Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ολοένα και περισσότεροι Βρετανοί εμφανίζονται πρόθυμοι να αποδεχθούν ακόμη και βαθύτερες μορφές συνεργασίας με την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων, ενός ζητήματος που για χρόνια βρισκόταν στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης και θεωρούνταν εξαιρετικά ευαίσθητο.
Η δημοσκόπηση του European Council on Foreign Relations (ECFR), η οποία πραγματοποιήθηκε σε 15 ευρωπαϊκές χώρες, καταγράφει ότι το 66% των ερωτηθέντων θεωρεί την πιθανότητα επανένταξης του Ηνωμένου Βασιλείου στην ΕΕ είτε θετική είτε τουλάχιστον αποδεκτή. Το ποσοστό αυτό είναι υψηλότερο τόσο από εκείνο που στηρίζει απλώς μια στενότερη σχέση με τη Βρετανία (59%) όσο και από όσους προτιμούν τη διατήρηση του σημερινού πλαισίου συνεργασίας (46%).
Η υποστήριξη προς μια πιθανή επιστροφή της Βρετανίας διαφοροποιείται ανά χώρα, ξεκινώντας από το 56% στη Βουλγαρία και φτάνοντας έως το 75% στην Ολλανδία και τη Δανία, ενώ στη Γαλλία και την Ιταλία καταγράφεται στο 59%.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμη και μεταξύ ψηφοφόρων κομμάτων με ευρωσκεπτικιστικό ή ακροδεξιό προσανατολισμό υπάρχει σημαντική υποστήριξη για στενότερους δεσμούς μεταξύ Βρετανίας και ΕΕ. Στην Πολωνία, το 71% των υποστηρικτών της Συνομοσπονδίας τάσσεται υπέρ μιας τέτοιας προοπτικής, ενώ αντίστοιχα ποσοστά 58% καταγράφονται μεταξύ των ψηφοφόρων του γερμανικού AfD και της γαλλικής Εθνικής Συσπείρωσης.
Παρόμοια θέση έχουν διατυπώσει και αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες. Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, έχει τονίσει ότι η πόρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει ανοιχτή για το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, έχει δηλώσει πως η χώρα του θα υποστήριζε πλήρως μια νέα αίτηση ένταξης.
Ακόμη πιο ξεκάθαρος εμφανίστηκε ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, ο οποίος ανέφερε ότι η Ευρώπη χρειάζεται τη βρετανική φωνή και πως η απουσία της γίνεται αισθητή. Παράλληλα, τον Μάιο το Ευρωπαϊκό Πράσινο Κόμμα απηύθυνε επίσημο κάλεσμα προς τη Βρετανία να επιστρέψει στην Ένωση.
Αλλαγή κλίματος στη βρετανική κοινωνία
Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι η βρετανική κοινή γνώμη έχει απομακρυνθεί σημαντικά από το κλίμα που επικρατούσε το 2016. Ψηφοφόροι από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, ακόμη και υποστηρικτές του Reform UK, εκτιμούν πλέον ότι το Brexit είχε αρνητικό αντίκτυπο σε βασικά ζητήματα που απασχολούν τη χώρα.
Συγκεκριμένα, το 66% θεωρεί ότι η αποχώρηση από την ΕΕ επιδείνωσε το κόστος ζωής, το 65% ότι επηρέασε αρνητικά την οικονομία, ενώ το 57% εκτιμά ότι περιόρισε τις ευκαιρίες για τους νέους. Παράλληλα, το 56% συνδέει το Brexit με αρνητικές επιπτώσεις τόσο στην παράνομη μετανάστευση όσο και στο εμπόριο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ακόμη και μεταξύ όσων είχαν ψηφίσει υπέρ της εξόδου το 2016, το 58% δηλώνει σήμερα ότι η παράνομη μετανάστευση επιδεινώθηκε μετά το Brexit, παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο ζήτημα αποτέλεσε βασικό επιχείρημα των υποστηρικτών της αποχώρησης.
Όταν οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να κατονομάσουν τα σημαντικότερα οφέλη του Brexit, η συνηθέστερη απάντηση ήταν «δεν γνωρίζω», ενώ ακολούθησε πολύ κοντά η επιλογή «κανένα από τα παραπάνω». Το εύρημα αυτό αποτυπώνει την αίσθηση ότι η έξοδος από την ΕΕ δεν απέφερε τα αναμενόμενα οφέλη και, αντίθετα, δημιούργησε περισσότερα προβλήματα από όσα έλυσε.
