Ουσιαστικά, η εξέλιξη της κρίσης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από γεωπολιτικούς παράγοντες, οι οποίοι παραμένουν απρόβλεπτοι. Σε αυτό το πλαίσιο, η έγκαιρη προσαρμογή των πολιτικών και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας της οικονομίας αποτελούν τη μόνη ασφαλή στρατηγική για την αποφυγή μιας βαθύτερης κρίσης.

Να σημειωθεί ότι οι τιμές στο πετρέλαιο Brent παραμένουν ψηλά, πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι. Είναι χαρακτηριστικό ότι χθες τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (Brent futures) ανήλθαν έως τα 114 δολάρια, ενώ την προηγούμενη εβδομάδα «χτύπησαν» ακόμη και τα 126 δολάρια το βαρέλι. Προς ώρας κάπως αποκλιμακώνονται έχοντας “πέσει” στα 113 δολάρια ανά βαρέλι.

Να σημειωθεί ότι οι αναθεωρημένες προς τα κάτω εκτιμήσεις για την πορεία της ανάπτυξης και του πληθωρισμού, όπως αποτυπώνονται στην ετήσια έκθεση προόδου του Μεσοπρόθεσμου Διαρθρωτικού Σχεδίου, βασίζονται στην παραδοχή ότι η τιμή του πετρελαίου τύπου Brent θα διαμορφωθεί στα 89 δολάρια το βαρέλι φέτος, μια υπόθεση που, με τα σημερινά δεδομένα δεν φαίνεται να επιβεβαιώνεται.

Το «σοκ»

Χαρακτηριστικά, πάντως, σε ερώτηση του Ertnews, μετά το τέλος της συνεδρίασης του Eurogroup, για το αν υπάρχει κάποια σκέψη για προσωρινά μέτρα που να μην υπολογίζονται στους δημοσιονομικούς κανόνες, αλλά και αν ο στασιμοπληθωρισμός είναι εδώ, ο Επίτροπος Οικονομίας και Παραγωγικότητας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, δήλωσε ξεκάθαρα πως «πράγματι, αυτό που αντιμετωπίζει η Ευρώπη είναι ένα στασιμοπληθωριστικό σοκ, δηλαδή επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης με ταυτόχρονη αύξηση του πληθωρισμού. Αυτό είναι ακριβώς το σενάριο στο οποίο βρισκόμαστε».

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, δήλωσε πως «βρισκόμαστε σε στασιμοπληθωρισμό, γεγονός που σημαίνει ότι ενημερώνουμε τις προβλέψεις μας για μείωση της ανάπτυξης και αύξηση του πληθωρισμού, αλλά δεν βρισκόμαστε ακόμη σε πλήρη κατάσταση στασιμοπληθωρισμού».

Όπως τόνισε ο κ. Πιερρακάκης για τη σκέψη να μην υπολογίζονται στους δημοσιονομικούς κανόνες τα προσωρινά μέτρα, «με αυτά τα δεδομένα, το εύρος των μέτρων που προωθεί η Επιτροπή και αναλύονται επίσης από το ΔΝΤ δείχνει την αξία της εφαρμογής μέτρων που είναι προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα».

Όπως επισήμανε ο πρόεδρος του Eurogroup, «με βάση τα τρέχοντα δεδομένα, αυτή είναι η θέση που πρέπει να υιοθετήσουμε. Αν η κατάσταση αλλάξει, φυσικά θα επανεξεταστεί. Αν όμως αλλάξει, το γενικό συμπέρασμα είναι ότι η κατάσταση έχει επιδεινωθεί. Σε αυτό το πλαίσιο, αυτά που κάνουμε τώρα είναι πλήρως σύμφωνο με το πνεύμα και τη βούληση των δημοσιονομικών μέτρων που έχουμε θέσει σε εφαρμογή».

Ο κ. Πιερρακάκης εξήγησε πως, στη συζήτηση για τα μέτρα που έχουν λάβει τα κράτη, συμμετείχε και το ΔΝΤ, τονίζοντας πως η αξιολόγηση των μέτρων δεν είναι «άσπρο-μαύρο». «Ορισμένα μέτρα μπορεί να είναι οριζόντια αλλά προσωρινά, και όχι μόνιμα. Όλα αυτά πρέπει να ληφθούν υπόψη από τους υπουργούς Οικονομικών που γνωρίζουν τι λειτουργεί καλύτερα βραχυπρόθεσμα».

