευρώ, δηλαδή 3,180 δισ ευρώ παραπάνω από τις αρχικές προβλέψεις. Το νούμερο. πάντως, θα κλειδώσει μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2026, οπότε και όταν θα υπάρχει πλήρης εικόνα για τις ροές των φορολογικών εσόδων, καθώς αυτά του πρώτου διμήνου κάθε έτους εγγράφονται δημοσιονομικά στο προηγούμενο.

Επίσης, με βάση τα στοιχεία της εισηγητικής έκθεσης του νέου Προϋπολογισμού, το σωρευτικό υπόλοιπο για επιπλέον δαπάνες μετά και τη χρήση της ευελιξίας της ρήτρας διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες διαμορφώνεται σε 0,4% του ΑΕΠ έως το 2027 (που οδηγεί στα 800 – 900 εκατ. ευρώ περιθωρίου) και υπάρχει ακόμη 0,1% του ΑΕΠ για το 2028 (με βάση πάντα τα υφιστάμενα δεδομένα).

Οι παρεμβάσεις

Στο φόντο αυτό και με βάση τον Προϋπολογισμό, το οικονομικό επιτελείο προτάσσει ότι το συνολικό κόστος των δημοσιονομικών παρεμβάσεων που έχουν νομοθετηθεί ή ανακοινωθεί για την περίοδο 2025-2027, ανέρχεται σε 3,04 δισ. ευρώ για το 2025, αυξανόμενο σε 5,94 δισ. ευρώ το 2026 (επιπλέον 2,9 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2025) και σε 7,94 δισ. ευρώ το 2027 (επιπλέον 2 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2026).

Οι δημοσιονομικές παρεμβάσεις που θα εφαρμοστούν από το 2026 περιλαμβάνουν μία σειρά από φορολογικές και μισθολογικές μεταρρυθμίσεις με κύριο στόχο την ενίσχυση του εισοδήματος και τη μείωση των φορολογικών βαρών, ιδιαίτερα για τη μεσαία τάξη, τις οικογένειες με παιδιά και τους νέους. Οι κυριότερες από αυτές είναι:

• διαρθρωτική αναμόρφωση της κλίμακας φόρου εισοδήματος για μισθωτούς, συνταξιούχους, αγρότες και ελεύθερους επαγγελματίες,

• μη συμψηφισμός του 50% της αύξησης των συντάξεων με την προσωπική διαφορά για το έτος 2026 και κατάργηση του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς από το 2027,

• παρεμβάσεις στα ειδικά μισθολόγια των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας καθώς και παρεμβάσεις σε λοιπές κατηγορίες υπαλλήλων, όπως του Υπουργείου Εξωτερικών, τα μέλη Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) και οι ερευνητές, οι μηχανικοί και οι λοιποί υπάλληλοι με πενταετή κύκλο σπουδών,

• σταδιακή κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε οικισμούς με πληθυσμό έως 1.500 κατοίκους,

• μείωση κατά 30% του ΦΠΑ σε νησιά της περιφέρειας του Βορείου Αιγαίου, του νομού Έβρου και του νομού Δωδεκανήσων με πληθυσμό έως 20.000 κατοίκους,

• εισαγωγή ενδιάμεσου συντελεστή 25% στον φόρο εισοδήματος από ακίνητα. Παράλληλα, επεκτείνονται η φοροαπαλλαγή για κενές κατοικίες που θα εκμισθωθούν και το 2026 καθώς και η απαλλαγή ΦΠΑ στα νέα κτήρια, ενώ επεκτείνεται χρονικά ο περιορισμός νέων βραχυχρόνιων μισθώσεων στα 3 δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας και

• μείωση των τεκμηρίων διαβίωσης για τις κατοικίες, η οποία κυμαίνεται από 30% έως 35%, σημαντικές μειώσεις των αντικειμενικών δαπανών για τα αυτοκίνητα, προσαρμογές στο ελάχιστο εισόδημα για τους ελεύθερους επαγγελματίες σε οικισμούς με πληθυσμό έως 1.500 κατοίκους και εξαίρεση από το ελάχιστο εισόδημα για τις νέες μητέρες.

Όπως τονίστηκε οι παρεμβάσεις αυτές πραγματοποιούνται εντός των δημοσιονομικών στόχων. Το συνολικό κόστος των νέων μέτρων για το 2026 ανέρχεται σε 1,76 δισ. ευρώ.

