Τα κόμματα αυτά παρουσιάζονται ως η τελευταία γραμμή άμυνας, υποστηρίζει το Politico, προωθώντας ένα αφήγημα με άρωμα Ηνωμένων Πολιτειών, όμοιο με εκείνο που πρωτοπαρουσιάστηκε από το Fox News, όπου επί χρόνια οι παρουσιαστές καταγγέλλουν έναν υποτιθέμενο «πόλεμο κατά των Χριστουγέννων».
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει μάλιστα ισχυριστεί ότι «έφερε πίσω» την ευχή «Καλά Χριστούγεννα» στις ΗΠΑ, παρουσιάζοντάς τη ως μία αντίσταση απέναντι στην πολιτική ορθότητα.
Έτσι, λοιπόν, τα ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα, που συνήθως επικεντρώνονται στη μετανάστευση ή σε ζητήματα νόμου και τάξης, υιοθέτησαν αντίστοιχη ρητορική, μετατρέποντας τα Χριστούγεννα στο νέο πεδίο σύγκρουσης ενός ευρύτερου πολιτισμικού πολέμου.
Μελόνι: «Πώς μπορεί η κουλτούρα μου να σε προσβάλλει;»
Κορυφαίο παράδειγμα, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία έχει θέσει την υπεράσπιση των χριστουγεννιάτικων παραδόσεων στο επίκεντρο της πολιτικής της ατζέντας. Παρουσιάζει την γιορτή ως μέρος της απειλούμενης κληρονομιάς του έθνους, αντιτιθέμενη σε αυτό που αποκαλεί ως «ιδεολογικές» προσπάθειες αποδυνάμωσής της.
«Πώς μπορεί η κουλτούρα μου να σε προσβάλλει;» έχει ρωτήσει η Μελόνι στο παρελθόν, υπερασπιζόμενη τις φάτνες σε δημόσιους χώρους. Έχει υποστηρίξει ότι τα παιδιά πρέπει να μάθουν τις αξίες της Γέννησης – αντί να συνδέουν απλώς τα Χριστούγεννα με φαγητό και δώρα – και έχει απορρίψει την ιδέα ότι οι μακροχρόνιες παραδόσεις πρέπει να αλλάξουν.
Φέτος, ανακοίνωσε ότι θα απείχε από το αλκοόλ μέχρι τα Χριστούγεννα, παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως ασκούμενη της πνευματικότητας και της παράδοσης.
Γαλλία, Ισπανία και Γερμανία ακολουθούν
Αντίστοιχα, ο Εθνικός Συναγερμός της Γαλλίας και το Vox της Ισπανίας έχουν επίσης αντιταχθεί στις κοσμικές ή «woke» προσπάθειες αντικατάστασης των θρησκευτικών εικόνων με ουδέτερη γλώσσα και έχουν υποστηρίξει τις φάτνες στα δημαρχεία. Στη Γερμανία, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) έχει προειδοποιήσει ότι οι χριστουγεννιάτικες αγορές χάνουν τον «γερμανικό χαρακτήρα» τους, με τον ισχυρισμό ότι εκτοπίζονται τα χριστιανικά έθιμα από μουσουλμανικές παραδόσεις.
Από την υπεράσπιση της πίστης στο θέαμα
Όπως παρατηρεί το Politico, το κόμμα της Μελόνι, «Αδερφοί Ιταλίας», έχει μετατρέψει το μήνυμα σε θέαμα.
Κάθε Δεκέμβριο διοργανώνει ένα φεστιβάλ με χριστουγεννιάτικο θέμα – με Άγιο Βασίλη, παγοδρόμιο και ένα τεράστιο δέντρο φωτισμένο στα χρώματα της ιταλικής σημαίας.
Ουσιαστικά πρόκειται για την εκδήλωση «Atreyu» (από τον ήρωα της ταινίας «Η Ατέλειωτη Ιστορία»), η οποία μέχρι τώρα γινόταν καλοκαίρι και δεν διαφημιζόταν τόσο. Πλέον, όμως, φιλοξενείται στο επιβλητικό Καστέλ Σαντ’ Άντζελο, προσελκύοντας οικογένειες, τουρίστες και πλήθος επισκέπτες. Μάλιστα, τη φετινή εκδήλωση προμόταρε το κόμμα της Μελόνι και μέσω μηνύματος στο WhatsApp, στο οποίο τη χαρακτήρισαν ως «μια επιτυχία χωρίς προηγούμενο», με «αριθμούς-ρεκόρ και μια κοινότητα που μεγαλώνει χρόνο με τον χρόνο, αποδεικνύοντας πώς έχει γίνει δυνατή, όπως η Ιταλία».
Ο Ντάνιελ, ένας 26χρονος τουρίστας από τη Μαγιόρκα, ο οποίος αρνήθηκε στο Politico να γράψει το επώνυμό του επειδή δεν ήθελε να συνδεθεί με μια ακροδεξιά πολιτική εκδήλωση, είπε ότι αυτός και ένας φίλος του μπήκαν μέσα αφού εντόπισαν τα φώτα και τη μουσική. «Τότε συνειδητοποιήσαμε ότι επρόκειτο για πολιτική», είπε γελώντας.