Η απογοήτευση αυτή μεταφράζεται σε αυξημένη στήριξη για μια στενότερη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Συνολικά, το 75% των Βρετανών που συμμετείχαν στην έρευνα επιθυμεί ενίσχυση των σχέσεων με την Ευρώπη. Ειδικά στον τομέα του εμπορίου και της οικονομίας, το 66% θεωρεί ότι οι δεσμοί θα πρέπει να γίνουν πιο στενοί.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι το 63% των ερωτηθέντων δηλώνει διατεθειμένο να αποδεχθεί την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων εφόσον αυτή συνδεθεί με ισχυρότερους εμπορικούς δεσμούς με την ΕΕ. Ανάμεσά τους βρίσκεται και το 57% όσων είχαν υποστηρίξει το Brexit στο δημοψήφισμα του 2016. Αντίθετα, μόλις το 18% απορρίπτει κατηγορηματικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι ακόμη και μεταξύ των πολιτών που θεωρούν τη μετανάστευση κορυφαίο πρόβλημα, το 44% θα υποστήριζε την ελεύθερη κυκλοφορία στο πλαίσιο μιας πιο στενής οικονομικής συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι ένα από τα ζητήματα που κυριάρχησαν στην καμπάνια υπέρ του Brexit δεν κατέχει πλέον την ίδια βαρύτητα στη δημόσια συζήτηση.
Ο διευθυντής του ECFR και συντάκτης της έκθεσης, Μαρκ Λέοναρντ, υποστήριξε ότι τα ευρήματα αποκαλύπτουν μια Ευρωπαϊκή Ένωση ανοιχτή στην επιστροφή της Βρετανίας, αλλά και μια βρετανική κοινωνία που έχει απομακρυνθεί σημαντικά από τις αντιλήψεις της προηγούμενης δεκαετίας. Όπως σημείωσε, η Ευρώπη μπορεί πλέον να αποτελέσει πολιτική ευκαιρία για τη βρετανική κυβέρνηση.
Ο ίδιος ανέφερε ότι το Brexit υπήρξε η έκφραση μιας κοινωνίας που επιθυμούσε να αμφισβητήσει το κατεστημένο, όμως δέκα χρόνια αργότερα πολλοί Βρετανοί θεωρούν ότι οι προσδοκίες τους για μια καλύτερη ζωή εκτός ΕΕ δεν υλοποιήθηκαν και ότι η αποχώρηση περιόρισε την ικανότητα της χώρας να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα σημαντικότερα προβλήματά της.
Σύμφωνα με την έκθεση, η βρετανική κοινωνία χωρίζεται σήμερα σε τρεις βασικές κατηγορίες: τους «αισιόδοξους» (28%), που θεωρούν την προσέγγιση με την Ευρώπη γεωπολιτική αναγκαιότητα, τους «ρεαλιστές» (35%), που υποστηρίζουν στενότερες σχέσεις με την ΕΕ χωρίς να υποτιμούν τη σημασία των δεσμών με τις ΗΠΑ, και τους «μοναχικούς» (27%), που εξακολουθούν να δίνουν προτεραιότητα στην εθνική κυριαρχία.
Συνολικά, η έρευνα δείχνει ότι οι Βρετανοί πολίτες βλέπουν πλέον την Ευρώπη ως σημαντικότερο εταίρο στον τομέα της ασφάλειας σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μόλις το 18% χαρακτηρίζει τις ΗΠΑ βασικό σύμμαχο, ενώ το 58% επιθυμεί στενότερη αμυντική συνεργασία με τις ευρωπαϊκές χώρες, έναντι 19% που προτιμά ενίσχυση των σχέσεων με την Ουάσιγκτον.
Παράλληλα, η πλειοψηφία των πολιτών δεν επιθυμεί αύξηση των αγορών αμερικανικών οπλικών συστημάτων, ενώ περισσότεροι από έξι στους δέκα προτιμούν μια στρατηγική που θα δίνει προτεραιότητα στις ευρωπαϊκές αμυντικές προμήθειες. Τέλος, το 63% τάσσεται υπέρ της συμμετοχής του Ηνωμένου Βασιλείου στην ανάπτυξη ενός εναλλακτικού ευρωπαϊκού πυρηνικού αποτρεπτικού μηχανισμού.