Την ίδια ώρα η επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα δήλωσε ότι δεν ισχύει πλέον η προηγούμενη πρόβλεψη ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα οδηγήσει σε επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης και σε μια μικρή αύξηση των τιμών. Σημείωσε με έμφαση ότι εάν ο πόλεμος συνεχιστεί έως το 2027 και οι τιμές του πετρελαίου παραμείνουν στα 125 δολάρια το βαρέλι, «πρέπει να περιμένουμε πολύ χειρότερο αποτέλεσμα».

Παράλληλα, τα περιθώρια δημοσιονομικής παρέμβασης παραμένουν περιορισμένα. Τα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους και τα ελλείμματα μειώνουν τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να στηρίξουν την οικονομία με γενικευμένα μέτρα. Για τον λόγο αυτό, δίνεται έμφαση σε στοχευμένες και προσωρινές παρεμβάσεις, που επικεντρώνονται στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, σε συνέντευξή του στον «Φιλελεύθερο», το δημοσιονομικό σημείο εκκίνησης είναι δυσμενέστερο σε σχέση με την προηγούμενη κρίση, περιορίζοντας τον διαθέσιμο χώρο για παρεμβάσεις. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το δημόσιο χρέος της ευρωζώνης ανήλθε το 2025 στο 87,8% του ΑΕΠ, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα διαμορφώθηκε στο 2,9%, επίπεδα αισθητά υψηλότερα από την προ πανδημίας περίοδο.

Στοχευμένα μέτρα μόνο

Στο πλαίσιο αυτό όπως τόνισε ο Κυριάκος Πιερρακάκης σε συνέντευξή του στο Bloomberg και στον Όλιβερ Κρουκ, η επιλογή είναι μόνο η υιοθέτηση στοχευμένων μέτρων.

«Τα μέτρα που λειτούργησαν είναι εκείνα που είναι πιο στοχευμένα, που εντάσσονται δηλαδή στο πλαίσιο που περιέγραψα: στοχευμένα, προσαρμοσμένα και προσωρινά».

«Γνωρίζουμε ότι πρέπει να στηρίζουμε όσους έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη. Αυτά τα μέτρα που λειτούργησαν καλύτερα το 2022, λειτουργούν καλύτερα και σήμερα. Οι περισσότερες χώρες τα εφαρμόζουν ήδη. Και θα πρέπει να εφαρμόσουμε περισσότερα, αν η κρίση συνεχιστεί», είπε ο υπουργός Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup.

Σε ό,τι αφορά το τι πρέπει ή δεν πρέπει να βρίσκεται στο τραπέζι σε ευρωπαϊκό επίπεδο αυτή τη στιγμή, ο κ. Πιερρακάκης είπε ότι «θεωρώ ότι κινούμαστε σωστά. Υπάρχει σωστή αποτύπωση της κατάστασης και σωστή ευρωπαϊκή απάντηση. Γιατί;

Διότι δεν θέλουμε η ενεργειακή κρίση να εξελιχθεί τελικά σε δημοσιονομική κρίση. Έχουμε νέους δημοσιονομικούς κανόνες. Συνολικά, τα επίπεδα χρέους και ελλείμματος είναι υψηλότερα σε σχέση με το 2022. Έχουμε ήδη ενεργοποιήσει τη ρήτρα διαφυγής για την άμυνα. Όλα αυτά πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Ωστόσο, η ευρωπαϊκή απάντηση πρέπει να εξαρτάται από τη σοβαρότητα της κρίσης που έχουμε μπροστά μας. Είναι διαφορετική η συζήτηση αν η κρίση διαρκέσει άλλους δύο ή τρεις μήνες, και διαφορετική αν λήξει μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η συζήτηση θα εξελιχθεί ως συνάρτηση της σοβαρότητας της κρίσης που θα έχουμε μπροστά μας. Ωστόσο, με βάση τα σημερινά δεδομένα, η ευρωπαϊκή απάντηση είναι η κατάλληλη», τόνισε ο Κ. Πιερρακάκης.