Η πρωτοβουλία αποτελεί βασικό εργαλείο της νέας ευρωπαϊκής Industrial Maritime Strategy και φιλοδοξεί να φέρει στην ίδια αλυσίδα ναυπηγεία, κατασκευαστές ναυτιλιακού εξοπλισμού και τεχνολογίας, πλοιοκτήτες, λιμένες, επενδυτές, ερευνητικούς φορείς και δημόσιες αρχές.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται κυρίως στο γεγονός ότι η EMA δεν περιορίζεται στη δημιουργία ενός ακόμη θεσμικού forum, αλλά καλείται να εντοπίσει αγορές στις οποίες μπορεί να αυξηθεί η ευρωπαϊκή παραγωγή και να δημιουργήσει ένα pipeline συγκεκριμένων στρατηγικών επενδυτικών projects.
Στο πεδίο της EMA εντάσσεται σχεδόν ολόκληρη η θαλάσσια βιομηχανική αλυσίδα και συγκεκριμένα η κατασκευή, επισκευή, συντήρηση και μετασκευή πλοίων, ενεργειακά και περιβαλλοντικά retrofits, ανακύκλωση, πλωτές εγκαταστάσεις και εξειδικευμένα σκάφη, αλλά και παραγωγή εξοπλισμού και τεχνολογιών για τη ναυτιλία, τους λιμένες και την ευρύτερη γαλάζια οικονομία.
Πίσω από την πρωτοβουλία βρίσκεται η αυξανόμενη ανησυχία για τη μεταφορά μεγάλου μέρους της παγκόσμιας ναυπηγικής παραγωγής προς την Ασία και κυρίως την Κίνα και τη Νότια Κορέα. Η Ευρώπη εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική τεχνογνωσία και ισχυρή παρουσία στον ναυτιλιακό εξοπλισμό και σε πλοία υψηλής προστιθέμενης αξίας, έχει όμως περιορισμένη παρουσία στη μαζική κατασκευή μεγάλων εμπορικών πλοίων.
Οι Βρυξέλλες δεν δείχνουν να επιδιώκουν μια μετωπική αναμέτρηση με τα ασιατικά ναυπηγεία σε ολόκληρη την αγορά. Η στρατηγική επικεντρώνεται στην επιλογή συγκεκριμένων lead markets, στις οποίες η Ευρώπη διαθέτει τεχνολογικά πλεονεκτήματα ή η διατήρηση ευρωπαϊκής παραγωγικής δυνατότητας θεωρείται στρατηγικής σημασίας.
Εδώ βρίσκεται και το οικονομικό ενδιαφέρον της EMA. Η Συμμαχία θα καταγράφει τις ανάγκες της αγοράς, θα εντοπίζει τα εμπόδια για νέες επενδύσεις και θα επιχειρεί να συνδέει τη ζήτηση από πλοιοκτήτες, λιμένες και δημόσιους φορείς με την παραγωγική δυνατότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Παράλληλα θα υποστηρίζει την ΕΕ και τα κράτη-μέλη στον συντονισμό επενδυτικών προτεραιοτήτων και συμπληρωματικών κινήτρων.
Η νέα στρατηγική συνοδεύεται από την πρωτοβουλία «Shipyards of the Future», με έμφαση στην αυτοματοποίηση, τη ρομποτική, την τεχνητή νοημοσύνη και την ψηφιοποίηση των ναυπηγικών διαδικασιών. Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης η καλύτερη αξιοποίηση των export credits, η συγκέντρωση ευρωπαϊκών δημόσιων παραγγελιών και η εισαγωγή κριτηρίων στις δημόσιες προμήθειες που δεν θα περιορίζονται αποκλειστικά στη χαμηλότερη τιμή.
Η οικονομική πολιτική συναντά πλέον και την ασφάλεια. Η Κομισιόν θεωρεί ότι η διατήρηση επαρκούς εμπορικής ναυπηγικής βάσης είναι απαραίτητη και για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, καθώς σημαντικό μέρος των τεχνολογιών, των προμηθευτών και των παραγωγικών υποδομών είναι κοινό ή διπλής χρήσης.
Για την Ελλάδα η εξέλιξη δημιουργεί ένα διαφορετικό πεδίο ευκαιριών. Η δυνατότητα δεν βρίσκεται τόσο στην προσπάθεια ανταγωνισμού της Κίνας στην κατασκευή VLCC ή μεγάλων containerships, όσο στις επισκευές και μετασκευές, στα πράσινα retrofits, στον ναυτιλιακό εξοπλισμό, στις ψηφιακές εφαρμογές, στα εξειδικευμένα και αμυντικά πλοία και στην ανανέωση του ακτοπλοϊκού στόλου.
Υπάρχει όμως και ένα ελληνικό πλεονέκτημα που αποκτά ιδιαίτερη αξία στη λογική της EMA, η εγγύτητα μιας αναπτυσσόμενης ναυπηγικής και επισκευαστικής βάσης με έναν από τους μεγαλύτερους εμπορικούς στόλους παγκοσμίως.
Η σύνδεση της ελληνόκτητης ναυτιλίας με τα ελληνικά ναυπηγεία, τους κατασκευαστές ναυτιλιακού εξοπλισμού, τις τεχνολογικές επιχειρήσεις και τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία θα μπορούσε να δημιουργήσει επενδυτικά projects με σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα.
Το κρίσιμο ερώτημα επομένως δεν είναι απλώς εάν η Ελλάδα θα συμμετάσχει στη νέα ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, αλλά με ποια συγκεκριμένα επενδυτικά σχέδια θα επιχειρήσει να τοποθετηθεί στο νέο ευρωπαϊκό ναυπηγικό οικοσύστημα.
