Παρότι η διαδικασία είναι δύσκολη, με υψηλά επίπεδα δυσπιστίας και από τις δύο πλευρές, μεσολαβητές που γνωρίζουν τις συνομιλίες λένε ότι οι δύο αντίπαλοι εξετάζουν ιδέες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πιθανούς συμβιβασμούς γύρω από βασικά ζητήματα, όπως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Τι να συμπεράνει όμως κανείς από όλες τις απειλές και τις αρνήσεις συμμετοχής από την πλευρά του Ιράν; Κάποια από αυτά πιθανόν αποτελούν συνηθισμένη διαπραγματευτική τακτική για την απόκτηση πλεονεκτήματος. Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση της Wall Street Journal, έχουν βαθύτερες ρίζες.

Οι δημοσιογράφοι του αμερικανικού μέσου ερεύνησαν τη νέα ηγεσία του Ιράν, τις προτεραιότητές της και τις μεθόδους της. Ακολουθεί μια σύνοψη των ευρημάτων τους:

Τα νέα αφεντικά

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο με την ελπίδα ότι η εξόντωση κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων—ξεκινώντας από τον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ—θα έφερνε στην εξουσία ηγέτες πιο πρόθυμους να προσαρμοστούν στα συμφέροντα της Αμερικής και του Ισραήλ. Αντί γι’ αυτό, το κενό καλύπτεται από νέους, πιο ριζοσπαστικούς ηγέτες που δείχνουν ελάχιστο ενδιαφέρον για πολιτικούς συμβιβασμούς, είτε στο εσωτερικό είτε στο εξωτερικό. Αντιδυτικοί ιδεολόγοι χωρίς ανοχή στη διαφωνία υπήρχαν πάντα στους κύκλους εξουσίας της χώρας. Η επιρροή τους αυξήθηκε την τελευταία δεκαπενταετία. Πλέον κυριαρχούν στην πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Ιράν, ενισχυμένοι από έναν πόλεμο που πολλοί από αυτούς θεωρούν προάγγελο της επιστροφής ενός μεσσιανικού σιίτη ηγέτη.

«Ο πόλεμος άλλαξε το καθεστώς — και όχι προς το καλύτερο», δήλωσε ο Ντάνι Τσιτρινόβιτς, πρώην επικεφαλής του τμήματος Ιράν της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών.

Δεν βιάζονται

Οι Ιρανοί ηγέτες βγήκαν από τον καταστροφικό 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου με το Ισραήλ θεωρώντας ότι είχαν κάνει στρατηγικό λάθος. Επέζησαν ενός άνισου πολέμου που κόστισε τη ζωή σε πολλούς από τους ανώτερους στρατιωτικούς τους και έθαψε το πυρηνικό τους πρόγραμμα κάτω από βουνά ερειπίων. Ωστόσο, παρέμειναν εγκλωβισμένοι σε έναν κύκλο σύγκρουσης με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, βγαίνοντας πιο αδύναμοι και εκτεθειμένοι, ενώ οι αντίπαλοί τους ενθαρρύνθηκαν να χτυπήσουν ξανά. Πολλοί σκληροπυρηνικοί θεώρησαν ότι το Ιράν συμφώνησε πολύ νωρίς σε κατάπαυση πυρός. Αυτή η άποψη ενισχύθηκε όταν οι ΗΠΑ ενέτειναν την οικονομική πίεση μετά τον πόλεμο, επιδεινώνοντας μια κρίση που οδήγησε σε διαδηλώσεις γύρω στην Πρωτοχρονιά.

Οι στρατιωτικοί διοικητές του Ιράν κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι χρειάζεται μια τολμηρή αλλαγή στρατηγικής. Η Τεχεράνη αποφάσισε να επεκτείνει τη σύγκρουση στην ευρύτερη περιοχή, στοχεύοντας ιδιαίτερα τα αραβικά κράτη του Κόλπου και πλήττοντας την παγκόσμια οικονομία, ώστε να αναγκάσει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να το σκεφτούν δύο φορές πριν εμπλακούν σε νέο πόλεμο. Η νέα συναίνεση είναι ότι το Ιράν δεν πρέπει να βιαστεί να τερματίσει τις εχθροπραξίες.

«Κατά την άποψή τους, δεν μπορεί να υπάρξει διαρκής κατάπαυση πυρός αν όλοι δεν αισθανθούν ότι το κόστος ήταν υπερβολικά υψηλό», δήλωσε ο Τρίτα Πάρσι, εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Quincy Institute στην Ουάσινγκτον, στην αρχή του πολέμου.

Είναι έτοιμοι να δείξουν σκληρότητα

Μία ημέρα αφού ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν ανακοίνωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ ήταν ανοιχτά και ο πρόεδρος Τραμπ πανηγύρισε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης προχώρησαν σε ακραία ενέργεια πυροβολώντας τουλάχιστον δύο εμπορικά πλοία στον Κόλπο, για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της κατάπαυσης πυρός. Η παραστρατιωτική αυτή οργάνωση εξέδωσε επίσης προειδοποιήσεις προς τους ναυτικούς ότι τα πλοία τους θα καταστρέφονταν αν επιχειρούσαν να διασχίσουν τη θαλάσσια οδό. Αν και είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς πλήρως τις εσωτερικές ισορροπίες στους αδιαφανείς κύκλους εξουσίας του Ιράν, η δημόσια αυτή διάσταση απόψεων κατέδειξε ότι οι σκληροπυρηνικοί δεν διστάζουν να επιδείξουν ισχύ, ακόμη και με μια κατάπαυση πυρός σε ισχύ, αν θεωρούν ότι απειλούνται τα συμφέροντά τους. Το περιστατικό στα στενά δείχνει επίσης ότι όσοι εκφράζουν διάθεση για συμβιβασμό ίσως να μην έχουν την πλήρη στήριξη των νεοενισχυμένων σκληροπυρηνικών.

Το Ιράν συμπεριέλαβε στη αντιπροσωπεία του για τον πρώτο γύρο συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ αξιωματούχους γνωστούς για τη σκληρή τους στάση. Αν και η συμμετοχή τους μπορεί να δυσκολέψει τις διαπραγματεύσεις, η έγκρισή τους σε μια ενδεχόμενη συμφωνία θα μπορούσε να την καταστήσει πιο σταθερή.