Η πρώτη από το 2018 (επί πρώτης θητείας Τραμπ) αναστολή λειτουργίας της κυβέρνησης οδήγησε άμεσα 750.000 δημόσιους υπαλλήλους σε υποχρεωτική αργία, με εκτιμώμενο ημερήσιο κόστος 400 εκατομμυρίων δολαρίων. Άλλο ένα εκατομμύριο συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς μισθό, ενώ η δημοσίευση της κρίσιμης έκθεσης για την απασχόληση του Σεπτεμβρίου ανεστάλη, στερώντας από επενδυτές και τη Fed ένα πολύτιμο εργαλείο λήψης αποφάσεων. Η απώλεια άνω των 30.000 θέσεων εργασίας στον ιδιωτικο τομέα, ωστόσο, η οποία έγινε γνωστή μετά τη δημοσίευση της έκθεση της ADP ήταν αρκετή για να θορυβήσει τους επενδυτικούς και επιχειρηματικούς κύκλους, δείχνοντας ότι η αμερικανική οικονομία δέχεται πιέσεις.
Τα shutdown δεν είναι κάτι καινούργιο για τις ΗΠΑ – από το 1976 έχουν σημειωθεί 20, συνήθως σύντομης διάρκειας. Ωστόσο, αυτή τη φορά το πολιτικό τοπίο είναι ιδιαίτερα τεταμένο. Η πολωμένη Ουάσινγκτον και η αμφισβήτηση των θεσμών – με τον Ντόναλντ Τραμπ να στοχοποιεί ακόμα και την Ομοσπονδιακή Τράπεζα και τις στατιστικές υπηρεσίες – εντείνουν την αβεβαιότητα. Ακόμη, οι χθεσινές (1/10) δηλώσεις του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος έριξε την ευθύνη για το «λουκέτο» στους Δημοκρατικούς και προανήγγειλε απολύσεις, μόνο ανακουφιστικές δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν.
Στο άνοιγμα της Wall Street την Τετάρτη (1/10), τα futures των αμερικανικών δεικτών έδειξαν ελαφριά πτώση, ενώ στην Ευρώπη επικρατούσε μεγαλύτερη νευρικότητα, με τις αγορές, ωστόσο, να κλείνουν τελικά στα «πράσινα». Στην Ασία, το τοπίο ήταν μεικτό: ο Nikkei υποχώρησε κατά 0,8%, αλλά Χονγκ Κονγκ, Σανγκάη και Σεούλ κατέγραψαν κέρδη.
Το κλίμα φυγής προς τα «ασφαλή καταφύγια» είναι εμφανές στην αγορά πολύτιμων μετάλλων, με τον χρυσό να σκαρφαλώνει σε νέο ρεκόρ άνω των 3.900 δολαρίων ανά ουγγιά (σημειώνοντας νέο ρεκόρ), και τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για πιθανή διάσπαση του ορίου των 4.000 δολαρίων.
Ράλι με διάρκεια αλλά και προειδοποιητικά σημάδια
Το 2025 έχει εξελιχθεί σε χρονιά ιστορικών επιδόσεων για τα χρηματιστήρια. Ο Dow Jones έκλεισε σε νέο υψηλό όλων των εποχών με άνοδο 5,2% στο τελευταίο τρίμηνο, ο S&P 500 έχει φτάσει ήδη σε 28 νέα ρεκόρ φέτος (+14%) και ο Nasdaq καταγράφει άνοδο 17%.
Η αισιοδοξία βασίζεται στη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, στη σταθερή πορεία των εταιρικών κερδών και σε φορολογικά μέτρα που ευνοούν τις επιχειρήσεις. Ακόμη και οι μικρές επιχειρήσεις – μέσω του δείκτη Russell 2000 – πέτυχαν το πρώτο νέο υψηλό από το 2021.
Ωστόσο, η ασταμάτητη άνοδος έχει αρχίσει να προκαλεί ανησυχίες για πιθανή υπερβολική αποτίμηση και το ενδεχόμενο απότομης διόρθωσης. Κάποιοι συγκρίνουν την τρέχουσα κατάσταση με τη φούσκα των dot.com, ενώ άλλοι κάνουν αναφορές ακόμα και στη χρηματιστηριακή κρίση του 1929 (κραχ).
Τα σημάδια είναι εμφανή:
- Μικροεπενδυτές και μετοχές-meme: Η Opendoor Technologies έχει αυξηθεί κατά 398% μέσα στο έτος, φτάνοντας να αντιπροσωπεύει έως και το 13% του ημερήσιου όγκου συναλλαγών στη Wall Street.
- Η επιστροφή των SPACs: Πάνω από 90 εταιρείες ειδικού σκοπού συγκέντρωσαν 20 δισ. δολάρια – επίπεδα που παραπέμπουν στο 2021.
- Εκρηκτικές αποδόσεις IPOs: Οι νέες εισαγωγές στο χρηματιστήριο ενισχύονται κατά 34% στην πρώτη μέρα διαπραγμάτευσης – το υψηλότερο ποσοστό από το 2000.
- Η «φούσκα» της τεχνητής νοημοσύνης: Οι επτά γίγαντες της τεχνολογίας – Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia και Tesla – καλύπτουν πλέον το 37% της συνολικής κεφαλαιοποίησης του S&P 500, καταρρίπτοντας κάθε προηγούμενο ρεκόρ και προκαλώντας προβληματισμό.
Ομόλογα, επιτόκια και πίεση στο δολάριο
Οι αποδόσεις των 10ετών αμερικανικών ομολόγων υποχώρησαν στο 4,15%, καθώς η αγορά αποτιμά σχεδόν βεβαιότητα (96%) για μείωση επιτοκίων τον Οκτώβριο και πιθανότητα 74% για νέα μείωση τον Δεκέμβριο. Παρόλα αυτά, ένα shutdown που διαρκεί πάνω από δύο εβδομάδες θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους δανεισμού για το κράτος.
Το δολάριο, εν τω μεταξύ, διανύει τέταρτη διαδοχική ημέρα αποδυνάμωσης, και η πίεση ενδέχεται να ενταθεί αν το κλείσιμο της κυβέρνησης συνεχιστεί.
Παρόλο που τα θεμέλια της αγοράς δεν είναι αδύναμα – η αμερικανική οικονομία παραμένει σταθερή και η απειλή μιας ύφεσης λόγω δασμών φαίνεται να απομακρύνεται – οι αβεβαιότητες πολλαπλασιάζονται. Μια μακρά περίοδος πολιτικής αστάθειας και διατάραξης της θεσμικής αξιοπιστίας θα μπορούσε να βάλει φρένο στο ράλι. Και με τις αποτιμήσεις ήδη σε ιστορικά υψηλά, το ρίσκο μιας έντονης διόρθωσης δεν μπορεί να αγνοηθεί.
