Η δύσκολη αρχή με Mercosur
Η αρχή έγινε με το deal ανάμεσα στα κράτη της ΕΕ και τα κράτη της Mercosur, που αποτελείται από τη Βραζιλία, την Ουρουγουάη, την Παραγουάη και την Αργεντινή. Οι διαπραγματεύσεις κράτησαν 25 ολόκληρα χρόνια και οι υπογραφές έπεσαν αρχές Ιανουαρίου. Με τη συμφωνία δημιουργείται μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο, καθώς καλύπτει το 17,3% του παγκόσμιου ΑΕΠ και το 31% των διεθνών εξαγωγών. Η ΕΕ εκτιμά ότι η συμφωνία θα οδηγήσει στη δημιουργία 500.000 θέσεων εργασίας, αν και ο αριθμός αυτός αμφισβητείται από πολλούς οικονομολόγους. Πρόκειται επίσης για ένα από τα μεγαλύτερα ανοίγματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον Παγκόσμιο Νότο, μια κίνηση ύψιστης σημασίας σε εποχές γεωπολιτικής αστάθειας.
Η συμφωνία μεταξύ ΕΕ και Mercosur προβλέπει σταδιακή κατάργηση δασμών στο μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου. Αφορά συγκεκριμένα το 91% των εξαγωγών της ΕΕ προς τη Mercosur (σε διάστημα 15 ετών) και το 92% των εισαγωγών της ΕΕ (σε διάστημα 10 ετών). Μειώνονται επίσης σημαντικά οι δασμοί σε βιομηχανικά και αγροτικά προϊόντα, ενώ θεσπίζονται ποσοστώσεις για «ευαίσθητα» προϊόντα όπως το βοδινό, τα πουλερικά και η ζάχαρη. Προβλέπονται επίσης αδασμολόγητες ποσότητες για τυριά και γαλακτοκομικά, ενώ προστατεύονται περίπου 350 ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις.
Ωστόσο υπάρχουν και πολλές αντιδράσεις. Οικολογικές οργανώσεις κάνουν λόγο για ελλιπείς ελέγχους στα εισαγόμενα αγαθά, ενώ αρκετοί αγρότες εκφράζουν ανησυχίες για στρέβλωση του ανταγωνισμού. Για τους λόγους αυτούς, το Ευρωκοινοβούλιο, σε μια παράδοξη σύμπλευση ακροδεξιάς, Πρασίνων και Αριστεράς, έστειλε τη συμφωνία για εξέταση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο θα κρίνει το μέλλον του deal. Η συμφωνία εφαρμόζεται προς το παρόν προσωρινά και η δικαστική απόφαση αναμένεται μέσα στον επόμενο χρόνο. Η Γερμανία και η Ισπανία θεωρούνται οι μεγαλύτεροι υποστηρικτές του deal, ενώ πιο επιφυλακτικές εμφανίζονται κυρίως η Γαλλία και η Πολωνία.
«Η μητέρα όλων των συμφωνιών»
Μεγάλο βήμα αποτέλεσε επίσης η επίτευξη συμφωνίας της ΕΕ με την Ινδία λίγες εβδομάδες αργότερα, την οποία η Φον ντερ Λάιεν είχε χαρακτηρίσει «μητέρα όλων των συμφωνιών», καθώς δημιουργείται ζώνη ελεύθερου εμπορίου, που αφορά περίπου 2 δισ. ανθρώπους.
Η συμφωνία Ινδίας – ΕΕ προβλέπει τη σταδιακή μείωση των τελωνειακών δασμών σε ευρύ φάσμα τομέων, με στόχο την ενίσχυση των εμπορικών ροών.
Το 2024 οι ανταλλαγές μεταξύ των δύο πλευρών ανήλθαν σε 120 δισ. ευρώ σε αγαθά και 60 δισ. ευρώ σε υπηρεσίες, καταγράφοντας ισχυρή αύξηση μέσα στην τελευταία δεκαετία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μείωση των ινδικών δασμών στις ευρωπαϊκές εισαγωγές, κυρίως σε οχήματα, κρασί και τρόφιμα. Συγκεκριμένα, οι δασμοί στα οχήματα αναμένεται να μειωθούν από 110% σε 10%, στα κρασιά από 150% σε 20%, ενώ σε προϊόντα όπως τα ζυμαρικά και η σοκολάτα, που σήμερα επιβαρύνονται με 50%, προβλέπεται πλήρης κατάργηση. Οι Βρυξέλλες εκτιμούν ότι αυτό θα αποφέρει εξοικονόμηση περίπου 4 δισ. ευρώ ετησίως για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Για την ΕΕ, η συμφωνία συνιστά μια ιστορική ευκαιρία για ουσιαστικό άνοιγμα στην παραδοσιακά προστατευμένη ινδική αγορά. Επιπλέον, στις Βρυξέλλες σκοπεύουν να κινηθούν πιο προσεκτικά στη διαδικασία κύρωσης της νέας συμφωνίας, ώστε να αποφευχθούν παρόμοιες εντάσεις μεταξύ των κρατών-μελών, όπως συνέβη με τη Mercosur.