Το 2026 και οι μισθοί

Πέραν των ανωτέρω παρεμβάσεων, τον Απρίλιο 2026 θα αυξηθεί περαιτέρω ο κατώτατος μισθός με στόχο να ανέλθει στο ποσό των 950 ευρώ τον Απρίλιο 2027 από το ποσό των 880 ευρώ που είναι σήμερα. Η αύξηση αυτή επηρεάζει το επίδομα ανεργίας, το επίδομα μητρότητας, τα επιδόματα τριετιών, την αμοιβή υπερωριών και τους βασικούς μισθούς των δημόσιων υπαλλήλων. Επιπρόσθετες παρεμβάσεις είναι οι ακόλουθες:

• επέκταση του προγράμματος ανακαίνισης σχολείων «Μαριέττα Γιαννάκου» με επιπλέον 300 εκατ. ευρώ ως δωρεά από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες, με αποτέλεσμα ο συνολικός προϋπολογισμός να ανέλθει στο ποσό των 650 εκατ. ευρώ. Η εν λόγω παρέμβαση αποσκοπεί στην ανακαίνιση περισσότερων από 2.500 σχολικών μονάδων,

• θέσπιση υπερεκπτώσεων 100% για επενδυτικές δαπάνες σε στρατηγικούς τομείς, όπως η άμυνα και η κατασκευή οχημάτων καθώς και αεροσκαφών και των εξαρτημάτων αυτών και

• μη υπολογισμός της Εισφοράς Αλληλεγγύης για τους εργαζόμενους συνταξιούχους με βάση την προσαύξηση της σύνταξής τους λόγω της εργασίας.

Oι κίνδυνοι

Οι κυριότεροι βραχυπρόθεσμοι κίνδυνοι για τη διαμόρφωση του ρυθμού ανάπτυξης το 2025 και το 2026 σύμφωνα με το ΥΠΕΘΟ συνοψίζονται σε πιθανή όξυνση των γεωπολιτικών αναταραχών, σε ενδεχόμενη παρέκκλιση από τη δασμολογική συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ ή σε άλλη αποσταθεροποίηση των όρων του διεθνούς εμπορίου, σε μεγαλύτερη του αναμενόμενου επίπτωση των δασμών στην παγκόσμια και την ευρωπαϊκή οικονομία, σε εντονότερη εκδήλωση των φαινομένων κλιματικής αλλαγής και στην περίπτωση καθυστέρησης της πραγματοποίησης προγραμματιζόμενων επενδύσεων.

Παράλληλα, η ανατίμηση του ευρώ ενέχει κινδύνους για το εξωτερικό ισοζύγιο και την ανταγωνιστικότητα στην Ευρωζώνη, ενώ η εφαρμογή συσταλτικής δημοσιονομικής πολιτικής σε μεγάλες οικονομίες της ΕΕ ενδέχεται να επιδράσει αρνητικά στην εξωτερική ζήτηση. Αντιθέτως, εκτιμάται πως θετική επίδραση στον ρυθμό ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας θα μπορούσε να προέλθει από την περαιτέρω ενίσχυση της δυναμικής του εξωτερικού τουρισμού και της ναυτιλίας, από τις εγχώριες εξελίξεις στον τομέα της ενέργειας και των προγραμματιζόμενων επενδύσεων, από την ταχύτερη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, συνδεόμενη και με τις διεθνείς εξελίξεις στις τιμές ενέργειας, καθώς και από τη μεγαλύτερη του αναμενόμενου επενδυτική και αναπτυξιακή ώθηση, ως επακόλουθο των συνεργειών που απορρέουν από τις υλοποιούμενες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Το εναλλακτικό σενάριο

Στον Προϋπολογισμό περιλαμβάνεται (βάση υποχρέωσης έναντι της ΕΕ) και ανάλυση ευαισθησίας με 3 εναλλακτικά σενάρια. Το κυριότερο εξετάζει τις επιπτώσεις μίας ανατίμησης του ευρώ σε σχέση με το δολάριο κατά 10%. Οδηγεί σε μείωση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 0,3% σε σχέση με το βασικό σενάριο, ήτοι σε πραγματικό ρυθμό μεγέθυνσης ίσο με 2,0%. Η απόκλιση από το βασικό σενάριο είναι μεγαλύτερη για το ονομαστικό ΑΕΠ (κατά 1,1% μικρότερο).

Το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης αυξάνεται κατά 1,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το βασικό σενάριο, ως αποτέλεσμα του χαμηλότερου δημοσιονομικού ισοζυγίου και κυρίως της χαμηλότερης αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ. Επαναλαμβάνονται τα σενάρια για την αναδιανεμητική δράση των μέτρων στήριξης που ήταν και στο προσχέδιο του Οκτωβρίου και δείχνουν όφελος από 152 ευρώ για το πιο φτωχό 10% των πολιτών και 1520 ευρώ για το πιο εύπορο 10% από το πακέτο μέτρων στήριξης του 2026 (παρεμβάσεις στην φορολογική κλίμακα, αυξήσεις συντάξεων, κατώτατου και μισθών στο Δημόσιο).