Στην πολυαναμενόμενη ομιλία του στο ετήσιο συνέδριο της Fed στο Τζάκσον Χολ του Γουαϊόμινγκ, ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας, μέσα από τις γραπτές του δηλώσεις, έκανε λόγο για «σαρωτικές αλλαγές» στη φορολογική, εμπορική και μεταναστευτική πολιτική. Το αποτέλεσμα, όπως είπε, είναι ότι «η ισορροπία των κινδύνων φαίνεται να μεταβάλλεται» σε σχέση με τους διπλούς στόχους της Fed —την πλήρη απασχόληση και τη σταθερότητα των τιμών.
Παρότι σημείωσε ότι η αγορά εργασίας παραμένει ισχυρή και η οικονομία δείχνει «ανθεκτικότητα», τόνισε ότι αυξάνονται οι καθοδικοί κίνδυνοι. Ταυτόχρονα, ανέφερε ότι οι δασμοί ενέχουν τον κίνδυνο επανόδου του πληθωρισμού —ένα σενάριο στασιμοπληθωρισμού που η Fed πρέπει να αποφύγει.
Με το βασικό επιτόκιο της Fed να είναι μια ολόκληρη ποσοστιαία μονάδα χαμηλότερα σε σχέση με πέρυσι τέτοια εποχή, και με την ανεργία να παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, ο Πάουελ ανέφερε ότι οι συνθήκες «μας επιτρέπουν να προχωρήσουμε με προσοχή καθώς εξετάζουμε αλλαγές στη νομισματική μας στάση».
Συμπλήρωσε: «Ωστόσο, με την πολιτική σε περιοριστικό έδαφος, οι βασικές προοπτικές και η μεταβαλλόμενη ισορροπία κινδύνων ενδέχεται να δικαιολογούν μια προσαρμογή της πολιτικής μας».
Αυτή ήταν η πλησιέστερη δήλωση προς μια υποστήριξη μείωσης επιτοκίων, κάτι που οι αγορές ήδη αναμένουν να ανακοινωθεί στη συνεδρίαση της Επιτροπής Ανοιχτών Αγορών (FOMC) στις 16-17 Σεπτεμβρίου.
Ωστόσο, οι δηλώσεις του Πάουελ ήταν αρκετές για να οδηγήσουν τις μετοχές σε άνοδο και τις αποδόσεις των ομολόγων σε πτώση. Ο δείκτης Dow Jones Industrial Average σημείωσε άνοδο πάνω από 600 μονάδες μετά τη δημοσιοποίηση της ομιλίας, ενώ η απόδοση του ευαίσθητου στις πολιτικές αποφάσεις διετούς ομολόγου του Δημοσίου υποχώρησε κατά 0,08 ποσοστιαίες μονάδες, στο περίπου 3,71%.
Πολιτικές πιέσεις και ανεξαρτησία της Fed
Πέρα από τις προσδοκίες των αγορών, ο τότε Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε ασκήσει έντονες πιέσεις, ζητώντας επιθετικές μειώσεις επιτοκίων, ασκώντας συχνά δριμεία δημόσια κριτική στον Πάουελ και τα μέλη της Fed.
Η Fed διατηρεί το βασικό της επιτόκιο μεταξύ 4,25% και 4,5% από τον Δεκέμβριο. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εξακολουθούν να επισημαίνουν την αβεβαιότητα που προκαλούν οι δασμοί στον πληθωρισμό ως λόγο για επιφυλακτικότητα, ενώ πιστεύουν ότι οι τρέχουσες οικονομικές συνθήκες και η ελαφρώς περιοριστική πολιτική στάση τους επιτρέπουν να δώσουν χρόνο πριν λάβουν περαιτέρω αποφάσεις.
Παρόλο που ο Πάουελ δεν απάντησε ευθέως στις εκκλήσεις του Λευκού Οίκου για μείωση των επιτοκίων, τόνισε τη σημασία της ανεξαρτησίας της Fed:
«Τα μέλη της FOMC θα λάβουν τις αποφάσεις αυτές αποκλειστικά με βάση την αξιολόγησή τους των δεδομένων και των επιπτώσεών τους στις οικονομικές προοπτικές και την ισορροπία κινδύνων. Δεν θα παρεκκλίνουμε ποτέ από αυτή την προσέγγιση.»
