Οι περισσότεροι θα πουν ότι για όλα αυτά τα φαινόμενα φταίει το Μνημόνιο, αλλά η αλήθεια είναι ότι η φούσκα είχε σκάσει και με Μνημόνιο ή όχι θα φτάναμε εδώ που βρισκόμαστε. Για τον απλούστατο λόγο ότι λεφτά δεν υπήρχαν και τα δανεικά σταμάτησαν. Αλλά το πρόβλημά μας δεν είναι το παρελθόν τώρα. Είναι το μέλλον και το μέλλον δυστυχώς φαντάζει δύσκολο. Θα χρειαστεί πολύς καιρός για να συνέλθουμε και όχι ένα ή δύο χρόνια. Για να συνέλθουμε μάλιστα και να πάρουν λίγο χρώμα τα μάγουλά μας, θα απαιτηθεί στήριξη πολλών μορφών από τους εταίρους μας, ακόμη και με πιστή εφαρμογή των όρων του Μνημονίου.

Αν πάρουμε ειδικά την ανεργία, που είναι τεράστιο κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα, ποτέ ο ιδιωτικός τομέας στην Ελλάδα δεν μπορούσε να την απορροφήσει, με εξαίρεση τα τελευταία 35 χρόνια που διογκώθηκε υπερβολικά ο δημόσιος τομέας, που το χρήμα από τα δάνεια, τα πακέτα και τις επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης έρρεε, που οι κρατικοδίαιτες εταιρίες και οι κρατικοδίαιτοι επιχειρηματίες άνθιζαν και που δημιουργήθηκε η φούσκα. Όσοι έχουν την μνήμη και την ηλικία γνωρίζουν ότι πριν από την μεταπολίτευση η Ελλάδα καταπολεμούσε την ανεργία με αλλεπάλληλα κύματα μετανάστευσης.

Το τελευταίο μεγάλο κύμα μετανάστευσης ήταν προς την Γερμανία και γενικά την Δυτική Ευρώπη, αλλά είχαν προηγηθεί κατά καιρούς, αρχίζοντας από το τελευταίο τέταρτο του 19^ου αιώνα, πολλά άλλα, προς τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία και την Αφρική. Σε όλη εκείνη την περίοδο και κυρίως κατά τον 20^ο αιώνα αρκετές θέσεις εργασίας πρόσφερε και η ναυτιλία. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει προοπτική για τέτοια διέξοδο στους αλματωδώς αυξανόμενους ανέργους και η απάντηση δυστυχώς είναι μάλλον αρνητική για τους περισσότερους. Εκείνοι που πιθανότατα θα βρουν διέξοδο είναι οι νέοι και οι σχετικά νέοι με προσόντα και δεξιότητες.

Την μεγάλη άνοδο των τιμών που βιώνουμε, οι άνθρωποι της Τρόϊκα δεν την περίμεναν, όπως ομολόγησαν κάποια στιγμή. Κακώς, γιατί όταν αυξάνεται θεαματικά ο ΦΠΑ, οι τιμές ακολουθούν, ακόμη και αν δεν αποδίδεται στο κράτος. Αλλά δεν αυτός ο μόνος λόγος. Είναι γεγονός ότι στην Ελλάδα δεν λειτουργεί ο ανταγωνισμός στην αγορά για ποικίλους λόγους, όπως είναι επίσης γεγονός ότι όλα αυτά τα εκατοντάδες χιλιάδες μαγαζάκια για να ζήσουν (όταν και τα ενοίκια έχουν πάει στον Θεό), αυξάνουν συνεχώς τις τιμές. Από την άλλη πλευρά, αρκετά από αυτά τώρα κλείνουν γιατί δεν σταυρώνουν πελάτη λόγω της συρρίκνωσης των εισοδημάτων. Στο ερώτημα αν τα πράγματα θα βελτιωθούν γι΄ αυτά τα μαγαζάκια, η απάντηση μπορεί να είναι θετική μόνο σε ένα τομέα. Ότι τα ενοίκια πέφτουν και θα πέσουν και άλλο, αλλά μένει να δούμε αν αυτό θα αποδειχθεί αρκετό για την επιβίωσή τους.

Μένει λοιπόν να απαντηθεί το ερώτημα αν θα πέσουν οι τιμές. Οι τιμές δεν θα πέσουν όσο αυξάνονται οι φόροι, όσο τα ενοίκια είναι ψηλά, όσο οι τιμές των πρώτων υλών και προϊόντων στο διεθνές περιβάλλον είναι υψηλές και όσο η Ελλάδα εισάγει μανιωδώς, χωρίς να παράγει ούτε τα στοιχειώδη. Επομένως, οι προβλέψεις για την ανεργία και τις τιμές δεν μπορούν να είναι ευοίωνες. Θα απαιτηθεί πολύς χρόνος για να βρεθεί η νέα ισορροπία και το ερώτημα είναι πόσο μπορεί να αντέξει η κοινωνία μας. Από την άλλη πλευρά, οι βολεμένοι στον δημόσιο τομέα, ας δοξάζουν τον Θεό…