Άνοιγμα στην Ωκεανία
Το πιο πρόσφατο άνοιγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν στην Ωκεανία. Την Τρίτη (24/3) συμφωνήθηκε ζώνη ελεύθερου εμπορίου ανάμεσα σε ΕΕ και Αυστραλία, την οποία σφράγισαν η Φον ντερ Λάιεν και ο πρωθυπουργός της χώρας Άντονι Αλμπανίς, στην Καμπέρα.
Οι δύο πλευρές επιδιώκουν τη στενότερη συνεργασία στην άμυνα αλλά κυρίως στο εμπόριο. Αυτή τη στιγμή, επιχειρήσεις από την ΕΕ εξάγουν προϊόντα προς την Αυστραλία αξίας 36,9 δισ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Προς σύγκριση, η αξία των εξαγωγών προς τις ΗΠΑ ήταν 554 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία.
Από την Ευρώπη προσδοκούν οφέλη κλάδοι όπως η χημική βιομηχανία και η αυτοκινητοβιομηχανία, ενώ η Αυστραλία αναμένεται να επωφεληθεί από την εξαγωγή αγροτικών προϊόντων, βοδινού κρέατος και κρασιού. Επίσης, η Ευρώπη αποκτά πρόσβαση σε πρώτες ύλες και σπάνιες γαίες, όπως το λίθιο. «Δεν μπορούμε σε τέτοιες ύλες να δημιουργήσουμε υπερβολικές εξαρτήσεις από έναν πάροχο. Για αυτό χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον», δήλωσε χαρακτηριστικά η Φον ντερ Λάιεν, «φωτογραφίζοντας» ουσιαστικά τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Αυτό που απομένει πλέον, όπως και στην περίπτωση της συμφωνίας με την Ινδία, είναι η συγκατάθεση των κρατών-μελών της ΕΕ και της Ευρωβουλής. Στη Γερμανία, που έχει συμφέρον από τέτοιες συμφωνίες καθώς τονώνουν τις εξαγωγές της, θεωρούν ότι το ζήτημα δεν θα προκαλέσει τους ίδιους τριγμούς όπως εκείνη της Mercosur. Ωστόσο, αναλύσεις διεθνών μέσων όπως το Politico κάνουν λόγο για νέες δυσκολίες που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η Γαλλία, που έχει ισχυρό πρωτογενή τομέα.
Τι σημαίνουν αυτά για την Ελλάδα;
Σε ένα περιβάλλον διεθνών αναταράξεων και περαιτέρω ανοίγματος των αγορών, οι νέες συμφωνίες δημιουργούν νέα δεδομένα και για την ελληνική οικονομία. Ιδιαίτερα σημαντικές αναμένονται οι συνέπειες για τους αγρότες, καθώς η άρση των περισσότερων προστατευτικών μηχανισμών ισοδυναμεί με αύξηση του ανταγωνισμού από τρίτες χώρες.
Υπενθυμίζεται ότι ο επικεφαλής του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, Μενέλαος Γαρδικιώτης, είχε δηλώσει σε συνέντευξή του στο R, αναφορικά με τη Mercosur, ότι ανοίγονται μεν ευκαιρίες για τις ελληνικές εξαγωγές, αλλά απαιτείται μια ευρύτερη στροφή στον τρόπο προσέγγισης της αγροτικής οικονομίας, με έμφαση στην ποιότητα. Η συμφωνία εφαρμόζεται ακόμη προσωρινά, ωστόσο, ενόψει της κύρωσης των υπολοίπων συμφωνιών, ο ελληνικός αγροτικός κλάδος θα κληθεί να προετοιμαστεί για τις νέες προκλήσεις.
Από την άλλη πλευρά, όσον αφορά τη συμφωνία με την Ινδία, η Ελλάδα αναμένεται να αποκομίσει οφέλη στον τομέα του τουρισμού. Ήδη έχει ξεκινήσει απευθείας αεροπορική σύνδεση της IndiGo, η οποία συνδέει το Νέο Δελχί και τη Βομβάη με την Αθήνα, ενώ αναμένεται και η έναρξη αντίστοιχων πτήσεων από την Aegean. Παράλληλα, πρόσφατα επισκέφθηκε τη χώρα η υπουργός Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη, προκειμένου να συζητήσει θέματα κοινού ενδιαφέροντος.
