Σύμφωνα με το Euractiv, η συμφωνία θα υπογραφεί επίσημα στη σύνοδο κορυφής ΕΕ–Μεξικού στην Πόλη του Μεξικού στις 22 Μαΐου, παρουσία της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπή Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και της Προέδρου του Μεξικού Claudia Sheinbaum.

Γεωπολιτικό μήνυμα υπέρ του ελεύθερου εμπορίου

Οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν τον Ιανουάριο του 2025, λίγες ημέρες πριν την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και την επαναφορά απειλών για δασμούς απέναντι σε μεγάλους εμπορικούς εταίρους.

«Ο χρονισμός δεν είναι τυχαίος», δήλωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «γεωπολιτικό μήνυμα» υπέρ ενός ανοιχτού και βασισμένου σε κανόνες παγκόσμιου εμπορίου.

Το Μεξικό αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της ΕΕ στη Λατινική Αμερική μετά τη Βραζιλία, με τις διμερείς συναλλαγές να ξεπερνούν ήδη τα 80 δισ. ευρώ ετησίως.

Ευκαιρίες για ευρωπαϊκά προϊόντα υψηλής αξίας

Η νέα συμφωνία εκσυγχρονίζει τη συνεργασία του 2000, εισάγοντας διατάξεις για πνευματική ιδιοκτησία, βιώσιμη ανάπτυξη και ψηφιακό εμπόριο.

Παρά τις επιφυλάξεις που προκάλεσε η συμφωνία Mercosur —ιδίως λόγω αντιδράσεων στον αγροτικό τομέα— οι Ευρωπαίοι νομοθέτες θεωρούν ότι αυτή τη φορά οι συνθήκες είναι διαφορετικές.

Ο ευρωβουλευτής Borja Giménez Larraz υποστηρίζει ότι η μεξικανική γεωργία λειτουργεί συμπληρωματικά προς την ευρωπαϊκή και όχι ανταγωνιστικά.

«Ανοίγονται τεράστιες ευκαιρίες για προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως τυριά, ελαιόλαδο και σοκολάτα», δήλωσε.

Η ΕΕ ήδη εξάγει τρόφιμα αξίας περίπου 2,7 δισ. ευρώ ετησίως στο Μεξικό, ενώ η συμφωνία προβλέπει σταδιακή κατάργηση δασμών σε βασικά προϊόντα όπως το τυρί, όπου σήμερα φτάνουν έως και 45% (σε ορισμένες περιπτώσεις με ποσοστώσεις).

Προστασία ονομασιών: το «όπλο» της Ευρώπης

Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας είναι η ενίσχυση των γεωγραφικών ενδείξεων (GI). Το Μεξικό θα προστατεύει επιπλέον 336 ευρωπαϊκές ονομασίες τροφίμων και ποτών, πέρα από τα 232 αποστάγματα που ήδη αναγνωρίζονται.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται προϊόντα όπως:

• η φέτα
• το γκούντα
• το Jamón de Teruel

Οι ρυθμίσεις αυτές στοχεύουν στην προστασία των ευρωπαϊκών προϊόντων από απομιμήσεις και στην ενίσχυση της αξίας των premium εξαγωγών.

Η σκιά των ΗΠΑ και η μάχη για τις γεωγραφικές ενδείξεις

Η συμφωνία υπογράφεται υπό τη βαριά σκιά των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οι ΗΠΑ, το Μεξικό και ο Καναδάς επαναδιαπραγματεύονται τη συμφωνία USMCA, με τις συνομιλίες να ενδέχεται να καθυστερήσουν πέρα από την αρχική προθεσμία της 1ης Ιουλίου.

Παράλληλα, η Ουάσινγκτον εντείνει την πίεση κατά του ευρωπαϊκού συστήματος γεωγραφικών ενδείξεων, επιδιώκοντας να αποδυναμώσει την προστασία εμβληματικών προϊόντων της ΕΕ.

Ο Charles Deparis, πρόεδρος της oriGIn EU, τόνισε ότι η συμφωνία με το Μεξικό προσφέρει «πολύ υψηλό επίπεδο προστασίας», αλλά προειδοποίησε πως απαιτείται ταχεία επικύρωση λόγω της αυξανόμενης διεθνούς πίεσης.

Αγώνας δρόμου για γρήγορη επικύρωση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει άμεσα. Ο επικεφαλής εμπορικός αξιωματούχος Leopoldo Rubinacci εξέφρασε εμπιστοσύνη ότι οι δεσμεύσεις θα τηρηθούν.

Ο Borja Giménez Larraz εκτιμά ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα δώσει τη συγκατάθεσή του ήδη από τον Ιούλιο:

«Στόχος μας είναι να ολοκληρωθεί πριν το καλοκαίρι… ώστε να κατοχυρωθεί με τους δικούς μας όρους και χωρίς παρεμβάσεις».