Σύμφωνα με την Έκθεση, η Ελλάδα και η Κύπρος αντιμετωπίζουν δυσανάλογο αριθμό αφίξεων κατά το τελευταίο έτος, ενώ η Ισπανία και η Ιταλία βρίσκονται υπό αντίστοιχη πίεση, κυρίως λόγω των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης στη θάλασσα. Αυτή η κατάσταση καθιστά τα τέσσερα κράτη μέλη επιλέξιμα για πρόσβαση στη Δεξαμενή Αλληλεγγύης, το νέο εργαλείο της ΕΕ που αποσκοπεί στην υποστήριξη των κρατών μελών που βρίσκονται υπό μεταναστευτική πίεση.
Στην ίδια ανακοίνωση, η Επιτροπή γνωστοποίησε ότι θα προκηρύξει διαγωνισμό ύψους 250 εκατομμυρίων ευρώ για την προμήθεια συστημάτων drone και αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής επιτήρησης των συνόρων.
Δεξαμενή Αλληλεγγύης και χρηματοδότηση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία της πρώτης Δεξαμενής Αλληλεγγύης, με στόχο την υποστήριξη των κρατών μελών σε κρίση, μέσω ποικίλων μέτρων, όπως μετεγκατάσταση αιτούντων άσυλο, οικονομική στήριξη ή συνδυασμό αυτών. Το Συμβούλιο της ΕΕ θα καθορίσει το μέγεθος της δεξαμενής και τη συνεισφορά κάθε κράτους μέλους, ώστε να εξασφαλιστεί δίκαιη κατανομή των βαρών. Μετά την έγκριση της πρότασης, οι συνεισφορές των κρατών μελών θα είναι δημόσιες και νομικά δεσμευτικές.
Το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο προβλέπει ότι τα κράτη μέλη δεν θα υποχρεούνται να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις τους απέναντι σε κράτος υπό πίεση, εάν η Επιτροπή διαπιστώσει σοβαρές συστημικές ελλείψεις στο σύστημα διαχείρισης ασύλου του τελευταίου. Η κατάσταση θα επανεξετάζεται δύο φορές το 2026, τον Ιούλιο και τον Οκτώβριο, για να διασφαλιστεί η ισορροπία μεταξύ αλληλεγγύης και ευθύνης.
Ενίσχυση της επιτήρησης των συνόρων
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή γνωστοποίησε ότι θα προκηρύξει διαγωνισμό ύψους 250 εκατομμυρίων ευρώ για την προμήθεια συστημάτων drone και μέσων αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Η κίνηση αυτή εντάσσεται στην προσπάθεια ενίσχυσης της ευρωπαϊκής επιτήρησης των συνόρων, ειδικά στις χώρες της Μεσογείου που δέχονται αυξημένες μεταναστευτικές ροές.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία της ΕΕ έρχεται σε μια περίοδο που η Μεσόγειος γίνεται σημείο έντονης μεταναστευτικής πίεσης, καθώς τα κράτη μέλη καλούνται να συνδυάσουν την υποστήριξη στους πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο με τη διασφάλιση της εθνικής ασφάλειας και της διαχείρισης των συνόρων.
Με την εφαρμογή του νέου Συμφώνου και τη λειτουργία της Δεξαμενής Αλληλεγγύης, η ΕΕ επιδιώκει να δημιουργήσει ένα σύστημα που να συνδυάζει την αλληλεγγύη με τη λογοδοσία, εξασφαλίζοντας ότι οι χώρες υπό πίεση λαμβάνουν υποστήριξη, χωρίς να διακινδυνεύεται η λειτουργία των εθνικών συστημάτων ασύλου.