Αβεβαιότητα λόγω εμπορικών εντάσεων και επιδράσεις των δασμών
Η ομιλία έγινε σε μια περίοδο διαπραγματεύσεων μεταξύ της κυβέρνησης και των εμπορικών της εταίρων, με την κατάσταση να χαρακτηρίζεται από ρευστότητα και έλλειψη σαφήνειας ως προς την τελική της έκβαση. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι τιμές καταναλωτή αυξάνονται σταδιακά, ενώ οι τιμές χονδρικής ανεβαίνουν ταχύτερα.
Από την πλευρά της κυβέρνησης Τραμπ, θεωρείται ότι οι δασμοί δεν θα προκαλέσουν μόνιμο πληθωρισμό, άρα δικαιολογούνται μειώσεις επιτοκίων. Ο Πάουελ, ωστόσο, υποστήριξε ότι υπάρχει πλήθος πιθανών εξελίξεων, με τη «λογική βασική υπόθεση» να είναι ότι οι επιπτώσεις των δασμών θα είναι «προσωρινές —μια εφάπαξ αύξηση στο επίπεδο τιμών», γεγονός που πιθανότατα δεν δικαιολογεί διατήρηση υψηλών επιτοκίων. Ωστόσο, τόνισε πως τίποτα δεν είναι βέβαιο:
«Θα χρειαστεί ακόμη χρόνος ώστε οι αυξήσεις των δασμών να περάσουν μέσα από τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τα δίκτυα διανομής. Επιπλέον, τα ποσοστά των δασμών συνεχίζουν να μεταβάλλονται, παρατείνοντας ενδεχομένως τη διαδικασία προσαρμογής.»
Αναθεώρηση του πλαισίου πολιτικής της Fed
Στην ομιλία του, ο Πάουελ αναφέρθηκε και στην πενταετή αναθεώρηση του πλαισίου πολιτικής της Fed. Η αναθεώρηση οδήγησε σε αρκετές αλλαγές σε σχέση με την προηγούμενη αξιολόγηση του 2020.
Τότε, εν μέσω της πανδημίας Covid, η Fed είχε υιοθετήσει ένα καθεστώς «ευέλικτου μέσου στόχου πληθωρισμού» που της επέτρεπε να αφήνει τον πληθωρισμό να υπερβεί προσωρινά τον στόχο του 2% ώστε να στηριχθεί η ανάκαμψη της αγοράς εργασίας.
Ωστόσο, λίγο μετά την εφαρμογή της στρατηγικής, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων 40 ετών, ενώ οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αρχικά τον χαρακτήριζαν ως «παροδικό». Ο Πάουελ αναγνώρισε τις συνέπειες:
«Όπως αποδείχθηκε, η ιδέα μιας εσκεμμένης, μέτριας υπέρβασης του πληθωρισμού αποδείχθηκε άνευ σημασίας. Δεν υπήρξε τίποτα εσκεμμένο ή μέτριο στον πληθωρισμό που εμφανίστηκε λίγους μήνες μετά την ανακοίνωση των αλλαγών μας το 2020, όπως αναγνώρισα δημόσια το 2021. Τα τελευταία πέντε χρόνια ήταν μια οδυνηρή υπενθύμιση των δυσκολιών που προκαλεί ο υψηλός πληθωρισμός, ειδικά για όσους έχουν περιορισμένη ικανότητα να αντεπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος των βασικών αγαθών.»
Κατά τη διάρκεια της αναθεώρησης, η Fed επανεπιβεβαίωσε τη δέσμευσή της στον στόχο πληθωρισμού του 2%. Υπάρχουν επικριτές και από τις δύο πλευρές: άλλοι θεωρούν το 2% πολύ υψηλό, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να αποδυναμώσει το δολάριο, ενώ άλλοι ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία από την κεντρική τράπεζα.
Ο Πάουελ κατέληξε:
«Πιστεύουμε ότι η δέσμευσή μας σε αυτόν τον στόχο είναι βασικός παράγοντας για τη διατήρηση των μακροπρόθεσμων προσδοκιών για τον πληθωρισμό σε καλά αγκυρωμένα επίπεδα.»
