Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, οι διαθέσιμες δημόσιες πληροφορίες για το πού κατευθύνονται τα κονδύλια, ποιο είναι το πραγματικό κόστος των παρεμβάσεων και ποια αποτελέσματα έχουν επιτευχθεί παραμένουν αποσπασματικές και ανεπαρκείς. Τα ευρήματα αυτά έρχονται σε μια κρίσιμη χρονική συγκυρία, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη οι συζητήσεις για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, ο οποίος επηρεάζεται από το μοντέλο χρηματοδότησης του Ταμείου Ανάκαμψης, το οποίο βασίζεται σε επίτευξη στόχων και όχι σε άμεση καταγραφή δαπανών.

Το ΕΕΣ υπογραμμίζει ότι η ιχνηλασιμότητα και η διαφάνεια αποτελούν θεμελιώδεις παράγοντες για την προστασία των ευρωπαϊκών οικονομικών πόρων, καθώς επιτρέπουν την παρακολούθηση της πορείας των χρημάτων από την αρχική τους πηγή έως τον τελικό αποδέκτη, αλλά και την ενημέρωση των πολιτών για τον τρόπο αξιοποίησής τους.

Το Ταμείο Ανάκαμψης χρηματοδοτεί μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις με βάση την επίτευξη προκαθορισμένων οροσήμων και στόχων, αποτελώντας την πρώτη τόσο μεγάλης κλίμακας εφαρμογή χρηματοδότησης χωρίς άμεση σύνδεση με τις δαπάνες.

Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, η πληρότητα των στοιχείων παραμένει περιορισμένη. Παρότι τα κράτη μέλη σε γενικές γραμμές συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις παρακολούθησης των πληρωμών, η συλλογή δεδομένων δεν γίνεται πάντα με συστηματικό τρόπο. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι πληροφορίες παρέχονται μόνο κατόπιν αιτήματος, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει καθυστερήσεις και να περιορίσει τη χρησιμότητά τους για σκοπούς ελέγχου και λογοδοσίας.

Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν διαθέτει πλήρη εικόνα για το πραγματικό κόστος των επιμέρους έργων, ακόμη και όταν τα κράτη μέλη έχουν στη διάθεσή τους σχετικά στοιχεία. Η έλλειψη αυτή δυσχεραίνει την αξιολόγηση της αποδοτικότητας της χρήσης των ευρωπαϊκών πόρων και περιορίζει τη δυνατότητα συγκριτικής ανάλυσης.

Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι τα κράτη μέλη δεν αξιοποιούν συστηματικά τα δεδομένα κόστους για την αναπροσαρμογή των εκτιμήσεων, ακόμη και όταν προκύπτουν αποκλίσεις μεταξύ προϋπολογισμών και πραγματικών δαπανών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το πραγματικό κόστος των έργων αποδεικνύεται χαμηλότερο από το αρχικά εκτιμώμενο, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε αποκλίσεις στη συνολική χρηματοδότηση.

Σε επίπεδο διαφάνειας, η έκθεση σημειώνει ότι, αν και τηρούνται οι βασικές θεσμικές υποχρεώσεις δημοσιοποίησης, οι πληροφορίες που παρέχονται αφορούν κυρίως την πρόοδο υλοποίησης στόχων και όχι τα τελικά αποτελέσματα των πολιτικών. Αυτό έχει ως συνέπεια να υπάρχει περιορισμένη εικόνα για τον πραγματικό αντίκτυπο των παρεμβάσεων.

Επιπλέον, οι κανόνες διαφάνειας δεν απαιτούν πλήρη δημοσιοποίηση της ροής των κονδυλίων μέχρι τον τελικό αποδέκτη. Παρότι τα κράτη μέλη δημοσιεύουν λίστες με τους μεγαλύτερους δικαιούχους χρηματοδότησης, η εικόνα παραμένει ελλιπής, καθώς μεγάλο μέρος των πόρων καταλήγει σε δημόσιους φορείς που στη συνέχεια αναθέτουν έργα χωρίς περαιτέρω υποχρέωση αναλυτικής δημοσιοποίησης.

Σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, η περιορισμένη πληροφόρηση για το τελικό σημείο διάθεσης των κονδυλίων δεν επιτρέπει πλήρη κατανόηση του ποιοι ωφελούνται πραγματικά από το Ταμείο Ανάκαμψης και σε ποιο βαθμό.

Η έκθεση καταλήγει ότι, αν δεν αντιμετωπιστούν τα υφιστάμενα κενά διαφάνειας και ιχνηλασιμότητας, υπάρχει κίνδυνος να επηρεαστεί η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη διαχείριση των ευρωπαϊκών δημόσιων πόρων, ενώ παράλληλα να περιοριστεί η αποτελεσματικότητα των μελλοντικών χρηματοδοτικών εργαλείων της Ένωσης.