Ο Χριστιανισμός ως πολιτιστική παρακαταθήκη, αλλά και πολιτικό «όπλο»
Για τα στελέχη του κόμματος, ο συμβολισμός είναι ξεκάθαρος. «Για εμάς, οι παραδόσεις αντιπροσωπεύουν τις ρίζες μας, το ποιοι είμαστε και την ιστορία που μας διαμόρφωσε», λέει η βουλευτής των «Αδελφών της Ιταλίας», Μάρτα Σκιφόνε. «Αυτές οι ρίζες πρέπει να γιορτάζονται και να προστατεύονται», προσθέτει.
Αυτό το μήνυμα βρίσκει απήχηση και στους νεότερους υποστηρικτές. Ο Αλεσάντρο Μερίγκι, φοιτητής και ηγέτης της Azione Universitaria, της νεολαίας του κόμματος, δήλωσε ότι η Ιταλία βασίζεται σε συγκεκριμένες αξίες που οι νεοφερμένοι πρέπει να σέβονται. «Σε μια χώρα όπως η Ιταλία, δεν μπορείς να ζητήσεις από τα σχολεία να αφαιρέσουν τον σταυρό», σχολίασε, γιατί «αντιπροσωπεύει τις αξίες μας».
Ωστόσο, όπως διαπιστώνει το Politico, η θρησκεία μοιάζει συχνά δευτερεύουσα. Πολλοί από τους πολιτικούς που ηγούνται αυτής της ρητορικής δεν είναι ιδιαίτερα θρησκευόμενοι, ενώ μόνο μια μειοψηφία των ψηφοφόρων τους είναι ενεργοί χριστιανοί. Αυτό που έχει σημασία είναι ο Χριστιανισμός ως πολιτισμικός κώδικας, ως ένα σύμβολο, δηλαδή, που χαράσσει τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο «εμείς» και το «εκείνοι».
«Δεν ντρεπόμαστε να πούμε “Καλά Χριστούγεννα”»
«Στις δεκαετίες του 1980 και του 1990, η ριζοσπαστική δεξιά κράτησε σε μεγάλο βαθμό αποστάσεις από την εκκλησία», δήλωσε ο Ντάνιελε Αλμπερτάτζι, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Surrey, ο οποίος ερευνά τον λαϊκισμό. «Αυτό άλλαξε μεταξύ 2010-15, μετά τις ισλαμικές τρομοκρατικές επιθέσεις στην Ευρώπη, οι οποίες παρουσιάστηκαν ως σύγκρουση πολιτισμών. Ο Χριστιανισμός έγινε πολιτιστικός δείκτης, ένας τρόπος να παρουσιάζονται ως υπερασπιστές της παραδοσιακής οικογένειας, της παράδοσης και της ταυτότητας».
Η διοργάνωση ενός χριστουγεννιάτικου φεστιβάλ είναι μια «πολύ έξυπνη» κίνηση από το κόμμα της Μελόνι, τονίζει. «Προσπαθούν να αντιστρέψουν το στίγμα του παρελθόντος τους – στην άκρα δεξιά – μετατρέποντάς τους σε ένα σύγχρονο συντηρητικό κόμμα, και αυτό είναι μέρος της επανασυσκευασίας».
Αυτή η στρατηγική ενισχύεται ακόμη περισσότερο από την άβολη στάση της Αριστεράς να διαχειριστεί τη θρησκεία στη δημόσια ζωή. Προοδευτικά κόμματα και θεσμοί, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ, προσπάθησαν να δώσουν έμφαση στην συμπερίληψη χρησιμοποιώντας πιο ουδέτερη γλώσσα, κάτι που η άκρα Δεξιά παρουσιάζει ως πολιτισμική αυταπάρνηση.
Χαρακτηριστικό είναι ότι στην Ιταλία, φέτος, η «Λέγκα» και οι «Αδελφοί της Ιταλίας» επιτέθηκαν σε σχολεία που αφαίρεσαν θρησκευτικές αναφορές από χριστουγεννιάτικα τραγούδια. Στη Γένοβα, δεξιά κόμματα κατηγόρησαν τη δήμαρχο ότι έδωσε «χαστούκι στην παράδοση», επειδή δεν τοποθέτησε φάτνη στο γραφείο της.
«Δεν ντρεπόμαστε να πούμε "Καλά Χριστούγεννα"», δήλωσε από το φεστιβάλ ο γερουσιαστής Λούτσιο Μαλάν. «Σέβομαι τη θρησκευτική ελευθερία και γνωρίζω ότι δεν είναι όλοι χριστιανοί. Αλλά τα Χριστούγεννα είναι η γιορτή που αγγίζει περισσότερο τον κόσμο. Ας μην ξεχνάμε την προέλευσή τους».
Η ειρωνεία, όπως επισημαίνουν οι επικριτές, είναι ότι πολλές χριστουγεννιάτικες παραδόσεις είναι σχετικά πρόσφατες και διαμορφώθηκαν εξίσου από το εμπόριο όσο και από τη θρησκεία. Παρόλα αυτά, τα Χριστούγεννα παραμένουν πολιτικά ισχυρά ακριβώς επειδή είναι φορτισμένα συναισθηματικά, δεμένα με οικογενειακά τελετουργικά, παιδικές μνήμες και τοπική ταυτότητα.
