Για χρόνια, ο Πάουελ επέλεγε τη σιωπή, ακόμη κι όταν ο Τραμπ τον στοχοποιούσε με προσβολές και απειλές αποπομπής, επισημαίνεται σε ανάλυση του CNN. Η στρατηγική του ήταν ξεκάθαρη: ουδετερότητα. Επέμενε ότι μοναδική του αποστολή είναι η διατήρηση της ανεξαρτησίας της Fed και η εκπλήρωση της εντολής της για μέγιστη απασχόληση και χαμηλό πληθωρισμό. Όλα τα υπόλοιπα, έλεγε, ήταν «θόρυβος».
Όμως αυτή τη φορά, ο Τραμπ τον ανάγκασε να αντιδράσει, όταν το υπουργείο Δικαιοσύνης τού επέδωσε κλητεύσεις στο πλαίσιο ποινικής έρευνας. Και ο Πάουελ δεν απάντησε υπερασπιζόμενος τον εαυτό του, αλλά τη Fed – και, όπως υποστήριξε, την ίδια την αμερικανική οικονομία.
«Πολιτική πίεση και εκφοβισμός»
Σε ένα σύντομο αλλά ιδιαίτερα αιχμηρό βίντεο δύο λεπτών την Κυριακή, ο Πάουελ χαρακτήρισε τις κινήσεις της κυβέρνησης Τραμπ ως απειλή για τα εισοδήματα και τη σταθερότητα των Αμερικανών πολιτών.
«Η απειλή ποινικών διώξεων αποτελεί συνέπεια του γεγονότος ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα θέτει τα επιτόκια βάσει της καλύτερης εκτίμησής της για το δημόσιο συμφέρον και όχι σύμφωνα με τις προτιμήσεις του προέδρου», δήλωσε. «Το διακύβευμα είναι αν η Fed θα συνεχίσει να χαράσσει νομισματική πολιτική βάσει δεδομένων και οικονομικών συνθηκών ή αν αυτή θα καθοδηγείται από πολιτική πίεση και εκφοβισμό».
Ήταν η πρώτη φορά που ο Πάουελ μίλησε τόσο ανοιχτά εναντίον της κυβέρνησης Τραμπ, κάτι που υπογραμμίζει πόσο σοβαρά αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο. Για τον ίδιο, η ανεξαρτησία της Fed δεν είναι απλώς θεσμική αρχή, αλλά βασική προϋπόθεση για να λειτουργεί η οικονομία προς όφελος των αμερικανικών νοικοκυριών.
Γιατί η ανεξαρτησία της Fed είναι «κόκκινη γραμμή»
Οικονομολόγοι, ακαδημαϊκοί και πρώην αξιωματούχοι της Fed συμφωνούν ότι η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας αποτελεί θεμέλιο της οικονομικής σταθερότητας. Επιτρέπει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να λαμβάνουν δύσκολες αποφάσεις –όπως αυξήσεις ή μειώσεις επιτοκίων– με βάση την οικονομική πραγματικότητα και όχι τις εκλογικές σκοπιμότητες.
Ένας πρόεδρος μπορεί να επιθυμεί χαμηλότερα επιτόκια για να ενισχύσει την ανάπτυξη και το χρηματιστήριο. Ωστόσο, μια τέτοια πολιτική ενδέχεται να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτο πληθωρισμό, πλήττοντας τελικά τους πολίτες.
Ο Πάουελ έχει υπερασπιστεί επανειλημμένα αυτή την αρχή, αποφεύγοντας προσωπικές αντιπαραθέσεις. Ακόμη και τον Ιούλιο, όταν ρωτήθηκε για τις επιθέσεις του Τραμπ, περιορίστηκε σε μια γενική υπεράσπιση της ανεξαρτησίας της Fed, επισημαίνοντας ότι χωρίς αυτήν θα υπήρχε ισχυρός πειρασμός να χρησιμοποιούνται τα επιτόκια για πολιτικούς σκοπούς, ακόμη και για να επηρεάζονται εκλογές.
Οι συνέπειες και το πολιτικό ρίσκο για τον Τραμπ
Η στάση Τραμπ ενδέχεται τελικά να αποδειχθεί μπούμερανγκ. Αναλυτές εκτιμούν ότι, για να αποφύγει την εντύπωση πολιτικής χειραγώγησης, η Fed θα μπορούσε να καθυστερήσει περαιτέρω μειώσεις επιτοκίων. Επιπλέον, ο Πάουελ εμφανίζεται πιο αποφασισμένος από ποτέ να παραμείνει στο Διοικητικό Συμβούλιο και μετά τη λήξη της θητείας του ως προέδρου τον Μάιο, καθώς η θητεία του ως μέλος του Δ.Σ. λήγει το 2028.
Την ίδια στιγμή, η ποινική έρευνα προκαλεί αμηχανία ακόμη και σε Ρεπουμπλικανούς στο Κογκρέσο, ενώ νομικοί εκτιμούν ότι η απόδειξη κατηγοριών περί ψευδούς κατάθεσης θα είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Για τον Πάουελ, το διακύβευμα είναι ξεκάθαρο: αν χαθεί η ανεξαρτησία της Fed, το τίμημα δεν θα είναι πολιτικό, αλλά οικονομικό – και θα το πληρώσουν οι ΗΠΑ συνολικά.
