Το ζήτημα έχει προκαλέσει αναταράξεις στο κόμμα, το οποίο μέχρι πρότινος κατηγορούσε τους πολιτικούς του αντιπάλους για διαφθορά και παλαιοκομματικές πρακτικές. Ωστόσο, οι πρακτικές αυτές που δεν ευθυγραμμίζονται με τα πρότυπα μιας προηγμένης δημοκρατίας φαίνεται πλέον να αποδίδονται και στην ίδια την AfD, με ορισμένες περιπτώσεις να προβληματίζουν.
Το σκάνδαλο δημιουργεί ζημιά σε έναν υποψήφιο πρωθυπουργό
Η συγκυρία είναι ιδιαιτέρως δυσμενής για το κόμμα, καθώς εντός του έτους διεξάγονται πέντε κρατιδιακές εκλογές. Στη Σαξονία-Άνχαλτ η τοπική οργάνωση της AfD διεκδικεί με αξιώσεις την πρωτιά, βρίσκεται όμως ταυτόχρονα στο επίκεντρο της σκανδαλολογίας.
Στο επίκεντρο της υπόθεσης βρίσκεται ο Ούλριχ Ζίγκμουντ, ο οποίος διεκδικεί την πρωθυπουργία στο μικρό κρατίδιο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας το ερχόμενο φθινόπωρο. Έχει γίνει γνωστό ότι ο Ζίγκμουντ είχε φροντίσει να διοριστεί ο πατέρας του σε θέση διευθυντή γραφείου βουλευτή στο Βερολίνο, με αποδοχές που κατά περιόδους έφθαναν τα 7.700 ευρώ μηνιαίως. Ο ίδιος δεν διαψεύδει το γεγονός. Υποστηρίζει ωστόσο ότι το κόμμα αντιμετωπίζει γενικότερο πρόβλημα εξεύρεσης κατάλληλου προσωπικού. Παρόμοια επιχειρήματα έχουν διατυπωθεί και στο παρελθόν από στελέχη της AfD, τα οποία επικαλούνται είτε τη σχετική «νεότητα» του κόμματος είτε τον φόβο διείσδυσης πρακτόρων της Υπηρεσίας Προστασίας του Συντάγματος. Σημειώνεται ότι η AfD θεωρεί αδικαιολόγητη την παρακολούθησή της από τη συγκεκριμένη υπηρεσία, καταγγέλλοντας αβάσιμη στοχοποίησή της.
Το παράδοξο είναι ότι αυξημένο μιντιακό ενδιαφέρον στην υπόθεση των ρουσφετιών δεν προκλήθηκε από εξωτερική πολιτική αντιπαράθεση, αλλά από εσωκομματικές συγκρούσεις. Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε στην ανάδειξη της υπόθεσης ο βουλευτής στην ομοσπονδιακή Βουλή Γιαν Βέντσελ Σμιτ, πρώην γενικός γραμματέας, τον οποίο μερίδα στελεχών επιδιώκει να απομακρύνει από το κόμμα, για λόγους εσωτερικών διαφορών. Εκείνος φαίνεται, με στόχο την… εκδίκηση, όπως εκτιμούν γερμανικά μέσα, να «κάρφωσε» ομοϊδεάτες του – μεταξύ των οποίων και τον Ζίγκμουντ – για τις πελατειακές πρακτικές που ακολουθούν. Ο ίδιος έχει πάντως κατηγορηθεί για την πρόσληψη συνεργατών στη Βουλή, δήθεν ως μετακλητών υπαλλήλων, οι οποίοι, σύμφωνα με καταγγελίες, εργάζονταν στην πραγματικότητα για ιδιωτικές του εταιρείες.
