Καθοριστικός παράγοντας για τις τελικές αποφάσεις θα είναι η πορεία του πετρελαίου Brent. Εφόσον η τιμή του ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι και παραμείνει σε αυτά τα επίπεδα για διάστημα τουλάχιστον 30 ημερών, εκτιμάται ότι θα προκληθεί νέο ισχυρό κύμα ακρίβειας στην ελληνική οικονομία.
Τα μέτρα που εξετάζονται είναι στοχευμένα και θα ενεργοποιηθούν μόνο εάν η κρίση αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά και μετακυλιστεί στις τιμές καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας. Στόχος είναι να αποτραπεί ένα νέο πληθωριστικό σοκ που θα πιέσει το διαθέσιμο εισόδημα και θα εκτροχιάσει τις δημοσιονομικές προβλέψεις.
Πρώτο στη λίστα είναι ένα νέο Fuel Pass με αυστηρότερα εισοδηματικά κριτήρια, ώστε να περιοριστεί το δημοσιονομικό κόστος και να κατευθυνθεί η ενίσχυση κυρίως σε ευάλωτα νοικοκυριά, επαγγελματίες οδηγούς και κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών. Παράλληλα, εξετάζεται μηχανισμός επιδότησης της ηλεκτρικής ενέργειας ανά κιλοβατώρα, εφόσον η άνοδος του πετρελαίου επηρεάσει τις τιμές χονδρικής στο ρεύμα. Το μοντέλο προβλέπει αυτόματη κρατική παρέμβαση για την απορρόφηση μέρους των αυξήσεων.
Το ενεργειακό ζήτημα αναμένεται να τεθεί και στο προσεχές Eurogroup, καθώς η εξάρτηση της Ευρώπης από τις διεθνείς αγορές καθιστά άμεση τη μετάδοση οποιασδήποτε αναταραχής από τη Μέση Ανατολή στις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού.
Υπενθυμίζεται ότι το 2022 τα τρία βασικά προγράμματα στήριξης (Fuel Pass, Market Pass και επιδότηση ρεύματος) ξεπέρασαν συνολικά τα 850 εκατ. ευρώ για τον κρατικό προϋπολογισμό (330 εκατ., 350 εκατ. και 180 εκατ. ευρώ αντίστοιχα), χωρίς να υπολογίζεται το κόστος που απορρόφησε η ΔΕΗ στην αρχική φάση εφαρμογής. Επιπλέον, είχε δοθεί κίνητρο χρήσης άυλης ψηφιακής κάρτας, με ελαφρώς αυξημένη επιδότηση σε σχέση με την κατάθεση σε τραπεζικό λογαριασμό.
Παρά τα σενάρια, στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών τονίζουν ότι δεν υπάρχουν ακόμη αποφάσεις. Όπως επισημαίνουν πηγές του υπουργείου, η Ελλάδα διαθέτει τα αναγκαία δημοσιονομικά και θεσμικά εργαλεία ώστε, αν απαιτηθεί, να στηρίξει την πραγματική οικονομία, ωστόσο «βρισκόμαστε ακόμη σε σημαντική απόσταση από ένα τέτοιο ενδεχόμενο».
Η κατάσταση παρακολουθείται με ψυχραιμία, καθώς μέχρι στιγμής οι αγορές αντιδρούν συγκρατημένα και το πετρέλαιο κινείται γύρω στα 80 δολάρια το βαρέλι. Παράλληλα, στον Προϋπολογισμό του 2026 έχει ενσωματωθεί και δυσμενές σενάριο για τιμές άνω των 100 δολαρίων.
Σε μια τέτοια περίπτωση:
Η ιδιωτική κατανάλωση θα περιοριζόταν κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο (που προβλέπει αύξηση 1% το 2026) και οι επενδύσεις θα μειώνονταν κατά 0,9%.
Οι εισαγωγές σε πραγματικούς όρους θα υποχωρούσαν λόγω χαμηλότερης ζήτησης, αλλά σε ονομαστικούς όρους θα αυξάνονταν περίπου 7,4%, επιβαρύνοντας το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.
Ο πληθωρισμός θα εκτοξευόταν στο 4,7% έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο.
Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιβραδυνόταν στο 1,9% από 2,4%, ενώ το ονομαστικό ΑΕΠ θα ενισχυόταν λόγω πληθωρισμού, οδηγώντας σε οριακή βελτίωση του δημοσιονομικού αποτελέσματος και μείωση του λόγου χρέους κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το βασικό σενάριο.
Το τελικό αποτύπωμα στην οικονομία θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης. Εάν η κρίση παραταθεί, δεν αποκλείεται η χώρα να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν νέο κύκλο εξωτερικών πιέσεων, αντίστοιχο με εκείνον της περιόδου του πολέμου στην Ουκρανία.
