Στην τελευταία Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής, που παρουσιάστηκε θεσμικά, χθες, Τρίτη 23/6, ο διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας, επισημαίνει ότι η σημαντική αύξηση των πληρωμών με κάρτες και η ευρεία διάδοση των POS τα τελευταία χρόνια έχουν συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης, ιδιαίτερα σε κλάδους όπου δραστηριοποιούνται ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι.
Ωστόσο, όπως τονίζεται στην έκθεση, η πρόοδος αυτή δεν αρκεί από μόνη της για να περιορίσει πλήρως τις αδήλωτες συναλλαγές. Για τον λόγο αυτό, η ΤτΕ προτείνει τη διεύρυνση των φορολογικών κινήτρων προς τους καταναλωτές, θεωρώντας ότι μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης για την περαιτέρω ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών και τον περιορισμό του «μαύρου» χρήματος.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η προώθηση των ψηφιακών πληρωμών θα πρέπει να συνοδεύεται από πιο στοχευμένους και αποτελεσματικούς φορολογικούς ελέγχους. Ένας τέτοιος συνδυασμός μέτρων εκτιμάται ότι θα συμβάλει στη μείωση του κενού ΦΠΑ, αλλά και στον περιορισμό των αποκλίσεων μεταξύ της πραγματικής κατανάλωσης και των δηλωθέντων εισοδημάτων, κυρίως σε τομείς όπου η χρήση μετρητών παραμένει ιδιαίτερα διαδεδομένη.
Σημαντική υποχώρηση του κενού ΦΠΑ
Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταγράφουν αισθητή βελτίωση της εικόνας τα τελευταία χρόνια. Το κενό ΦΠΑ στην Ελλάδα υποχώρησε το 2023 στο 11,4% των δυνητικών εσόδων, από 24% το 2019, πλησιάζοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο που διαμορφώνεται στο 9,5%. Αν και η απόσταση έχει μειωθεί σημαντικά, παραμένει περιθώριο περαιτέρω σύγκλισης, γεγονός που, σύμφωνα με την ΤτΕ, καθιστά αναγκαία τη συνέχιση των παρεμβάσεων για την ενίσχυση της διαφάνειας στις συναλλαγές.
Εδραιώνεται η χρήση του ψηφιακού χρήματος
Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος αποτυπώνουν τη σταθερή στροφή των πολιτών προς τις ψηφιακές πληρωμές. Στο τέλος Μαρτίου 2026, οι ενεργές κάρτες πληρωμών ανήλθαν σε περίπου 23,6 εκατομμύρια, σημειώνοντας αύξηση 6% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα. Οι χρεωστικές κάρτες εξακολουθούν να κυριαρχούν, καλύπτοντας περίπου το 85% του συνόλου, ενώ δυναμική ανάπτυξη παρουσιάζουν και οι προπληρωμένες κάρτες.
Ανοδική πορεία καταγράφει και η χρήση των καρτών στις καθημερινές συναλλαγές. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 658,3 εκατομμύρια συναλλαγές με κάρτα, αυξημένες κατά 11,7% σε ετήσια βάση. Η συνολική αξία τους ανήλθε στα 18,45 δισ. ευρώ, έναντι 16,7 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025, επιβεβαιώνοντας ότι οι ηλεκτρονικές πληρωμές έχουν πλέον εδραιωθεί ως βασικό μέσο συναλλαγών.
Σύμφωνα, μάλιστα, με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για το πρώτο εξάμηνο του 2025, το 73% των ηλεκτρονικών πληρωμών στην Ελλάδα πραγματοποιείται μέσω καρτών, ποσοστό που κατατάσσει τη χώρα στις υψηλότερες θέσεις στην Ευρώπη, πίσω μόνο από την Πορτογαλία και την Κύπρο. Παρότι οι κάρτες εξακολουθούν να κυριαρχούν, παρατηρείται σταδιακά μια διαφοροποίηση στο μείγμα των ψηφιακών πληρωμών, με αυξημένη συμμετοχή του ηλεκτρονικού χρήματος και των μεταφορών πίστωσης.
Έμφαση σε ένα πιο φιλικό επενδυτικό περιβάλλον
Πέρα από την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, η Τράπεζα της Ελλάδος εστιάζει και στη διαμόρφωση ενός πιο σταθερού και φιλικού προς τις επενδύσεις φορολογικού πλαισίου. Στο πλαίσιο αυτό προτείνει τη διατήρηση και ενίσχυση κινήτρων, όπως οι φορολογικές εκπτώσεις για δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και η εφαρμογή επιταχυνόμενων αποσβέσεων για επενδύσεις παγίου κεφαλαίου στη βιομηχανία.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, η ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της οικονομίας προϋποθέτει ένα περιβάλλον που θα ενθαρρύνει τις επενδύσεις, την καινοτομία και την επιχειρηματική ανάπτυξη, συμβάλλοντας στη διατήρηση ισχυρών ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης τα επόμενα χρόνια.
