Θέλει μια ακτοπλοΐα που θα εξυπηρετεί κυρίως τον τουρισμό ή μια ακτοπλοΐα που θα λειτουργεί ως εργαλείο εθνικής συνοχής και στήριξης της νησιωτικής Ελλάδας;

Τα ταχύπλοα έχουν αναμφισβήτητα αλλάξει τον χάρτη των θαλάσσιων μεταφορών. Μείωσαν τους χρόνους ταξιδιού, αύξησαν τις επιλογές των επιβατών και ενίσχυσαν σημαντικά τον τουρισμό σε πολλά νησιά. Όμως τα ταχύπλοα δραστηριοποιούνται σχεδόν αποκλειστικά κατά τη θερινή περίοδο. Εμφανίζονται όταν η αγορά βρίσκεται στο απόγειο της ζήτησης και αποχωρούν όταν τελειώνει η τουριστική σεζόν.

Αντίθετα, τα συμβατικά πλοία παραμένουν στις γραμμές δώδεκα μήνες τον χρόνο. Μεταφέρουν κατοίκους, μαθητές, ασθενείς, εμπορεύματα, καύσιμα και προμήθειες τον Ιανουάριο, τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο. Είναι εκεί όταν τα λιμάνια αδειάζουν από τουρίστες και όταν η οικονομική απόδοση των δρομολογίων συχνά δεν καλύπτει καν το πραγματικό κόστος λειτουργίας.

Το πρόβλημα που θέτουν αρκετοί παράγοντες της αγοράς είναι ότι η έντονη εποχική παρουσία ταχυπλόων στις πλέον εμπορικές γραμμές αφαιρεί σημαντικό μέρος των εσόδων που παραδοσιακά επέτρεπαν στα συμβατικά πλοία να χρηματοδοτούν τη χειμερινή τους παρουσία. Με απλά λόγια, τα κέρδη του καλοκαιριού ήταν εκείνα που καλύπτουν τις ζημιές του χειμώνα.

Εάν αυτό το μοντέλο πάψει να είναι βιώσιμο, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στους ισολογισμούς των εταιρειών. Θα επηρεάσουν πρώτα τα ίδια τα νησιά.

Η νησιωτικότητα δεν κρίνεται τον Αύγουστο. Κρίνεται τον Φεβρουάριο. Κρίνεται όταν ένας κάτοικος χρειάζεται να μεταβεί σε νοσοκομείο, όταν μια επιχείρηση περιμένει πρώτες ύλες, όταν ένα νησί χρειάζεται τροφοδοσία ή όταν οι καιρικές συνθήκες δυσκολεύουν τις μετακινήσεις.

Η Ελλάδα διαθέτει περισσότερα από 100 κατοικημένα νησιά και μία από τις μεγαλύτερες ακτογραμμές στην Ευρώπη. Η ακτοπλοΐα δεν αποτελεί απλώς μια εμπορική δραστηριότητα. Είναι τμήμα της εθνικής υποδομής της χώρας, αντίστοιχο με ένα οδικό ή σιδηροδρομικό δίκτυο.

Γι' αυτό και η συζήτηση για το μέλλον της αγοράς δεν μπορεί να εξαντλείται σε όρους ελεύθερου ανταγωνισμού. Πρέπει να απαντά και στο ερώτημα ποιος θα εξυπηρετεί τα νησιά όταν η τουριστική ζήτηση καταρρεύσει και οι γραμμές πάψουν να είναι κερδοφόρες.

Αν το αποτέλεσμα των σημερινών εξελίξεων είναι η αποδυνάμωση ή η εξαφάνιση συμβατικών πλοίων από βασικές γραμμές, τότε η χώρα κινδυνεύει να αποκτήσει ένα ακτοπλοϊκό σύστημα δύο ταχυτήτων, γρήγορο και κερδοφόρο το καλοκαίρι, αδύναμο και προβληματικό τον χειμώνα.

Το πραγματικό δίλημμα, λοιπόν, δεν είναι ταχύπλοο ή συμβατικό πλοίο. Η χώρα χρειάζεται και τα δύο. Το ερώτημα είναι αν το θεσμικό και οικονομικό πλαίσιο επιτρέπει τη συνύπαρξή τους με τρόπο που να διασφαλίζει ότι τα νησιά θα συνεχίσουν να έχουν αξιόπιστη σύνδεση με την ηπειρωτική Ελλάδα δώδεκα μήνες τον χρόνο.

Γιατί όταν τελειώσει το καλοκαίρι, εκείνο που μένει δεν είναι ο τουρίστας. Είναι ο νησιώτης. Και η ακτοπλοΐα οφείλει πρωτίστως να υπηρετεί αυτόν.