Επαναλαμβανόμενη πρακτική η πρόσληψη συγγενών
Παράλληλα, σοβαρές καταγγελίες και ενδείξεις παρατυπιών καταγράφονται επίσης στις οργανώσεις των κρατιδίων Σαξονίας, Κάτω Σαξονίας, Ρηνανίας-Παλατινάτου και Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας. Σημειώνεται ακόμη ότι οι υποθέσεις αυτές δεν είναι παράνομες. Εγείρουν όμως ερωτήματα για τη διαχείριση δημόσιων πόρων, καθώς διατυπώνονται υπόνοιες για σπατάλη χρημάτων των φορολογουμένων σε πρόσωπα που είτε δεν πληρούν τα απαιτούμενα προσόντα είτε δεν παρέχουν ουσιαστικό έργο. Οι αποκαλύψεις δεν περιορίζονται σε μεμονωμένα περιστατικά. Αντιθέτως, φαίνεται να αναδεικνύουν ένα ευρύτερο μοτίβο, καθώς η τοποθέτηση συγγενών πολιτευτών σε θέσεις μέσω κομματικών διασυνδέσεων παρουσιάζεται ως επαναλαμβανόμενη πρακτική.
Οι πιο ευτράπελες περιπτώσεις
Μεταξύ των πιο χαρακτηριστικών περιπτώσεων συγκαταλέγεται εκείνη του Τομπίας Ράους, κοινοβουλευτικού εκπροσώπου στην τοπική Βουλή της Σαξονίας-Άνχαλτ, ο οποίος φέρεται να εξασφάλισε θέσεις εργασίας για τα τρία αδέλφια στο γραφείο βουλευτή στην Ομοσπονδιακή Βουλή. Η εν λόγω βουλευτής, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες που μεταδόθηκαν από τον Spiegel, διόρισε με τη σειρά της την κόρη της σε γραφείο βουλευτή σε κρατίδιο. Σε άλλη περίπτωση, στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, φέρεται να απασχολείται ως συνεργάτιδα τοπικού βουλευτή γυναίκα ηλικίας 80 ετών, για την οποία εκφράζονται αμφιβολίες αν πράγματι εργάζεται.
Το αφήγημα περί καθαρότητας πήγε… περίπατο
Το φαινόμενο της πελατειακής στελέχωσης δεν αποτελεί, βεβαίως, γερμανική πρωτοτυπία ούτε περιορίζεται στην AfD. Έχει καταγραφεί και σε άλλα κόμματα του πολιτικού συστήματος στο παρελθόν. Στην προκειμένη όμως περίπτωση πρόκειται για ένα κόμμα που οικοδόμησε την πολιτική του ταυτότητα στο αφήγημα του δήθεν «άφθαρτου» κινήματος και στη ρητορική κατά της διαφθοράς. Ωστόσο, η έκταση των φαινομένων στην AfD φέρεται να είναι μεγαλύτερη από αντίστοιχες περιπτώσεις στο παρελθόν.
Παράλληλα, διατυπώνονται αιτήματα για σύγκληση έκτακτου κομματικού συνεδρίου, ενώ ο επικεφαλής της σκληρής ακροδεξιάς πτέρυγας, Μπγιορν Χέκε – για τον οποίο γερμανικό δικαστήριο έχει κρίνει ότι μπορεί νομίμως να χαρακτηριστεί «φασίστας» – ζητά επίσης «κάθαρση». Η υπόθεση έχει προκαλέσει αμηχανία στην ηγεσία της AfD, η οποία επιχειρεί να περιορίσει τις πολιτικές επιπτώσεις.
Πώς μπορεί να περιοριστεί η ακροδεξιά;
Παρά ταύτα, οι περισσότερες εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι το σκάνδαλο δύσκολα θα επηρεάσει καθοριστικά τις επικείμενες κρατιδιακές εκλογές, καθώς το εκλογικό ακροατήριο του κόμματος εμφανίζεται ιδιαίτερα συσπειρωμένο, παρά τις εσωκομματικές εντάσεις που έχουν προκύψει το τελευταίο διάστημα. Ορισμένοι αναλυτές, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι, δεδομένης της αποτυχίας αντιμετώπισης της ακροδεξιάς είτε μέσω επίκλησης δημοκρατικών αξιών είτε μέσω πολιτικού αποκλεισμού, η ανάδειξη φαινομένων διαφθοράς ενδέχεται να αποδειχθεί πιο αποτελεσματική στην αποδυνάμωσή της. Άλλωστε, ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα έχουν στο παρελθόν υποστεί σοβαρά πλήγματα εξαιτίας σκανδάλων – ακόμη κι αν σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στην Αυστρία με το FPÖ, κατόρθωσαν να επανέλθουν δυναμικά.
